Paris FvdV is een weblog voor kenners en liefhebbers van de stad Parijs - en voor hen die dat willen worden. Parijs is een stad met een gewichtig verleden, respectabel en gerespecteerd. Het is totaal niet nostalgisch. Parijs is er in geslaagd om, soms op brutale maar altijd op elegante wijze, om te gaan met zijn grootse monumenten. Ze te beschermen en te integreren in de nieuwe dynamiek van de stad. Parijs is een meester op het gebied van herstel en transformatie. U zult er nooit in slagen een volledig overzicht te maken van plekken en verhalen, die allemaal op hetzelfde punt uitkomen en de glorie van deze stad bezingen. toch wil ik een poging wagen. Wekelijks wil ik u niet alleen informeren over wat Parijs nog meer te bieden heeft, maar ook wil ik mijn liefde voor deze stad op u over dragen. In de hoop dat het raakt aan iets wat u herkent of voelt. Ferry van der Vliet.

Privacy verklaring: Indien u weblog Paris FvdV, dat bij Google-Blogger is ondergebracht, leest en reageert op de blogs van Paris FvdV, doet u dat vrijwillig en is uw IP-adres en mailadres - indien u dat vermeld - bekend en wordt opgeslagen. Ook uw schuilnaam waaronder uw reageert wordt opgeslagen. Paris FvdV zal uw gegevens nooit aan derden doorgeven. We houden uw gegevens privé, tenzij de wet of rechtelijke macht ons dwingt uw gegevens aan hen te verstrekken. Datalekken in het systeem vallen onder de verantwoordelijkheid van Google-Blogger. Door weblog Paris FvdV te bezoeken en/of de op of via deze weblog aangeboden informatie te gebruiken, verklaart u zich akkoord met de toepasselijkheid van deze disclaimer. Google gebruikt cookies om services te leveren en verkeer te analyseren dus uw IP-adres en user-agent zijn bij Google bekend, samen met prestatie- en beveiligingsstatistieken om servicekwaliteit te garanderen, gebruiksstatistieken te genereren, misbruik te detecteren en maatregelen te treffen.

dinsdag 6 november 2018

WORLD CHOCOLATE MASTERS 2018 - SALON DU CHOCOLAT PARIS


Er bestaat een Frans gezegde dat vrij vertaald zoiets betekent als; 'negen van de tien mensen bekennen dat ze gek zijn op chocolade, de tiende liegt'.

Elk jaar wordt in Parijs de 'Salon du Chocolat' georganiseerd. 's Werelds grootste evenement omtrent chocolade, een echte trendsetter, gewijd aan alles wat te maken heeft met dit vakgebied en een niet-te-missen evenement voor alle liefhebbers van chocolade. De alweer 24e  editie werd gehouden in Porte de Versailles (Pavilion 4) van woensdag 31 oktober tot en met zondag 4 november 2018. Ruim 500 deelnemers uit 60 landen verzameld op 20.000 M² en uitsluitend gewijd aan chocolade. Dé chocoladebeurs van Parijs riep alle chocoladeverslaafden ter wereld op om zich te verenigen op dit geweldige evenement. Gedurende 5 dagen brachten zij hulde aan de cacao in al zijn vormen. Ruim 130.000 bezoekers brachten een bezoek aan dit evenement.

Mijn uitnodiging voor de World Chocolate Masters 2018

Hoewel de Paris Fashion Week het modespektakel van het jaar 2018 is, is er nog een modeshow in de Franse hoofdstad waar mijn hart sneller van gaat kloppen. Namelijk; 'le défilé de robes en chocolat'. Tijdens de chocoladebeurs wordt altijd een modeshow georganiseerd die natuurlijk in het teken van chocolade staat. Modellen, ontwerpers en chocolatiers van over de hele wereld komen naar dit event om de meest mooie en bijzondere creaties te tonen. De modellen zijn, je gelooft het niet, gekleed in jurken van chocolade. Letterlijk en figuurlijk om van te watertanden.

 'le défilé de robes en chocolat'

Eens in de drie jaar worden ook nog eens de 'World Chocolate Masters' georganiseerd. Dit jaar voor de zevende keer en de finale is altijd in Parijs. Tijdens diverse internationale voorrondes, die plaatsvinden in het jaar ervoor, strijden de beste chocolatiers en patissiers wereldwijd voor een plaats in de finale voor de felbegeerde titel World Chocolat Master. Deze prestigieuze wedstrijd wordt georganiseerd door Cacao Barry®. Gedurende drie dagen, van 31 oktober tot en met 2 november 2018, streden 20 toptalenten afkomstig uit Australië, België, China, Denemarken, Frankrijk, Duitsland, Italië, Japan, Zuid Korea, Marokko, Mexico, Nederland, Polen, Rusland, Singapore, Spanje, Zwitserland, Groot Brittannië en de Verenigde Arabische Emiraten, Verenigde Staten, voor de titel van 's werelds beste chocolatier.

De beste chocolatiers en patissiers wereldwijd strijden in Parijs voor een plaats in de finale voor de felbegeerde titel World Chocolat Master

De uitdaging van dit jaar ‘Futropolis’, daagde alle finalisten uit om na te denken over de toekomst van chocolade in combinatie met veranderende consumentenvoorkeuren en trends. Het gebruik van nieuwe technologieën vormden de kern van alle creatieve uitdagingen. De jury keek met name naar nieuwe smaakcombinaties, vooruitstrevende concepten en de ontwerptaal die de toekomst van de commerciële patisserie en chocolaterie zullen bepalen. Nederland zorgde voor de jongste deelnemer, 23 jaar oud en afkomstig uit Enschede: Patrick de Vries, werkzaam bij bakkerij Koopmans te Tubbergen. Tijdens de WK moest Patrick net als de 19 andere deelnemers een vijftal opdrachten maken waaronder een futuristisch showstuk. Patrick’s thema was gericht op de agricultuur. “Straks is er niet voldoende ruimte meer voor grote velden met gewassen. De toekomst zijn microgewassen die straks alleen nog maar worden geteeld binnen in gebouwen; van kleine slakropjes tot mini maiskolven, aldus Patrick bij de uitleg bij de presentatie van zijn showstuk op woensdagmiddag 31 oktober. Alleen al door zijn deelname behoort hij tot de top 20 beste chocolatiers van de wereld en dat op 23 jarige leeftijd.

Voor Nederland kwam uit Patrick de Vries, met zijn 23 jaar tevens de jongste deelnemer

Wat u zeer waarschijnlijk niet weet is dat Nederland al sinds 2011 meespeelt op het allerhoogste niveau. In 2011 werd de World Chocolate Masters zelfs gewonnen door de Nederlander Frank Haasnoot. Frank was zelfs dit jaar jury voorzitter van de WCM 2018. In 2013 eindigde Nederland zeer verdienstelijk op de tweede plaats met Marike van Beurden. Marike moest voor het onderdeel 'The Architecture of Taste' een showpiece maken van 1.72 meter hoog. Het stuk helemaal van chocolade woog ruim dertig kilo. De top-chocolatier koos voor het thema bijen. Dit leverde haar de tweede plaats op als World Chocolate Master. Marike behoort nu met haar 36 jaar tot de absolute patisserietop van de wereld! Ze zwaaide tot maart 2015 de scepter over het patisserieteam van driesterren-restaurant Caprice, onderdeel van het Four Seasons hotel te Hong Kong en is nu Brand Ambassador voor Ravifruit and Sosa. Zij was dit jaar onderdeel van de 23 koppige jury. In 2015 werd Nederland vertegenwoordigd door Ramon Huigsloot. 30 Jaar oud en werkzaam als adviseur patisserie bij de Zeelandia groep. Helaas eindigde hij niet bij de top 3.

In de jury de Nederlandse Marieke van Beurden. Hier aan het werk in 2013 waar zij eindigde op de tweede plaats

Hoofdsponsor Barry Callebaut is 's werelds grootste chocolade fabrikant. Het bedrijf werd opgericht in 1996 door de samenvoeging van de Belgische chocoladeproducent Callebaut en het Franse bedrijf Cacao Barry. Cacao Barry werd opgericht door Charles Barry in Parijs in 1842. Callebaut was een Belgisch bedrijf en in 1850 opgericht door Eugenius Callebaut als een brouwerij in het Belgische Wieze. De brouwerij begon met de productie van chocoladerepen in 1911 en al snel daarna werd er volledig overgeschakeld naar de productie van uitsluitend chocolade.

Voorzitter van de jury was de Nederlander Frank Haasnoot, World Chocolate Master 2011 (tweede van rechts)

Tot op de dag van vandaag hullen cacao en chocolade zich nog steeds in de mystiek van luxe en genot. Wist u dat een van de duurste chocoladesoorten van Nōka komt. Nōka chocolade heeft een van de beste en meest verfijnde donkere chocolade van over de hele wereld. De zalige substantie wordt gemaakt met behulp van met de hand geselecteerde cacaobonen uit Venezuela en Ecuador (een aantal bekende landen die cacao produceren). Je moet er wel even voor sparen, deze pure verwennerij kost namelijk 1440 euro per kilo. De subtitel van de chocolade is 'encore', dat in het Nederlands vertaald kan worden als 'meer' of 'nog meer'. Je wilt er graag meer van eten door de uitstekende smaak, maar natuurlijk moet je wel je bankrekening in de gaten houden.

De presentatie was weer in handen van de Belgische Virginie Claes

‘And the winner is ?’
Helaas werd de jongste deelnemer, onze Patrick de Vries, in de eerste ronde uitgeschakeld. Tien overgebleven chefs mochten doorgaan naar de finale. De uiteindelijke winnaar van de World Chocolate Masters 2018 was de Zwitser Elias Läderach. "You are the Usain bolt of chocolate: super focused, super technical, with extreme precision and dedication. Your attention to detail is second nature. Overall amazing, clean, sharp, with a perfect performance", Aldus het jury rapport. Elias scoorde als nummer 1 op de onderdelen ‘Show piece’, ‘Snack-to-go’ en ‘Chocolate design – City of Tomorrow’. Uiteindelijk ging hij er ook nog vandoor met de ‘Press Award’ Tweede eindigde de Fransman Yoann Laval en de derde plaats was voor de uit Las Vegas afkomstige Amerikaan Florent Cheveau.

De uiteindelijke winnaar van de World Chocolate Masters 2018 was de Zwitser Elias Läderach

Geschiedenis
Nog even een beetje geschiedenis over het ontstaan van chocolade en hoe het uiteindelijk in Parijs terecht kwam. Chocolade is bij wijze van toeval ontdekt door een Tolteek. De Tolteken waren een beschaving die van de tiende tot de twaalfde eeuw een groot deel van Centraal-Mexico domineerde. Historici zijn het oneens hoe lang geleden deze ontdekking gedaan is door de Tolteken, maar het is minstens 2000 jaar geleden. Op een dag gooide een Tolteek de bittere cacaobonen in het vuur. De brandende cacaobonen verspreidden echter zo’n heerlijke geur, dat de man begon te watertanden. Toen hij de bonen uit het vuur haalde, plette hij ze tussen de stenen tot een gladde massa. Het resultaat was om te smullen en zie daar: chocolade was geboren!

De top drie van de World Chocolate Masters: vlnr de nummer 2, de Fransman Yoann Laval, midden de winnaar de Zwitser Elias Läderach en de nummer 3 de Amerikaan Florent Cheveau

Pas in 1615 werd de chocoladedrank ingevoerd in Frankrijk en wel bij het ​​huwelijk van Lodewijk XIII met de 14- jarige Habsburgse prinses Anna van Oostenrijk. De Prinses zou later beroemd worden als de centrale figuur in 'de drie Musketiers'. Pas daarna werd de chocoladedrank gedronken bij officiële audiënties en recepties van de Franse koning, totdat het gebruik door bezuinigingen weer werd afgeschaft. In de 17e eeuw was chocolade een luxeproduct dat vooral gebruikt werd door de adel. De koningen en koninginnen van Frankrijk, van Lodewijk XIII tot aan Marie-Antoinette, genoten van de warme drank die al een rage bleek te zijn aan het Hof van Versailles.

Ook de jury voorzitters willen een selfie met de winnaar

Volgens de legende werd chocolade gezien als een krachtige liefdesdrank. Er zijn veel voorbeelden van mensen die chocolade als een afrodisiacum beschouwden en gebruikten om de seksuele bevrediging van zichzelf en hun seksuele partner te verhogen. Casanova, de grootste minnaar aller tijden en een echte liefhebber van vrouwen, dronk dagelijks champagne met chocolade  om zo zijn amoureuze energie te verhogen, net zoals de Parijse Marquis de Sade die tijdens zijn orgies met zijn bediende 'Latour' en vele prostituees chocoladebonbons uitdeelde met Spaanse vlieg (ook verondersteld om lust te wekken). Hij gebruikte chocolade om vergif te verhullen. De maîtresses van de Franse koning Lodewijk XV; Madame de Pompadour en Madame du Barry gebruikten het in hun slaapkamers: de eerste om er opgewonden van te raken en de tweede om te zorgen dat haar minnaars gelijke tred met haar konden houden.

Het winnende showstuk van dag 1 eveneens een creatie van Elias Läderach

Lodewijk XV werd beschouwd als de grootste liefhebber van de op cacao gebaseerde godendrank. Af en toe zou de koning zelf zijn eigen drank bereiden in de keuken van zijn privé-appartement. Tot die tijd werd chocolade voornamelijk geconsumeerd als drank. In 1770, toen Marie-Antoinette trouwde met Lodewijk XVI, kwam ze bij het ​​Hof van Versailles met haar eigen bakker en chocolatier. Zij introduceerde in de 17e eeuw de croissant met chocola; de 'pain au chocolat'. Koningin Marie Antoinette had een sterke hekel aan de smaak van haar medicijnen. Dus, om dit probleem op te lossen en omdat chocolade werd beschouwd als hèt gezonde item op dat moment, creëerde de Koninklijke familie-chemicus, Sulpice Debauve, de 'Pistole de Marie Antoinette'. Een chocoladepastille van 99% cacao die op smaak werd gebracht met amandelolie, bittere koffie, vanille, orgeat crème of oranjebloesem om zo de smaak van medicijnen te maskeren. Deze bijzondere pastilles, gemaakt volgens het aloude recept zijn nog steeds te koop bij het chique Debauve en Gallais, aan de rue des Saints-Pères 30, maar velen van ons zijn waarschijnlijk niet bereid het bijpassende prijskaartje van € 170 te betalen. Deze mythische winkel voor chocolade liefhebbers is gevestigd in een tweehonderd jaar oud monumentaal pand en herbergt de oudste chocolaterie in Parijs. In 1800 opende Sulpice Debauve, apotheker van koning Lodewijk XVI en Marie Antoinette samen met zijn neef, Antoine Gallais, een chocoladewinkel vlakbij de abdij van Saint-Germain-des-Pres. Door zijn reputatie was hij dé officiële leverancier van koningen waaronder Lodewijk XVIII en Karel X en Louis-Philippe.

De drie werkstukken ‘Chocolate design – City of Tomorrow’ van dag drie, van de nummers 1, 2, en 3


Adressen voor 'Chocolate Addicts':
Debauve en Gallais, rue des Saints-Pères 30, 7e arrondissement, métro: rue du Bac, Saint-Germain-des-Prés.

Angelina, rue de Rivoli 226, 1e arrondissement, métro: Tuileries, Palais Royal Musée du Louvre.

Musée du Chocolat, boulevard Bonne Nouvelle 28, 2e arrondissement, métro: Strasbourg-Saint-Denis, Bonne-Nouvelle
Les Marquis de Ladurée, Rue de Castiglione 14, 1e arrondissement, métro Tuileries

Alain Ducasse 'La Manufacture de Chocolat’, rue de la Roquette 40, 11e arrondissement, metro: Bastille.

Patrick Roger, place de la Madeleine 3, 8e arrondissement, métro: Madeleine

Patrick Roger, boulevard Saint-Germain 108, 6e arrondissement, métro; Saint-Germain- des-Prés.

Patrick Roger, avenue Victor Hugo 45, 16e arrondissement, métro: Victor Hugo, Charles de Gaulle Étoilles

Patrick Roger, rue de Rennes 91, 6e arrondissement, métro: Saint Sulpice, Rennes
Tip van Parijskenner David Lebovitz:

A l’Etoile d’Or, rue Pierre Fontaine 30, 9e arrondissement, métro: Blanche or Pigalle

woensdag 24 oktober 2018

TOUR DE CINÉMA, EEN REIS LANGS PARIJSE FILMLOCATIES


Het bewegende beeld is in Parijs geboren. De gebroeders Auguste en Louis Lumière hielden de eerste voorstelling voor betalende toeschouwers op 28 december 1895 in de Salon Indien du Grand Café aan de boulevard des Capucines. Het was een kamer in de kelder van het Grand Café, tweehonderd kijkers kwamen af op dit wonderlijke evenement. Toen het tweetal hun film l’Arrivée du Train – het binnenrijden van de trein – renden de toeschouwers van schrik naar buiten bang als ze waren om door de dampende stoomtrein te worden overreden.

De gebroeders Auguste en Louis Lumière hielden de eerste voorstelling voor betalende toeschouwers op 28 december 1895

Hollywood aan de Seine
Sindsdien heeft Frankrijk filmgeschiedenis geschreven. Charles Pathé, sinds 1902 eigenaar van de patenten van Lumière en Leon Gaumont, die de grootste studio van Europa in handen hadden, domineerden samen met enkele Amerikaanse en Italiaanse filmbonzen de ‘zevende kunst’ zoals het film maken werd genoemd. In de jaren twintig zagen de surrealisten wel iets in de camera en in de jaren vijftig waaide er een frisse wind door de Franse filmindustrie dankzij de Nouvelle Vague. Een vernieuwende filmstijl die rond 1959 ontstond. Francois Truffaut, Jean-Luc Godard, Claude Chabrol en vele andere regisseurs konden hun artistieke ei in Frankrijk kwijt. Sinds die allereerste voorstelling geldt Parijs als een van de wereldhoofdkwartieren van de filmkunst met als kloppend hart La Cinémathèque Française ontworpen door de Amerikaanse architect Frank Géhry.

3, 2, 1.....en aktie

Parijs is een filmstad. Elke dag wordt er wel aan een film gewerkt. Elke week zijn er zo’n vijfhonderd films te zien. De cinema is overal en voor je het weet ben jezelf figurant. Per jaar zijn er meer dan 800 filmopnames in de stad en op meer dan 5000 locaties in Parijs is al gefilmd. Befaamde regisseurs vonden er  de perfecte filmdecors. In deze blog neem ik je op ontdekkingsreis door het fascinerende Parijs van de film. Ontdek adressen waar “drie, twee, een en ....aktie” heeft geklonken, de decors, herbeleef scènes met de bijbehorende emoties en verplaats je in de gedachtewereld van de regisseurs.

Hôtel du Nord
In deze Franse dramafilm uit 1938 van Marcel Carné, huren Pierre en Renée een kamer voor één nacht in het volkse Hôtel du Nord aan het Canal Saint-Martin. Ze zijn van plan er samen zelfmoord te plegen. Wanneer Pierre Renée neerschiet, durft hij niet meer en vlucht. Monsieur Edmond redt haar leven en wordt vervolgens verliefd op haar. Renée is echter nog steeds verliefd op Pierre.

Het Hôtel du Nord aan het Canal Saint-Martin

Le Ballon Rouge
Is een korte, maar indrukwekkende Franse film van Albert Lamorisse uit 1956. De slechts 36 minuten durende film speelt zich af in het Parijse Belleville in de jaren vijftig. Een kleine jongen vindt op weg naar school een rode ballon aan een lantaarnpaal en maakt hem los. Vanaf het moment dat de jongen zich ontfermt over de rode ballon blijft de magische ballon hem achtervolgen door de straten van Parijs. De film, grotendeels gefilmd in Belleville en Ménilmontant, geeft een prachtig beeld van het 20e arrondissement vóór de verwoestende renovaties in de jaren vijftig en zestig.  De film van Albert Lamorisse (1956-1970+) werd bekroond met de Gouden Palm tijdens het filmfestival van Cannes in 1956.  De film ging op 18 oktober in première en zijn zoon Pascal speelde hierin de hoofdrol.

Ook deze boulangerie heeft moeten wijken voor het riante uitzicht over Parijs dat je nu hebt vanuit de rue de Piat

À bout de souffle
Deze iconische misdaadfilm van Jean-Luc Godard uit 1960, met in de hoofdrollen Jean-Paul Belmondo en Jean Seberg speelt zich af in de sinistere steegjes van Parijs. Michel Poiccard heeft een politieagent vermoord en is nu op de vlucht voor de politie. Terwijl het net zich rond hem sluit is hij wanhopig op zoek naar iemand die hem geld schuldig is, zodat hij daarna naar Italië kan vluchten. In Parijs zoekt hij onderdak bij een jonge vrouw, Patricia Franchini, een Amerikaanse journaliste bij de New York Herald Tribune. Hij probeert haar over te halen mee naar Italië te gaan zodra hij het geld heeft, maar zij besluit hem aan de politie te verraden. Een van de scenes speelt zich af in het in 1938 geopende cinéma Mac-Mahon (avenue Mac-Mahon 2 in het 17e arrondissement) Godard koos bewust voor deze locatie omdat hier de aanzet werd gegeven tot de nouvelle vague. Andere locaties waren de Champs Élysées, avenue George V en de rue de Berri en kamer 12 in hotel du Suède, nu het hotel Les Rives de Notre-Dame (Quai Saint-Michel 15 in het 5e arrondissement).

Cinéma Mac-Mahon aan de avenue Mac-Mahon 2

Passy en metrolijn 2 speelde een belangrijke rol in de film Last Tango in Paris


Last Tango in Paris
'Last Tango in Paris’, de film van Bernardo Bertolucci uit 1972, zorgt 47 jaar later nog steeds voor ophef door een heftige verkrachtingsscene. In de film ontmoet een jong Frans meisje een Amerikaanse zakenman en samen krijgen ze een relatie. Het meisje werd gespeeld door Maria Schneider en Marlon Brando speelde de zakenman. Toen de film verscheen, waren veel mensen geschokt over de expliciete seksscènes en in sommige landen werd de film zelfs verboden. Die verkrachtingsscène, die vlak voor de opname ervan door Brando en Bertolucci aan het script werd toegevoegd, is één van de redenen waarom Maria Schneider zich achteraf door haar regisseur misbruikt voelde. Ook Brando zelf beweerde overigens dat hij zich door Bertolucci gemanipuleerd en uitgebuit voelde, maar het heeft hem niet tegengehouden om één van de meest indrukwekkende en intrigerende rollen uit zijn carrière neer te zetten. Schneider, toen 19 jaar, het was haar tweede filmrol, was dan weer duidelijk onervaren als actrice, maar is op die manier wel perfect gecast als de mysterieuze Jeanne, waardoor ze toch haar mannetje weet te staan tegenover een grootheid als Brando. De film speelt zich grotendeels af in een appartement in Passy aan de rue de l'Alboni parallel aan metro en de pont Bir-Hakeim. In de film rue Jules Verne.

Les Uns et les Autres
Een Franse muzikale film uit 1981, geregisseerd door Claude Lelouch en wordt door velen beschouwd als zijn beste werk. De film gaat over de levens van een Franse, Russische en Amerikaanse familie die dezelfde passie delen, muziek, zang en dans en speelt zich af tussen 1936 en 1980. Hoewel alle personages fictief zijn, zijn velen gebaseerd op historische artiesten en kunstenaars zoals Édith Piaf, Josephine Baker, Herbert von Karajan, Glenn Miller, Rudolf Noerejev enz. De indrukwekkende finale toont Maurice Béjarts choreografie van Ravels Boléro. Prachtige opnames vanuit de lucht van de Eiffeltoren en het Trocadero. Verder is er gefilmd in de Folies Bergère, Le Lido, Montmartre, de rue Poulbot en de place Calvaire.

De voorgevel van de Folies Bergère in de rue Richer 32

De klokkenluider van de Notre Dame & Ratatouille
Twee animatiefilms die een prachtig beeld geven van Parijs. In het verfilmde boek ‘De Klokkenluider van de Notre Dame’ is een hoofdrol weggelegd voor de gebochelde Quasimodo. De misvormde klokkenluider van de Notre Dame wordt door inwoners van Parijs gezien als een soort monster en wordt op een dag verliefd op het zigeunermeisje Esmeralda. De kwaadaardige generaal Frollo accepteert echter niet dat Quasimodo gelukkig is. De tekenfilm van Gary Trousdale uit 1996, speelt zich af in het Parijs van 1482, de late middeleeuwen, in en rond de kathedraal de Notre Dame.
Ratatouille is een vermakelijke film van Brad Bird uit 2007. Remy, een rat, droomt ervan om een grote Franse topkok te worden ondanks het feit dat zijn familie dit niet graag ziet gebeuren en men in de kookwereld niet echt verzot is op ratten. Op een dag raakt Remy gescheiden van zijn familie en belandt in het riool van Parijs. Zo komt hij terecht onder het restaurant van zijn idool, de kok Auguste Gusteau. Wanneer de onhandige Linguini, die ondanks zijn gebrek aan talent een baan in de keuken krijgt aangeboden, de talenten van Remy ontdekt, is dat de kans voor de rat om zijn droom uit te laten komen. Samen vormen ze een team. Al gauw zet Remy’s passie voor koken de hele culinaire wereld van Parijs op zijn kop. En dit zorgt voor heel wat hilarische situaties. Parijs op zijn mooist al zijn alle locaties fictief.

Ratatouille; Parijs op zijn mooist maar alle locaties zijn fictief

Moulin Rouge
Wie kent niet de prachtige verfilming van 'Moulin Rouge' uit 2001. Deze ravissante musical van Baz Luhrmann waarin een poëtische schrijver, Christian, gespeeld door Ewan McGregor, in het Parijs van begin 1900 verliefd wordt op courtisane Satine, gespeeld door Nicole Kidman. Christian is een jonge schrijver die tegen de wil van zijn vader zijn geluk gaat beproeven in de schilderswijk Montmartre in Parijs. Hij wordt door kunstenaar Toulouse-Lautrec meegesleurd in de betoverende wereld van de Moulin Rouge, waar hij de mooie Satine, een dame van lichte zeden, ontmoet. Ze worden verliefd op elkaar, maar de verhouding tussen de poëtische Christian en de ster van de nachtclub is gedoemd te mislukken. De film werd overladen met prijzen, waaronder drie Golden Globes en de Oscars voor Beste Kostuumontwerp en Beste Art-Direction. De 'Bal du Moulin Rouge' vindt u aan de boulevard de Clichy 82, Montmartre in het 18e arrondissement, metro Blanche.

De Moulin Rouge aan de boulevard de Clichy 82
Photo Nicole Kidman courtesy of Twentieth Century Fox

Le Fabuleux destin d’Amélie Poulain
Deze hartverwarmende komedie kent in Amélie de hoofdpersoon. De film uit 2001 van Jean-Pierre Jeunet, kent een leuk uitgewerkte moraal van 'wie goed doet, goed ontmoet', prachtige beelden van Parijs en een overdaad aan heerlijke Franse muziek. De plekken uit de film zijn bijna allemaal te bezoeken en bevinden zich grotendeels in Montmartre. Het café uit de film, 'Les Deux Moulins', ligt aan de rue Lepic 15 op de hoek van de rue Cauchois. Een groot deel van de opnamen van de met 5 Oscars genomineerde film werden hier gemaakt. Je herkent meteen de fraaie neonarmaturen, de formica tafeltjes en de ingang van de toiletten waar hèt allemaal gebeurde. Amélie, Audrey Tautou, werkte hier als serveerster. Studio 28 aan de rue Tholozé 10, is de bioscoop waar Amélie vaak komt. De regisseur kon bij de opnamen, zijn ode aan Montmartre, niet voorbijgaan aan deze bijzondere bioscoop, die de essentie van de buurt belichaamt. De groentezaak 'Au Marché de la Butte' gevestigd op nummer 56 van de rue des Trois-Frères, is inmiddels een cultplaats onder de filmliefhebbers. Het decor uit de film lijkt hier onveranderd. Op de rue de Mouffetard 118 bis ligt 'Le Verre à Pied', het café waar Amélie wat drinkt nadat zij het doosje met jeugdherinneringen heeft teruggeven.

De groentezaak 'Au Marché de la Butte' gevestigd op nummer 56 van de rue des Trois-Frères

Paris je t’aime
Een charmante lofzang op de lichtstad en de liefde uit 2006. In vijf minuten het verhaal vertellen van een romantische ontmoeting in één van de wijken van Parijs. Dat is de uitdaging die zo’n twintig regisseurs uit de hele wereld zijn aangegaan. Het resultaat een collectief werk over de liefde, het moderne Parijs, gezien door de ogen van internationaal vermaarde regisseurs. Elke episode speelt zich af in een ander stadsdeel waaronder Montmartre, Quai de la Seine (5e), de Marais,  de Tuileries, Chinatown - Porte de Choisy, Bastille, Place des Victoires, Tour Eiffel,  Parc Monceau, Marché des Enfants Rouges, Place des Fêtes (19e), Pigalle, Quartier de la Madeleine, Père-Lachaise, rue Faubourg Saint-Denis en de avenue Frochot.

Een van de episodes van Paris je t'aime speelt zich af in Chinatown in het 13e arrondissement

La Vie en Rose
Voor La Vie en Rose werden kosten noch moeite gespaard voor het tot leven brengen van de smerige straten en grimmige barretjes van Parijs, en de sjieke clubs van New York, die met veel oog voor detail zijn aangekleed. Als de eigenwijze en alcoholistische Edith internationaal succes krijgt, contrasteren die rijk aangeklede sets veelbetekenend met haar volkse manier van doen. La Vie en Rose is behalve een feest voor het oog vooral een tour de force van actrice Marion Cotillard. Op fenomenale wijze geeft zij gestalte aan Piaf, wier leven gekenmerkt werd door een aaneenschakeling van treurnis en verlies. La Vie en Rose uit 2007 won twee Oscars en speelt zich grotendeels af in Parijs. Veel opnames zijn gemaakt op Montmartre, in de rue Drevet en niet te vergeten in brasserie Julien waar Edith Piaf en haar minnaar Marcel Cerdan, kampioen bokser, altijd plaatsnamen aan ‘Table 24’.

Montmartre bij nacht, de rue Drevet

Coco avant Chanel
In de film uit 2009 laat regisseur Anne Fontaine zien hoe Gabrielle Chanel, gespeeld door Audrey Tautou (die we ook kennen uit Amélie), opklimt van naaister in een bar tot de absolute top van de modewereld. Degene die dat grotendeels voor haar mogelijk maakt, is de rijke erfgenaam Étienne Balsan. Balsan wordt niet alleen Chanels minnaar maar introduceert haar ook in de Parijse society. Ze maken kennis met elkaar in een van de mooiste brasseries van Parijs; Le Grand Véfour aan de rue de Beaujolais 17.

Het pand van Coco Chanel in de rue Cambon

Inception
In deze scifi-thriller uit 2010 worden dromen met de realiteit vermengd. De film van Christopher Nolan is zowel verwarrend en fascinerend tegelijk. Inception, met in de hoofdrollen Leonardo DiCaprio, Marion Cotillard en Ellen Page won vier Oscars. Het vertelt het verhaal van Dom Cobb (Leonardo DiCaprio) een meesterdief, gespecialiseerd in het “stelen” van waardevolle geheimen in de droomstaat van een mens, wanneer de geest het kwetsbaarst is. Cobb is hierdoor een gewilde speler in de verraderlijke nieuwe wereld van bedrijfsspionage, maar dit heeft hem tegelijkertijd ook tot een internationale vluchteling gemaakt.  Parijs scenes zijn opgenomen onder andere in Café Debussy, Rue César Franck 6 (15e) rue Bouchut (15e), de rue Valentin Hauy (7e) en de Bir Hakeim brug (16e).

De rue Bouchut in de film Inception

La Vie Héroïque
'La Vie Héroïque', is een film over het leven van Gainsbourg gemaakt in 2010, negentien jaar na zijn dood. “Het is niet de waarheid van Gainsbourg die me interesseert, maar het zijn zijn leugens”. Met deze uitspraak geeft de regisseur Joann Sfar al direct aan op wat voor soort film je je kunt voorbereiden. Niet een waarheidsgetrouwe biografische film, waarin het leven van de held van a tot z wordt verteld en zo mogelijk zijn misstappen worden verklaard. Wel een film waarin juist de leugens of kleine onwaarheden die hij vertelde zo mogelijk nog uitvergroot worden. Naast de rol van Éric Elmosnino (Serge Gainsbourg) zijn met name de rollen van Lætitia Casta (Brigitte Bardot) en Lucy Gordon (Jane Birkin) geslaagd te noemen.
Het woonhuis van Gainsbourg aan de rue de Verneuil 5bis is nog steeds een bedevaartsoord.. De buitenkant is dan ook zeker een bezoek waard. De École Nationale Supérieure des Beaux-Arts, rue Bonaparte 14 (6e) is door haar vermaarde docenten, ateliers en ideale ligging ten opzichte van veel Parijse musea, een begrip in de wereld. Het instituut is vrij te bezichtigen. De ontmoeting met Gainsbourg en Jane Birkin, het meest glamoureuze koppel uit de jaren '70, -is gefilmd in het 250 jaar oude restaurant Lapérouse, quai des Grands-Augustins 51 (6e).

Het woonhuis van Serge Gainsbourg in de rue de Verneuil 5bis

Midnight in Paris
De film is een prachtige ansichtkaartenode van Woody Allen uit 2011 aan de toch al magische stad Parijs en vertelt het verhaal over Gil, een aspirant schrijver, die met zijn verloofde Inez en haar ouders, een bezoek brengt aan de stad van de liefde. Hij werkt al jarenlang aan een boek over nostalgie, maar durft het niemand te laten lezen. Tijdens een nachtelijke wandeling wordt Gil op een wel heel bijzondere wijze meegevoerd in de bruisende geschiedenis van Parijs in de jaren twintig. De tijd van het modernisme, het surrealisme en de opkomst van de jazz. Deze film met al zijn filmlocaties heb ik uitgebreid beschreven in een blog op 3 maart 2012. Klik hier om alle locaties in Parijs te bezoeken.

Gil de schrijver (gespeeld door Owen Wilson) en zijn verloofde Inez (gespeeld door de charmante Rachel McAdams) worden uitgenodigd voor een etentje in Le Grand Véfour gelegen aan de prachtige binnentuin van het Palais Royal

Intouchables
De film 'Intouchables' behoeft natuurlijk geen introductie. Ik denk dat er weinigen onder u zijn die de film niet gezien hebben. Het verhaal is geheel  in Frankrijk en met name in Parijs opgenomen en werd een ware hit.  Bijna twintig miljoen Fransen en even zoveel overige Europeanen gingen in 2011 en 2012 naar de bioscoop om de komedie Intouchables te zien.. Echter wat weinigen van u weten is dat de film voor het overgrote deel is opgenomen in de ambtswoning van de Nederlandse ambassadeur in Parijs; het voormalige Hôtel d'Avayray. Met toestemming van de toenmalige Nederlandse Ambassadeur Siblez werd Intouchables opgenomen in het chique pand, daterend uit 1723, gelegen aan de smalle en levendige rue de Grenelle 85 in het zevende arrondissement. Een rondleiding door de ambtswoning is een feest van herkenning.  Eenmaal door de grote poort zie je de rechthoekige binnenplaats waar 'Driss' ,gespeeld door Omar Sy, met piepende banden de nodige hoeveelheid grind verplaatst met de Maserati van 'Philippe Pozzo di Borgo' gespeeld door Francois Cluzet. De begane grond beschikt over drie grote ontvangstzalen waaronder La Biblothèque, waar het sollicitatiegesprek plaatsvindt  met Driss, Philippe en de prachtige roodharige secretaresse Magalie (Audrey Fleurot), met wie Driss schaamteloos aan het flirten is. Ook het klassieke privéconcert ter ere van Philippe's verjaardag en de dansscène, waarin Philippe vanuit zijn rolstoel kennismaakt met de muziek (Earth, Wind & Fire) van Driss,  is opgenomen op de begane grond van de residentie. De dakterrasscène met uitzicht op de Église Pentemont-Luxembourg is eveneens opgenomen in de rue de Grenelle. De beelden van de slaapkamer en de badkamer van Driss zijn elders gedraaid.

De residentie van onze Ambassadeur in Frankrijk, Hôtel d'Avayray aan de rue de Grenelle 85

Hugo
Een van mijn favoriete films is 'Hugo' geregisseerd door Martin Scorsese in 2011. Het verhaal speelt zich af in het Parijs zo rond 1930. Hugo Cabret is een 12-jarige weesjongetje dat in de muren van het treinstation Gare Montparnasse woont. Om te overleven moet hij geheimen bewaren en anoniem blijven. Maar wanneer hij een bijzonder meisje, Isabelle ontmoet, wordt zijn dekmantel in gevaar gebracht. Een cryptische tekening, notitieblok, gestolen sleutel, mechanische man en een verborgen boodschap van zijn overleden vader vormen de ingrediënten van het mysterie dat Hugo omringt. Deze prachtige 3D-film is een ode aan de vroege cinema, in het bijzonder het werk van de Franse filmpionier George Méliès (1861 - 1938). De hoofdrollen worden vertolkt door Asa Butterfield (Hugo Cabret), Chloë Grace Moretz (Isabelle), Ben Kingsley (Papa Georges), Jude Law (vader van Hugo) en Sacha Baron Cohen (Inspecteur Gustave).
Het prachtige jaren 30-decor van het Athénée Théâtre Louis-Jouvet aan de square de l'Opéra-Louis-Jouvet 7, fascineerde Martin Scorsese die hier meerdere malen filmde voor de magie-scène. In de Bibliothèque Sainte-Geneviève, place du Panthéon 10, ontdekken Hugo en Isabelle de geschiedenis van de film. Het grootste deel van de locaties van de film Hugo kon gemakkelijk worden ingevuld aan de hand van de illustraties in het boek 'The Invention of Hugo Cabret', van Brian Selznick, maar Scorsese moest een bibliotheek vinden die recht deed aan de onbegrensde fantasie van de auteur. Sainte-Geneviève bleek een prima keuze. Een andere niet te missen locatie is square Éduard VII waar verschillende straatscènes zijn opgenomen.

De Bibliothèque Sainte-Geneviève aan de Place du Panthéon 10

Mission Impossible; Fallout 6
Ondanks dat Tom Cruise als Ethan Hunt de wereld meer dan eens heeft gered, twijfelt men nog altijd aan waar zijn loyaliteit ligt. Zeker wanneer een missie niet helemaal gaat zoals het zou moeten gaan. En als gevolg daarvan dreigt er een nieuwe crisis, een nucleaire catastrofe. De CIA wil op dat moment ingrijpen en de chaos repareren, maar Ethan wil voor de zoveelste keer bewijzen dat hij het zelf kan. En dus is hij samen met zijn team van de IMF bezig met uit te zoeken waar het precies mis is gegaan en hoe hij de bad guys nu weer kan stoppen. Oude bekenden uit vorige films keren terug waaronder Rebecca Ferguson als Ilsa Faust, een voormalige MI6-agent die zich tijdens ‘Rogue Nation’ bij Hunt’s team voegde. Ook Sean Harris als Solomon Lane, meesterbrein achter een terroristische groep die bekend staat als The Apostels. Michelle Monaghan als Julia Meade, Ethan’s ex-vrouw. Alec Baldwin als Alan Hunley, voormalig CIA-directeur en later de nieuwe baas van het IMF. En natuurlijk de vaste leden van Hunt’s team, Ving Rhames als Luther Stickwell en Simon Pegg als Benji Dunn.
Prachtige luchtopnames van Parijs maar ook fraaie beelden van het Grand Palais, Palais Royal, Hôtel de Soubise in de Marais, het Trocadéro met een imposant uitzicht op de Eiffeltoren en last but not least spannende achtervolgingen door de straten van Parijs die je het best op de trailer uit 2018 kunt bekijken.

De place de Trocadéro met een prachtig uitzicht op de 'IJzeren Dame'

Als laatste wil ik je nog even wijzen op de mooiste bioscopen van Parijs:
La Pagode, rue de Babylone 57 bis (7e – heropening 2020)
Le Louxor, op het kruispunt van de boulevard de Magenta, boulevard Barbès (18e)
Cinéma Gaumont Opéra, boulevard des Capucines 2 (9e)
Le Grand Rex, Boulevard Poissonnière 1 (2e)
Cinéma du Panthéon (een van de oudste van de stad) 13 Rue Victor Cousin (5e)
La Cinémathèque Française, rue de Bercy 51 (12e)
Odeon Christine 21, rue Christine 4 – Saint Germain des Prés (6e)

In de zomer zijn er openluchtfestivals: Cinéma au Clair de la Lune en Cinéma en plein air de la Villette.
Wil je Parijs beleven op meer dan 60 mythische filmlocaties lees dan het boek Parijs 3, 2, 1, Action van Barbara Boespflug en Beatrice Billon. ISBN 978-94-014-1796-9

Ongewoon Parijs
Als laatste nog een ‘interne’ mededeling. Sinds de release van mijn boek Ongewoon Parijs in  juni 2018 is het al toe aan zijn derde druk en daarom even niet leverbaar. Vanaf 15 november 2018 weer volop verkrijgbaar bij de goede boekhandels en online.

donderdag 18 oktober 2018

HET DODENRIJK VAN PARIJS


Prachtige foto’s van fotograaf Rene van Glabbeek © deden mij besluiten om weer eens een blog te wijden aan het dodenrijk van Parijs.

Onder Parijs gaat een bijzondere onderaardse wereld schuil, net als in andere grote steden. Maar die van Parijs is diverser, vreemder. En dan doel ik niet alleen op de honderden kilometers lange tunnels, die samen een van de fijnst vertakte metronetwerken en riolen ter wereld vormen. Er is daar beneden nog veel meer te vinden: kanalen, waterreservoirs, crypten, bankkluizen en oude wijnkelders die illegaal dienstdoen als nachtclub of galerie. Maar het opmerkelijkst zijn de steengroeven: de meer dan 300 kilometer lange gangenstelsels die onder veel wijken te vinden zijn, met name in het zuidelijke deel van de stad.  Alle bouwmaterialen waaruit Parijs is opgebouwd komen namelijk uit eigen bodem. De bodem heeft vanaf de tijd van de Romeinen, tot vroeg in de negentiende eeuw, de materialen geleverd voor de huizen, kerken, paleizen en kloosters.

Onder Parijs gaat een bijzondere onderaardse wereld schuil, net als in andere grote steden. Maar die van Parijs is diverser, vreemder

In de loop van 2000 jaar is de bodem onder de stad voor ongeveer een tiende van het huidige stadoppervlak uitgehold. Uit talloze steengroeven in de stad haalden de Parijzenaars niet alleen de kalksteen voor hun gebouwen, maar ook leem, kalk en zand. Pas in 1813 werd de exploitatie van de laatste 18 steengroeven binnen de stad verboden, omdat zich in de bodem steeds meer verzakkingen voordeden. Vanaf 1893 is men systematisch begonnen de onderaardse gangen weer op te vullen. Maar nog steeds vinden er in wijken, waaronder Montmartre, verzakkingen plaats. Ironisch genoeg heeft dit de Butte, zoals Montmartre heet in de volksmond, behoed voor desastreuze modernisering.

De mooiste legale attractie van Parijs is een onderaards gangenstelsel vol met knoken en schedels

De gangenstelsels waren tijdens de Tweede Wereldoorlog de schuilplaatsen voor het Franse verzet, maar tegenwoordig oefenen die tunnels een aantrekkingskracht uit op een heel andere clandestiene groep, een gemeenschap van vrijgevochten types die soms dagen- en nachtenlang ondergronds blijven: de 'Cathaphiles'. Ook wel 'Urban Explorers' genoemd. Afdalen in de catacomben van Parijs is illegaal en niet zonder levensgevaar. Zuurstofgebrek, gevaarlijke rioolgassen, gevaar voor instortingen of verdwalen en zelfs kans op verdrinking. Via mangaten en ontelbare ladders dalen ze af naar het binnenste van Parijs. Getooid met lampen, touwen en veiligheidshelmen, met als doel het verkennen van de duistere tunnels om er te feesten, te schilderen, of te fotograferen. Een goede gids is onmisbaar en vanwege de vele gevaren is het afdalen zonder gids, sinds 2 november 1955, zelfs strafbaar.

Les Catacombes aan de place Denfert Rochereau behoort tot een van de meest bezochte ondergrondse bezienswaardigheden van de stad.

Maar er is ook goed nieuws. Een klein deel van het onderaards gangenstelsel van Parijs kunt u legaal bezoeken. Diverse stadsgidsen geven rondleidingen op minder bekende plekken in de stad zoals bijvoorbeeld onder de 'Julizuil' op de place de la Bastille waar slachtoffers van de revolutie van 1830 en 1848 zijn begraven, of onder de kerk Saint Sulpice. U kunt ook de riolen van Parijs bezoeken, die in 1852 zijn aangelegd door Eugène Belgrand, de rechterhand van Baron Haussmann. Maar de mooiste legale attractie van Parijs is een onderaards gangenstelsel vol met knoken en schedels, een soort museum van de dood. Les Catacombes aan de place Denfert Rochereau behoort tot een van de meest bezochte ondergrondse bezienswaardigheden van de stad. Meer dan vijf tot zes miljoen menselijke skeletten liggen hier begraven, het grootste beenderendepot ter wereld in een ondergronds netwerk van 165 kilometer aan tunnels.

Les Catacombes
Tot in de zeventiende eeuw werden de doden letterlijk gedumpt op braakliggende terreinen in de stad, vrijwel altijd naast of in de buurt van een kerk. De massagraven bleven open tot ze verzadigd waren en werden daarna bedekt met een laagje aarde om de stank tegen te gaan. Het waren hoogtijdagen voor de ratten, dieven en lijkenpikkers wanneer er vrijwel dagelijks aanvoer was vanuit de diverse ziekenhuizen in de stad. In de dertiende eeuw kende Parijs vijf van zulke publieke 'begraafplaatsen'. Saint Innocents, Saint Benoit, Saint Honoré, Saint Landry en Saint Nicolas des Champs. In de zestiende eeuw waren er 65 kerken en kapellen met een naastliggend kerkhof. Het cimetière des Saint Innocents, naast de voedselhallen, was eeuwenlang, met 18 lagen, de grootste dodenakker van Parijs. De opgezwollen en gistende lijken lagen tegen de muren van de huizen opgestapeld. Op 9 november 1780 besluit het stadsbestuur dat het zo niet langer kan en sluit het kerkhof, om vervolgens opdracht te geven om alle restanten te verhuizen naar de grootste ondergrondse necropolis van de stad: De Tombe Issoire onder de place d'Enfert, het Helleplein. Op 7 april 1786 vind de inzegening plaats en vanaf dat moment trekken de karren 's nachts door de stad, afgedekt met een zwarte doek en vergezeld door fakkeldragers en een priester, zingend het Libera me Domine. Requiem æternam dona eis Domine (Heer, geef hun eeuwige rust). Nog 16 andere Parijse begraafplaatsen worden geëlimineerd. Dit gaat zo door tot 1860. Alleen al uit het cimetière des Saint Innocents kwamen 2 miljoen overblijfselen.

Het grootste beenderendepot ter wereld in een ondergronds netwerk van 165 kilometer aan tunnels.

Tunnel na tunnel, kilometers lang, liggen de beenderen netjes soort per soort opgestapeld, links en rechts gelardeerd met een schedel. Je kunt merken dat de werklui die de weinig aanlokkelijke taak hadden de overblijfselen hier op te slaan er een nogal morbide humor op na hielden. Duidelijk herkenbaar zijn de diverse creatieve motieven waarmee de botten en doodshoofden zijn opgeslagen. Soms lineair en dan weer in de vorm van een hartje. De ondergrondse gangen dragen de namen die overeenkomen met de straatnamen bovengronds. Bijna twee macabere kilometers kunt je elke dag, behalve op maandag, bezoeken. Je gaat ondergronds op de Place Denfert Rochereau. Na een benauwd gangenstelsel te hebben doorlopen komt je bij een poort met het opschrift: Arrête! C’est ici l’Empire de la Mort (Stop! Hier begint het dodenrijk). Een stukje verder een plakkaat met de veelzeggende tekst: “Pensez le matin que vous n’irez peut-être pas jusques au soir, et au soir que vous n’irez peut-être pas jusques au matin". Ofwel; "houd er elke morgen rekening mee dat u misschien de avond niet haalt en houd er elke avond rekening mee dat u misschien de morgen niet haalt". Opbeurend toch? In deze vochtige en halfduistere gangen liggen de gebeenten van pest- en choleraslachtoffers, maar waarschijnlijk ook van vele revolutionairen en slachtoffers van de revolutie die hun kop verloren onder de guillotine op de place de la Concorde, van Danton wellicht en Robespierre.

Duidelijk herkenbaar zijn de diverse creatieve motieven waarmee de botten en doodshoofden zijn opgeslagen. Soms lineair en dan weer in de vorm van een hartje

Neem in ieder geval een warme trui (temperatuur is 14°) en een zaklantaarn mee en hou er rekening mee dat je honderden traptreden moet beklimmen. 130 treden naar beneden en weer 83 treden naar boven. Het mooie is dat je op een heel andere plek boven de grond komt als waar je naar beneden bent gegaan. Ik garandeer je een bijzondere maar vooral boeiende wandeling. Let wel; deze ondergrondse begraafplaats van zes miljoen onbekende Parijzenaars is niet geschikt voor wie moeite heeft met horrorfilms of last heeft van claustrofobie. Voor erg jonge kinderen is een bezoek misschien ook geen goed idee.

Bijna twee macabere kilometers kunt je elke dag, behalve op maandag, bezoeken

Met dank aan Rene van Glabbeek. Meer van zijn fotografie kun je bewonderen op zijn website: https://www.renevanglabbeek.nl/

Les Catacombes, avenue Colonel Henry Rol Tanguy 1, 14e arrondissement, metro Denfert Rochereau. Geopend dinsdag tot en met zondag van 10.00 uur tot 20.30 uur (laatste toegang 19.30 uur) Toegangsprijs € 13
De Colonne de Juillet, Place de la Bastille, 4e arrondissement, metro Bastille
Église Saint Sulpice, place Saint Sulpice, 6e arrondissement, metro Saint Sulpice