DE GLAZEN STRAATJES

Er is niets leuker dan mensen rond te leiden in Parijs. Dit is alweer mijn vierde blog over de bijzondere plekken die ik heb bezocht met de studenten en docenten van het Advance Centrum voor Fotografie. Dit keer was het ook voor mij een bijzondere ervaring doordat ik bij toeval terecht kwam in een  stukje prachtige historie uit de 19e eeuw. Maar daarover meer, wat verder in deze blog.

Rond de eeuwwisseling van de 18^de naar de 19^de eeuw waren er nog geen riolen en trottoirs in Parijs. Alleen straten vol met stof en vuil, waar koetsen, getrokken door paarden, zorgden voor opspattende modder op regenachtige dagen. De komst van de industriële revolutie met de uitvinding van gietijzer en glas als bouwmaterialen gaf het woord flaneren een diepere betekenis. Er ontstaan verkeersvrije overdekte galerijen met hoge glazen daken met sierlijke gietijzeren constructies, die een overdekte passage vormen van de ene straat naar de andere. Winkelparadijzen, centra van cultuur en vermaak voor het 19^de - eeuwse winkel-publiek. Parijzenaars die de laatste nieuwtjes wilden ontdekken, beschermd tegen de elementen. Parijs telde in de 19^de eeuw meer dan honderd van deze kleine werelden. Tegenwoordig zijn er nog zeventien over. Hier proeft u nog de sfeer van kunst, cultuur en commercie uit lang vervlogen dagen. Veel zijn fraai gerestaureerd, anderen zijn helaas bouwvallig, maar wonderlijke winkels vindt u er altijd.

Op de boulevard Montmartre vindt u bij nummer 12 de Passage Jouffroy (140 m) uit 1845. Een drukke passage met de meest originele winkeltjes, die de nieuwsgierige bezoeker trakteren op allerlei verrassingen. Miniaturen, affiches, handgemaakt speelgoed en prachtige wandelstokken van de Frères Ségas. Middenin, de uitgang van het wassenbeeldenmuseum Musée Grévin. De hoofdingang zit aan de boulevard Montmartre nr. 10.  Zeer de moeite waard, al was het alleen al voor het “Palais de Mirages”. Dit betoverende spiegelpaleis  met zijn “Son et Lumière” (geluid– en lichtshow) stond in 1900 al opgesteld op de wereld-tentoonstelling in Parijs en is toen aangekocht door het museum.
Achter in de passage ziet u het hotel Chopin met een gevel die dateert uit 1850. Een charmant hotel met slechts 35 kamers. Trappen aan de linkerzijde brengen u naar het tweede gedeelte van deze passage vol met boekenstalletjes maar ook meteen een van de mooiste fotozaken van Parijs: Photo Verdeau. U koopt daar originele vintage prints van bekende fotografen. Een van de Advance docenten bleef bij deze zaak opvallend lang staan, als het ware geobsedeerd door de uitgestalde fotografie. Daar vertelde hij mij over zijn passie voor Collodium fotografie.

Het was de Engelse beeldhouwer en fotograaf, Fredrick Scott Archer die collodium fotografie in 1851 heeft uitgevonden. Hij experimenteerde met collodium in de hoop een dia positief te kunnen produceren op gewone glazen platen. collodium is een dikke en stroperige vloeistof die wordt gemaakt door het oplossen van genitreerde katoen (ook wel bekend als schietkatoen) in een mengsel van alcohol en ether. Het werd in die tijd veel gebruikt door chirurgen als vloeibaar verband mede dankzij haar veerkracht en aanhechting. Archer, gebruikte collodium om een betere hechting te verkrijgen van lichtgevoelige zouten aan zijn glazen platen. Zodra de zouten, zoals kalium jodide, in het mengsel van collodium waren opgelost, werd de kleverige vloeistof gegoten op het glas.  Daarna werd de glazen plaat gedompeld in een bad gevuld met zilvernitraat. Zo werd een lichtgevoelige drager van zilverjodide gevormd op het oppervlak van de plaat.  Eenmaal lichtgevoelig  werd de plaat blootgesteld aan licht in de camera voordat het collodium begon te drogen. Als de plaat droog werd vòòr ontwikkeling, was deze niet meer lichtgevoelig en derhalve onbruikbaar.  Om deze reden alleen al, werd het proces dat door Archer was uitgevonden bekend als "natte plaat" fotografie.

Alex, de naam van deze docent is een van de zeer weinige fotospecialisten in Nederland die zich bezig houden met deze bijzondere vorm van fotografie die 160 jaar geleden letterlijk het daglicht zag. Over de wereld zijn er niet meer dan 50 fotografen die nog werken volgens het principe van Archer. Deze week was het dan ook mijn kans om aan den lijve terug te gaan in naar de 19e eeuw. De foto is gemaakt met een 80 jaar ouden eiken platen camera van het Belgische merk Narita. De belichting: 6 volle seconden.

Terug weer naar de Parijse werkelijkheid. We vervolgden onze ontdekkingsreis via de uitgang op de rue de la Grange Batelière. Aan de overkant begint de PassageVerdeau (75 m) op nr. 6, een ware trekpleister voor eenieder die iets verzamelt. Deze passage, uit 1846 met zijn hoge dakramen en spitsboogvorm heeft zijn oude waardigheid weten te behouden. Kleine gespecialiseerde winkeltjes vol met rariteiten zoals l’Anciene France; zeldzame boeken en prentbriefkaarten. Roland Buret voor bijzondere postzegels en bij Latou, oude fototoestellen. Parallel aan de gehele passage loopt een geheim privé straatje; courette in het Frans. Met een beetje geluk is de ingang op nr. 13 bis  geopend.

Alle nog bestaande passages zijn inmiddels benoemd tot cultureel erfgoed; ISMH, wat staat voor "Inventaire Supplémentaire des Monuments Historiques".

Passage Jouffroy, boulevard Montmartre 10-12, metro Grands Boulevards, Passage Verdeau, rue de la Grange Batelière 6, metro Grands Boulevards.

Meer weten over Alex Collodion Art kijk dan op zijn weblog http://collodion-art.blogspot.com/

BEROEMD EN BEGRAVEN

Wat is het toch met die aantrekkingskracht die kerkhoven uit oefenen op mensen in het buitenland? Ik kan mij niet herinneren dat ik in mijn woonplaats begraafplaatsen bezoek. Uitzondering is natuurlijk,  wanneer er dierbaren begraven liggen. En toch heb ik de studenten van het Advance Centrum van Fotografie meegenomen naar de meest romantische dodenakker van Parijs: Père Lachaise. Père Lachaise is voor buitenlandse toeristen de vierde attractie van Parijs, na de Eiffeltoren, de Notre Dame en de Arc de Triomphe. Waarschijnlijk is het de unieke combinatie van bijzondere grafkunst, l'art funèbre, vanaf 1805 tot heden, in combinatie met de romantische, eerbiedwaardige, groene omgeving. Maar zeker ook de aanwezigheid van de grafstenen van honderden beroemde namen. Daarbij is het ook opvallend dat zij die een gerespecteerd leven hebben geleid het minste bezoek krijgen en weinig bloemen op het graf, zoals bijvoorbeeld bij Yves Montand en Simone Signoret.

De grootste "attractie" van Père Lachaise is het graf van de man die provoceerde met extravagant, immoreel en choquerend  gedrag tijdens al zijn optredens.  Zwaar onder invloed van drank en drugs zijn leven invulling gaf en misschien daardoor een levende legende werd. Nou ja levend? Zijn sober graf ontdaan van zijn stenen buste staat inmiddels geïsoleerd door dranghekken maar altijd voorzien van verse rozen. De stenen afbeelding is in 1987 al stiekem meegenomen door een wat al te enthousiaste fan. De dranghekken zijn geplaatst omdat de buurgraven wat al te veel te leiden hadden onder de belangstelling van alle fans. Zerken werden beschadigd of voorzien van graffiti met teksten zoals "Jim, ti amiamo, ti adoriamo". U zult zich inmiddels afvragen over wie heeft hij het nou? Jim Morrisson die zijn debuut maakt met The Doors in 1967. Een muzikaal genius met bijnamen als the Lizard King of mr. Mojo Risin, die uiteindelijk ten onder ging aan zijn exorbitante levensstijl. Op 3 juli 1971 vindt zijn vrouw Pamela hem dood in bad in zijn huis in Parijs. Overleden aan een hartaanval op 27 jarige leeftijd. Op een bronzen plaat op zijn graf staat de bijzondere tekst: " kata ton daimona eaytoy" Een Griekse tekst waarvan meerdere vertalingen mogelijk zijn. In het Oudgrieks is de strekking iets in de trant van trouw aan zijn ziel. In het Nieuwgrieks is de vertaling; hij schiep zijn eigen demonen. Misschien is het laatste meer op hem van toepassing; James Douglas Morrisson 1943 - 1971.

Mocht u de komende periode geen tijd hebben om zijn graf te bezoeken dan kunt u dat ook virtueel doen op de website www.pere-lachaise.com

Cimetiere Père Lachaise, rue du Repos 16, 20e arrondissement, metro Philippe Auguste.

 

HET RIJK VAN BACCHUS

"Hoewel Parijs zelf niets produceert, want er groeit geen korrel graan, er wordt geen lam geboren, waar geen bloemkool groeit en er is geen druif te oogsten, is het een centrum waar alles uit alle hoeken van de wereld vanzelf terecht komt. Het is dè plaats waar men de verschillende kwaliteiten, van alles wat de mensen tot voedsel dient, het beste weet te waarderen en waar men het beste weet hoe voedsel tot streling van onze zinnelijkheid kan worden aangewend". Uit Écrits gastronomiques door Alexandre Grimod de la Reynière.

Zo ook het park van Bercy. Het parc de Bercy heeft al een leven van honderden jaren achter de rug. In de 17de eeuw was het onderdeel van een domein dat zich uitstrekte van de rand van de stad tot aan Charenton. In 1860 wordt het een wijnopslagplaats waar bomen worden geplant die voor verkoeling van de entrepots moeten zorgdragen. Door haar ligging aan de Seine groeit Bercy uit tot een van de grootste wijnmarkten van de wereld. Wijn, eaux de vie en port worden in houten schuiten over de Seine en later per spoor aangevoerd.

Langs het water verschijnen lokalen, de "guinguettes", waar men kan eten, drinken en flirten in de buitenlucht aan feestelijk opgemaakte tafels en men de musette kan dansen op de altijd vrolijk stemmende Franse accordeonmuziek. Veel kunstschilders, schrijvers, en fotografen, hebben zich laten inspireren door deze “art de vivre”.

Geleidelijk aan verliest de wijn zijn krans en worden de opslagplaatsen verlaten. Maar de "Grand Projets" van president François Mitterand zorgt voor een hernieuwde aandacht voor tuinen en parken. Het klassieke parc de Bercy, 12,5 hectaren groot, wordt opnieuw aangelegd. Gelukkig zijn de herinneringen aan het prachtige wijnverleden nog overal zichtbaar aanwezig. De treinsporen op de lanen waarover de druiven werden getransporteerd. De woningen van een tweetal wijnhandelaren, een oud tolhuis en later toegevoegd, een heuse wijngaard. Tussen de meer dan honderd jaar oude kastanjes en platanen zijn grootse waterpartijen aangelegd met loopbruggen en sculpturen en negen thematische tuinen. Waaronder de "Jardin de la Mémoire", opgedragen aan Yitzak Rabin met een rozentuin, een kruidentuin en een boomgaard met orangerie. Drie loopbruggen brengen je van de ene kant naar de andere kant van het park en naar de cour Saint-Émilion met de gerestaureerde wijnpakhuizen van Bercy. Een binnenplaats geplaveid met meer dan 17.000 oude straatstenen en de oude spoorbaan nog intact is omgeven door leuke winkeltjes, een wijnbar en volop restaurants waar het bij mooi weer heerlijk lunchen is of gewoon genieten van een goed glas wijn of een heerlijke cappuccino.

Metro Bercy met de ingang van het park bij het Palais Omnisports de Paris-Bercy of metro cour Saint-Émilion.

HET INSTITUUT VAN DE ARABISCHE WERELD

Het lijkt uitgegroeid te zijn tot een traditie onder presidenten van de Vijfde Republiek van Frankrijk om architectonisch een stempel te drukken op de skyline van Parijs. Ook wel genoemd Les Grands Traveaux. Georges Pompidou had zijn Centre Pompidou, dat pas na zijn dood in 1977 is voltooid. Giscard d'Estaing speelde de hoofdrol in de transformatie van een verlaten spoorwegstation tot het prachtige Musée d'Orsay (1986). Maar François Mitterrand spande de kroon met zijn "Grand Projets" waaronder een glazen piramide op de binnenplaats van het Louvre (1996). Zijn toverwoord voor Parijs was "transparantie" Prachtige voorbeelden hiervan zijn: Het Institut du Monde Arabe (1987), La Grande Arche in La Defense (1989),  de Opera de la Bastille (1990), het Fondation Cartier (1995) en de  Bibliothèque Nationale François Mitterand (1995). Jacques Chirac is verantwoordelijk voor het Musée du quai Branly (2006) een groot etnografisch museum gevestigd in het 7e arrondissement dichtbij de Eiffeltoren. Parijs is trots op zijn artistieke en architectonische erfgoed een prachtige combinatie van klassiek en avant-garde.

Veel van deze "glazen" archi- tectonische wonderen zijn afkomstig van het enfant terrible van de Franse architectuur; Jean Nouvel. Geboren in 1950 in het zuidwesten van Frankrijk. Ik neem u mee naar een van zijn veel geprezen meesterwerken; het Institut du Monde Arabe. (Instituut van de Arabische wereld) Dit voorbeeld van fraaie moderne architectuur, opgebouwd uit glas en aluminium kunt u vinden aan de Seine, tegenover het Ile Saint Louis aan de quaie Saint-Bernard. "Where east meets west"; betaald door de Franse regering en 20 Arabische staten om zo zorg te dragen voor een permanente culturele uitwisseling tussen de Islam en het westen. Het gebouw biedt onder andere onderdak aan een museum voor Arabische kunst vol met oude manuscripten, prachtig gemaakte zijden tapijten, aardewerk en een breed scala aan gebruiksvoorwerpen, alsmede wetenschappelijke en astronomische instrumenten uit tussen 750 en 1258 na Chr., een bibliotheek met meer dan 50.000 boeken, een theater en een restaurant.

Het ontwerp is een combinatie van moderne materialen en de traditionele Arabische cultuur. De zuidelijke gevel is voorzien van 240 "lichtgevoelige" geometrische panelen die als een lens van een camera werken. Een foto-elektrische cel meet elk uur de intensiteit van het licht en brengt zo duizenden diafragma's in beweging om de hoeveelheid zonlicht in het gebouw te reguleren. Aan de buitenzijde doet het denken aan traditioneel Moors rasterwerk ook wel moucharabieh of moucharabia genoemd. Aan de westzijde ontleent de cilindervormige boekentoren zijn vorm aan de minaret van de moskee van Samarra. Een absolute aanrader zijn de doorzichtige liften die je razendsnel naar de negende etage brengen alwaar je (gratis) van een prachtig uitzicht kunt genieten over de Seine het oude centrum van Parijs en de wijk Bastille in het noorden. Rue des Fossés Saint Bernard 1, metro Cardinal-Lemoine, Sully Morland.

In de stad zijn meerdere bouwwerken te vinden van de hand van Nouvel waaronder het Fondation Cartier en het Musée du quai Branly. Zojuist is men begonnen met de bouw van het 219 miljoen euro kostende nieuwbouw van de Paris Philharmonic. De concertzaal komt op een heuvel in Parc de la Villette aan de noordkant van de stad. Helaas staat een ander prestigeus project van zijn signatuur, de TourSignal op La Defense naast de Grande Arche even in de ijskast door geldgebrek.

MARCHÉ PARISIEN DE LA CRÉATION

Op de Mont Parnasse; en ik hoor u denken nooit van gehoord. Daar vind je een aantal bijzondere plaatsen die vrijwel nooit onder de aandacht worden gebracht of in boeken worden vermeld. Een daarvan is de place des Cinq Martyrs du Lycée Buffon. Verscholen achter de Gare Montparnasse (15e). Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn hier vijf studenten van het lyceum, verzetsstrijders, geëxecuteerd. Vandaar de naam. Het biedt u een weids uitzicht over Parijs terwijl je kunt wegmijmeren bij de TGV treinen die vertrekken in de richting van Bretagne en het zuidwesten van Frankrijk.

Maar de echte ontdekking voor mij was de Marché Parisien de la Création. In de schaduw van de Tour Montparnasse op de boulevard Edgar Quinet tussen de rue du Départ en de rue de la Gaîté, een plek waar kunstenaars de kans krijgen hun werk ten toon te stellen. Deze markt is een initiatief van de stad Parijs. Het biedt kunstenaars de mogelijkheid hun werken direct te verkopen aan het publiek zonder tussenkomst van dure netwerken of tussenpersonen. Om hier te mogen exposeren en te verkopen moet je eerst langs een soort van ballotage commissie. Een kunstenaarscollectief selecteert vooraf de ambachtslieden en kunstenaars om zo de professionaliteit en de kwaliteit blijvend te waarborgen. De meeste artiesten komen uit Parijs of uit de regio maar ook vanuit het buitenland. Er vind een rotatie van kunstenaars plaats, zodat de markt steeds een ander aanzicht krijgt. Hoewel schilderijen en beeldhouwwerken de scène domineren zie je ook keramiek, sieraden, fotografie en spectaculaire hoeden. Op de markt ontmoette ik ene Peter Eichner die op eigen wijze metrokaartjes recycled door deze te gebruiken als ondergrond voor zijn verbluffende mini kunstwerkjes. De markt is er elke zondag vanaf 10 uur tot en met zonsondergang. Het gehele jaar door, zelfs in augustus, de Franse vakantiemaand. (Metro Montparnasse Bienvenűe) Meer informatie op www.marchecreation.com

Metro Art: Peter Eichner
tel. 31.1.45.57.22.85

THE MORNING AFTER

Het afgelopen weekend heb ik een groep cursisten mogen begeleiden van dè fotoschool in Veldhoven; het Advance Centrum voor Fotografie. Het betrof een groep gevorderden met als opdracht City Scape en Night Life. Na zeer intensieve fotodagen wilde ik u onderstaande woorden niet onthouden die ik mocht ontvangen van een van de deelnemers.

"Al mijmerend, met mijn voeten in een bak koud water, zit ik hier even na te genieten van een glas sinas van omgerekend 12 eurocent….  Parijs, een prachtige stad. Een stad van louter superlatieven. Hectisch, bombastisch, duur maar tevens intiem, frivool en overweldigend. Zo wandel je tussen duizenden toeristen en nog geen tien minuten later zit je heerlijk in het zonnetje te genieten van een baguette in een oase van rust. Zo sta je op het dak van het Arabisch museum te genieten van een wijds panorama en zo wandel je langs de Seine waar mooie dames in een witte bikini liggen te zonnen. Zo wordt je aangenaam verrast door de overheerlijke geur van crêpes  en zo worden de zintuigen negatief geprikkeld door de onaangenaam geurende moleculen van de publiek gecreëerde urinoirs langs de Seine. Zo vergaap je je aan de extreme rijkdom welke wordt uitgestald in de winkels van Gucci en Prada terwijl  2 straten verderop de clochards liggen te slapen op een bankje. Zo maak je grapjes over de erg actuele en extravagante  levensstijl van “Strauss  Kahntje”  en zo wandel je tussen ruim 150 jaar geschiedenis over de doden van Parijs. Zo drink je onderweg GRATIS water uit een fonteintje en dan, op het terras, betaal je voor een 0.25 cl glas water € 4.50 - Parijs; een stad van extremen!

Het wordt tijd het dagelijkse ritme weer op te pakken. Het water in het voetenbakje begint koud te worden en de plicht roept. De  lichte pijn in mijn kuiten herinnert mij aan 2 prachtige dagen. Ik heb er enorm van genoten.

Ferry,bedankt dat je mij Parijs hebt laten zien zoals ik het nog niet kende. Mocht je nog iemand zoeken om tijdens jouw strooptochten door deze mooie stad jouw camera te dragen, je weet mij te vinden".  Alex.

Boven aan mijn weblog schreef ik het al: "Wekelijks wil ik u niet alleen informeren over wat Parijs nog meer te bieden heeft, maar ook wil ik mijn liefde voor deze stad op u over dragen In de hoop dat het raakt aan iets wat u herkent of voelt". Volgens mij is dat bij deze fotogroep gelukt.

Voor meer informatie over het Advance Centrum voor Fotografie: www.advance-cvf.nl

EVEN GEEN RESTAURANT

Komend weekend zit ik weer in Parijs en zoals het zich laat aanzien wordt het een stralend weekend. Ik kan dan ook niets lekkerders bedenken dan, met een goedgevulde baguette en een goed glas rode wijn, op een bankje genieten van de zon in een willekeurig park. Bij het inkopen realiseer ik mij altijd weer dat het moeilijk kiezen wordt. Ga ik voor een volledig gerijpte camembert of een goede roquefort, of een mooi stuk ham uit de Savoie, lekker luxe of gewoon exotisch? Het paradijs voor fijnproevers is de omgeving van place la Madeleine (8e). Voor kaviaar ga je naar Caviar Kaspia op nr. 17 en de beste truffels van Parijs bij Maison de la Truffe op nr. 19.  En dan hèt mekka voor lekkerbekken, de traiteurs Hédiard op nr. 21 en Fauchon op nr. 26. Net als ik gek op chocolade? Dan ga je naar La Marquise de Sévigné op nr. 31 en voor kaas naar de gerenommeerde kaaswinkel van Crepet Brussol. Boutique Maille op nr. 6; dè zaak voor Franse mosterd, meer dan 30 soorten, azijn en vinaigrettes. Vlak in de buurt, op de boulevard de la Madeleine nr. 3, de grootste wijnzaak van Europa, Lavinia. Schrik niet, hier liggen meer dan zesduizend wijnen op voorraad.

Maar het kan ook veel simpeler. In Parijs zijn er genoeg fantastische markten waar je je kunt vergapen aan heerlijke locale producten. Mijn favoriete markt is Marché Beauvau op de Place d'Aligre in het 12 arrondissement. Open alle dagen in de week behalve op maandag (metro Ledru-Rollin). Of die in het 11de; Marché Bastille op de boulevard Richard-Lenoir (metro Bastille). Let op; deze is alleen geopend op donderdag en zondag. Soms  kies ik voor een thematische picknick en dan ga ik vooraf shoppen in de Afrikaanse wijk; la Goutte d'Or (metro Chateau Rouge) of de Arabische wijk in Barbès (metro Barbès Rochechouart). Niet te versmaden is de Joodse wijk, le Marais.

Het enige wat dan nog overblijft is op zoek gaan naar de ideale picknick plek. In de Marais kies je voor de place des Vosges of place du Marché-Sainte-Catherine. Ben je in het 11de of 12de arrondissement dan kies je voor het Canal Saint Martin.

Zie ook mijn eerdere blog: http://paris-fvdv.blogspot.com/2011/04/canal-saint-martin.html

Blijf je in de buurt van de Madeleine dan ga je naar de Jardin des Tuileries. Laatste tip: Vergeet niet een goed mes mee te nemen en een kurkentrekker. Bon appétit !