Met de slak bedoel ik het spiraalvormige patroon van Parijs
binnen de Périphérique, met nummers 1 tot en met 20, beginnend vanuit het
centrum naar het noordoosten van de stad. Deze indeling dateert uit 1860 en is
sindsdien nooit meer veranderd, hoewel de zakenwijk La Défense vaak officieus
de bijnaam het 21e arrondissement krijgt.
De geschiedenis van de arrondissementen van Parijs begint
in 1795 ten tijde van de Franse Revolutie. De Franse hoofdstad was toen veel
kleiner dan nu. Toen de hoofdstad meer dan 100.000 inwoners telde, waardoor het
bestuur van de stad steeds ingewikkelder werd, besloot de revolutionaire
regering 48 onderverdelingen te creëren,
de zogenaamde revolutionaire secties die elk over een politiebureau beschikte. Maar
aangezien er aanzienlijke verschillen in bevolkingsomvang en omvang tussen de
districten bestonden, waren sommige commissarissen veel verantwoordelijker dan
anderen. Deze kritieke situatie bracht het bestuur ertoe de indeling van de
districten te wijzigen om deze min of meer gelijk te maken. Deze aanpak werd
later gerealiseerd met de wet ’19 Vendémiaire An IV’. Vendémiaire is de naam
van de eerste maand van de Franse republikeinse kalender. An IV, betekent jaar
IV, waarbij het jaar IV verwijst naar het vierde jaar sinds de oprichting van
de Franse republiek, wat overeenkomt met 1795. Op 11 oktober 1795 werd het
grondgebied van Parijs verdeeld in 12 arrondissementen, oplopend van links naar
rechts en verdeeld in twee afzonderlijke lijnen aan weerszijde van de rivier de
Seine. Negen arrondissementen bevonden zich op de rechteroever en slechts drie
op de linkeroever.
1795 Parijs onderverdeeld in 12 arrondissementen en 48 quartiers
In 1860 leidde de uitbreiding van Parijs tot aan de stadsomwalling
van Thiers tot een nieuwe indeling. In het Tweede Keizerrijk onder leiding van
Napoleon III en de prefect van de Seine, Baron George Eugène Haussmann, werden
de stadsgrenzen opnieuw gedefinieerd met de annexatie van de dorpen: Grenelle, Vaugirard, Bercy, Charonne,
Belleville, La Villette, La Chapelle, Montmartre, Batignolles, Passy en Auteuil.
Het doel was de stad te reorganiseren om de snelle groei en de bevolkingsgroei
te accommoderen. Deze reorganisatie zorgde voor een betere structuur van de
hoofdstad, waardoor er kleinere, beter beheersbare bestuurlijke eenheden
ontstonden. Het was daarom noodzakelijk om de plattegrond van Parijs te
herzien, de arrondissementen opnieuw te tekenen en samen te voegen om zo nieuwe
arrondissementen te creëren. Op voorstel van Napoleon III, ontstonden zo
twintig arrondissementen.
De annexatie van de voorsteden. Parijs groeit van 12 naar 20 arrondissementen
Napoleon III en de prefect van de Seine, Baron George Eugène Haussmann
Het eerste plan voor de hoofdstad voorzag erin dat nummer
13 werd toegekend aan het huidige 16e arrondissement, een idee dat de rijke
inwoners niet beviel. Destijds betekende de uitdrukking "trouwen in het
stadhuis van het 13e arrondissement" immers samenwonen zonder getrouwd te
zijn, in concubinaat, aangezien dit arrondissement nog niet bestond. Het idee
om geassocieerd te worden met de uiting van een moreel onaanvaardbare
levensstijl viel niet in goede aarde bij de rijke inwoners, die vervolgens lobbyden
om de indeling anders vorm te geven. Het is ondenkbaar dat de bovenlaag van de Parijse
samenleving met dit hoogst ongepaste idee geassocieerd zou worden. Om de
onvrede van burgemeester Jean Frédéric Possoz te sussen, herzag Haussmann zijn
ontwerp en stelde een nieuw plan voor met een spiraalvorm met de klok mee. De
slak was geboren en Auteuil en Passy werden geïntegreerd in het 16e
arrondissement en nummer 13 werd toegewezen aan een arbeiderswijk.
De huidige indeling van Parijs met 20 arrondissementen
Elk arrondissement is over het algemeen onderverdeeld in
vier ‘quartiers’: één in het noordwesten, één in het noordoosten, één in het
zuidwesten en één in het zuidoosten. Deze onofficiële onderverdelingen zijn de
sporen van de revolutionaire stromingen die ontstonden tijdens de deling van
Parijs na de Franse Revolutie. De arrondissementen zijn meer dan alleen een
administratieve afdeling van de stad. Ze vertegenwoordigen voor Parijzenaars
heel verschillende werelden en roepen allemaal clichés op die, bijdragen aan de
charme van de hoofdstad. De welgestelde wijken liggen in het westen van Parijs,
met het 7e arrondissement (Invalides, Saint-Thomas-d'Aquin, École Militaire),
het 8e arrondissement (Champs-Élysées, Madeleine), het 15e arrondissement
(Grenelle, Vaugirard) en het 16e arrondissement ( Auteuil, Muette, Porte
Dauphine). Prachtige gebouwen, rustige en charmante straten, een zekere
leeftijdsgroep, zakenlui... Kortom ze
behoren bij 'les beaux quartiers'.
De arbeiderswijken vastgelegd door Charles Marville
Vervolgens vinden we de meeste arbeiderswijken in het
noordoosten van Parijs. Tijdens de industriële revolutie van 1840 vestigden
fabrieken en arbeiders zich in het huidige 18e, 19e en 20e arrondissement. Dit
zijn tevens hotspots van immigratie, want hier werden betaalbare woningen
gebouwd, speciaal voor nieuwkomers uit Oost-Europa, vervolgens uit de Maghreb,
Sub-Sahara Afrika en uiteindelijk Azië.
De industriële revolutie
Dan is er het 13e arrondissement, dat Parijzenaars meteen
aan Chinatown doet denken, met zijn Aziatische supermarkten, zijn exotische
restaurants waarvan sommige karaoke organiseren, zijn Chinese
Nieuwjaarsparades... Het 11e, de nieuwe trendy wijk, het 6e ( Saint-Germain des
Prés ) is de wijk van de bobo's (acroniem voor burgerlijke bohemien) en
literaire cafés, het 8e (Champs-Elysées) is de toeristische wijk... Kortom, elk
arrondissement heeft zijn cliché... En natuurlijk zijn er uitzonderingen die de
regel bevestigen.
Elk arrondissement heeft een eigen burgemeester en een
eigen stadhuis. Parijzenaars kiezen hun burgemeester nog steeds tijdens de gemeenteraadsverkiezingen,
waarbij de burgemeester van Parijs in een tweede ronde door de gemeenteraad
wordt gekozen. In 1982 werd Parijs gedefinieerd als zowel een gemeente als een
departement, een unieke situatie in Frankrijk. De burgemeester deelt daarom
bevoegdheden met de prefect, die primair verantwoordelijk is voor de politie.
Anne Hidalgo is sinds 5 april 2014 namens de PS, Parti Socialiste, de
socialistische partij, burgemeester van Parijs. Zij is de eerste vrouw die deze
functie bekleedt. De van oorsprong Spaanse Hidalgo was onder de ambtstermijn
van burgemeester Delanoë (2001-2014) zijn eerste adjunct. De arrondissements
burgemeesters hebben voornamelijk een adviserende rol ten aanzien van het
stadhuis van Parijs het Hôtel de Ville.
Maar in Parijs zijn de arrondissementen veel meer dan een
middel om de geografische ruimte te verdelen. Ze zijn een manier van leven, een
sfeer, een bevolking, status en clichés, en het is waar dat ze bij Parijzenaars,
goed bekend zijn en in stand worden gehouden. De Lichtstad wordt wereldwijd
erkend voor haar schoonheid, geschiedenis en cultuur. De twintig
arrondissementen bieden elk een ander inzicht in het Parijse leven en hebben
hun eigen bijzonderheden en toeristische attracties.
75001 - 1e arrondissement: Louvre
Het hart van Parijs en, zoals de naam al doet vermoeden, bevind
zich hier het Louvre, een emblematisch symbool van de Franse cultuur. Het maakt
deel uit van het historische centrum van de stad en een belangrijke plaats van
cultureel erfgoed in Frankrijk. Hier ontdek je ook de Tuilerieën en het Musée
de l'Orangerie, het Palais Royal, de Place Vendôme, en de wijk Les Halles. Een
must-see is het volledig gerenoveerde warenhuis La Samaritaine en de graanbeurs
van Parijs de Parijse locatie van de Pinault-collectie .
Place Igor Stravinsky in het 1 arrondissement met de Stravinsky
fontein ontworpen in 1982 en 1983 door Jean Tinguely en Niki de Saint Phalle
75002 - 2e arrondissement: Bourse
Hier bevindt zich het Palais Brongniart, de vroegere
effectenbeurs van Parijs. Iets verder van het historische centrum zijn er
vooral veel winkels. Sommige plaatsen zijn
echt een bezoek waard, zoals de Place des Victoires, de Tour Jean Sans Peur en
diverse authentieke overdekte passages., de Galerie Vivienne, Galerie Colbert, De Passage des Panoramas Passage des Princes, Passage du Grand-Cerf. Het
is ook in dit arrondissement dat Le Grand Rex is gevestigd. Le Grand Rex is een bioscoop met de
grootste filmzaal in Europa. Vooral door deze zaal is het gebouw bekend. Le
Grand Rex is in de stijl van art deco gebouwd en valt sinds 1981 onder
monumentenzorg.
75003 - 3e arrondissement: Temple
Als je een fan bent van museumbezoeken, is het 3e
arrondissement de perfecte plek. Je vindt er het Musée des Arts et Metiers, wetenschap
en technologie, het Musée Carnavalet vertelt de geschiedenis van de stad
Parijs, het Picasso Museum maar ook het Nationaal Archief. De straten zijn
gevuld met een verscheidenheid aan winkels en restaurants. Een deel van dit
arrondissement maakt deel uit van de Marais en de Joodse buurt met het
prachtige Musée d'Art et d'Histoire du Judaïsme, gewijd aan de Frans-Joodse
cultuur vanaf de middeleeuwen tot nu.
'La Victoire'; het standbeeld van de onsterfelijkheid voor
het Musée Carnavalet
75004 - 4e arrondissement: Hôtel-de-Ville
Het 4e arrondissement is een belangrijke culturele locatie
waar de ‘Mairie de Paris’, met zijn prachtige gevel is gevestigd. In dit
arrondissement ligt de wijk Marais, het is een levendige wijk met veel winkels,
straatkunst, pride-vlaggen en bars vol leven. Als je meer wilt weten over de
Franse en Parijse geschiedenis en cultuur, kun je naar de prachtig
gerestaureerde Notre-Dame, het Centre George Pompidou, de Place des Vosges of naar
het huis van Victor Hugo. In deze wijk bevindt zich ook een deel van de Joodse
buurt met het Memorial de Shoah een herdenkingsplaats die tentoonstellingen en
activiteiten aanbiedt.
75005 - 5e arrondissement: Panthéon
Zoals de naam al doet vermoeden, is het 5e arrondissement
de thuisbasis van het Pantheon, een mausoleum waar grootheden worden geëerd die
hun stempel hebben gedrukt op de Franse geschiedenis. Het is dè
universiteitswijk, waar de Sorbonne zich bevindt. Je kunt ook de Jardin des
Plantes, de Arènes de Lutèce, en de Grote Moskee van Parijs bezoeken, maar ook
vele musea en beroemde straten waaronder de rue Mouffetard.
De binnentuin van de Grote Moskee in het 5e arrondissement
75006 - 6e arrondissement: Luxemburg
Met de voorname wijk Saint-Germain-des-Près. Hier vind je
chique winkels, restaurants en de middeleeuwse Église de
Saint-Germain-des-Prés, de oudste kerk van Parijs. Straten vol galerieën leiden
naar de impressionistische kunstwerken van het Musée d'Orsay. Op het trottoir
langs de Seine staan boekverkopers met oude boeken. Liefhebbers van literatuur
kunnen bovendien naar de Boulevard Saint-Germain om een van de iconische cafés
te bezoeken, zoals Flore, waar Hemingway, Sartre & de Beauvoir en andere
schrijvers graag kwamen. Wandelen en relaxen doe je in de Jardin du Luxembourg,
voor het Palais de Luxembourg waar de Senaat zetelt. Er zijn ook hier veel
musea: het Musée du Luxembourg of het Museum voor de Geschiedenis van de
Geneeskunde of de Monnaie de Paris.
75007 - 7e arrondissement: Palais-Bourbon
Het is waarschijnlijk het arrondissement van Parijs waar de
beroemdste monumenten te vinden zijn: er is de Eiffeltoren, de Assemblée
Nationale, de Franse Tweede Kamer, in het Palais Bourbon, het Hôtel de Matignon,
de woning van de Premier ministre en het Hôtel des Invalides met het graf van
Napoléon. Voor museumliefhebbers het Musée d'Orsay, het Musée de la Légion
d'Honneur, het Musée Rodin of het Musée Maillol.
Musée Rodin in het 7e arrondissement
75008 - 8e arrondissement: Élysée
De plaats van luxe met veel winkels, restaurants en
paleizen. Het is de thuisbasis van het Élysée-paleis dat zijn naam aan dit
arrondissement geeft, evenals het ministerie van Binnenlandse Zaken. Hier kun
je een bezoek brengen aan het Grand Palais en het Petit Palais, de Arc de
Triomphe, de Place Concorde met het Hôtel de la Marine, de Pont Alexandre III,
het Parc Monceau en het Palais de la Découverte. De ‘gouden driehoek’; Avenue
des Champs Élysées, Avenue Montaigne en de Avenue George V staan vol met luxe
boetieks en gastronomische restaurants. Niet te missen; het beroemde cabaret Le
Crazy Horse Saloon of Le Crazy Horse de Paris en het Musée Dior.
75009 - 9e arrondissement: Opéra
Een levendig arrondissement met zijn grote Haussmanniaanse
boulevards vol met winkels en dansbars. Het dankt zijn naam aan de aanwezigheid
van de Opéra Garnier, een ander emblematisch monument van de stad. Het is ook
de thuisbasis van de warenhuizen Galeries Lafayette en Printemps. Verder de
Passage Jouffroy met het wassenbeeldenmuseum Grévin, het beroemde theaters Folies
Bergères en Casino de Paris.
Het wassenbeeldenmuseum van Parijs, Musée Grevin - Salle de la Coupole - Foto
Musée Grévin
75010 - 10e arrondissement: Entrepôt
Dit arrondissement, heette
vroeger de Enclos Saint-Laurent, maar draagt nu de naam Entrepôt. Wandel hier
vanaf de Place de la République (dat zich uitstrekt over verschillende
arrondissementen) voor een wandeling langs het Canal Saint-Martin met zijn
beroemde sluizen. Als je van Aziatische restaurants houdt, raad ik je een omweg
aan naar de Brady Passage om te genieten van authentieke Indiase of Pakistaanse
gerechten. Het is ook de thuisbasis van het Gare du Nord en het Gare de l'Est.
75011 - 11e arrondissement: Popincourt
Een trendy arrondissement vol leven en ideaal om 's avonds
uit te gaan in République, Oberkampf of Bastille. De Place de la République
ligt gedeeltelijk in dit arrondissement. Samen met de Place de la Bastille en
de Place de la Nation, zijn het sterke symbolen van de Franse Revolutie en nog
steeds zijn het plaatsen van demonstraties in Parijs. Het is ook de
geboorteplaats van het Atelier des Lumières, en het Cirque d'Hiver Bouglione.
Op nummer 5 van de rue Crespin du Gast is een klein Édith Piaf museum
gevestigd.
Het Canal Saint-Martin met zijn beroemde sluizen - 10e arrondissement
75012 - 12e arrondissement: Reuilly
Een van de longen van Parijs. De perfecte plek om een
wandeling te maken in het Bois de Vincennes en het meer van Daumesnil om het
Château de Vincennes te zien. Je kunt ook een wandeling maken over het Viaduc
des Arts en de promenade Plantée, Het is ook de thuisbasis van de Opéra
Bastille, het Gare de Lyon, Bercy Village en het Palais de la Porte Dorée met
het Museum over de geschiedenis van de Immigratie en het Porte Dorée aquarium.
75013 - 13e arrondissement: Gobelins
Deze wijk is gemaakt voor liefhebbers van de Chinese
cultuur, aangezien het de thuisbasis is van Chinatown. Je kunt een wandeling
maken in de Butte-aux-Cailles, de Cité Florale, het Parc de Choisy of Place
d'Italie, Struinen langs de Seine en een bezoek brengen aan de François Mitterrand-bibliotheek,
of Les Docks, de Cité de la Mode et du Design, in de volksmond de groene
gifslang genoemd. Of het dorp Gobelins
en de Manufacture des Gobelins, Als je van straatkunst houdt, is dit een
gelegenheid om vele enorme murals te bewonderen.
13e Arrondissement, Butte-aux-Cailles
75014 - 14e arrondissement: Observatoire
De must-see in het 14e is een bezoek aan de Catacomben van
Parijs. Andere plaatsen om te bezoeken; het Observatorium van Parijs, de Fondation
Cartier, de Cartier collectie voor moderne kunst, het Giacometti Instituut, het
atelier van de beeldhouwer Alberto Giacometti. Het Musée Bourdelle van
beeldhouwer en schilder Antoine Bourdelle. het Parc Montsouris met aan de
overkant de Cité Universitaire. De begraafplaats van Montparnasse, en de
vergeten spoorlijn van Parijs, de Petite Ceinture. Het Gare Montparnasse
bevindt zich zowel in het 14e als in het 15e arrondissement.
75015 - 15e arrondissement: Vaugirard
Het niet te missen element van het 15e arrondissement is
natuurlijk de Tour Montparnasse, een van de hoogste torens van Parijs, met zijn
panoramisch observatorium en aan de voet ervan, het Gare Montparnasse. Wandelen
kun je in het Parc Georges Brassens, het Parc André Citroën en het Île aux
Cygnes met een kopie van het Vrijheidsbeeld. Je kunt ook de Bir-Hakeim-brug
bewonderen, voorheen de Pont de Passy, die zich tussen het 15e en 16e
arrondissement bevindt. Le Ballon Air de Paris, een verankerde luchtballon laat je van Parijs genieten op 150 meter
hoogte.
De begraafplaats van Montparnasse in het 14e arrondissement
75016 - 16e arrondissement: Passy
Vol met de mooiste musea. Het Palais de Chaillot, het
Palais de Tokyo, het Yves Saint Laurent Museum, Palais Galliera, de Fondation Louis
Vuitton, het Musée Marmottan, hèt Monet Museum, enz. Stop bij de Place du
Trocadéro voor een adembenemend uitzicht op de Eiffeltoren. Om van het groen te
genieten, ga je naar het Bois de Boulogne, het Parc de Bagatelle, de Jardin
d'Acclimatation met zijn attracties, of de tropische kassen van Auteuil. Een
must-see is de necropool van de aristocratie, de begraafplaats van Passy.
75017 - 17e arrondissement: Batignolles-Monceau
Het 17e arrondissement is minder toeristisch dan de andere,
maar er zijn enkele interessante plaatsen om te bezoeken: Het Parc Clichy
Batignolles Martin Luther King, het Parc Monceau (dat tussen het 8e en 17e
arrondissement ligt), La Cité des Fleurs, de wijk Batignolles en het Palais des
Congrès, het congresgebouw van Parijs.
Het Parc Clichy Batignolles Martin Luther King - 17e arrondissement
75018 - 18e arrondissement: Butte-Montmartre
De Butte Montmartre was een oud historisch dorp waar
kunstenaars woonden. Zelfs vandaag de dag zijn er nog veel kunstenaars te
vinden in diverse straten, kunstgalerijen en kunstenaarshuizen. De heuvel wordt
bekroond door de Sacré Coeur, de Basiliek van het Heilig Hart en de Place du
Tertre waar ‘kunstenaars’ aanbieden om je te portretteren. Aan de voet van de
heuvel zie je het beroemde cabaret Moulin Rouge en de rossige wijk Pigalle.
Vergeet ook niet om een bezoek te brengen aan de begraafplaats van Montmartre,
een dodenakker vol met legendarische bewoners.
De Butte-Montmartre in het 18e arrondissement
75019 - 19e arrondissement: Buttes-Chaumont
Een van de mooiste parken van Parijs, het beroemde
Buttes-Chaumont-park, een uitgestrekte groene ruimte met een prachtig uitzicht
over de hoofdstad. Ontdekken doe je in Parc de la Villette, langs het Canal de
l'Ourcq en de Cité des Sciences et de l'Industrie, het planetarium en de Grande
Halle de la Villette. Voor muziekliefhebbers Philarmonie de Paris, Le Zenith en
de Cité de la Musique.
75020 - 20e arrondissement: Ménilmontant
Multicultureel Parijs met nog de sporen van kleine dorpjes,
Belleville, Charonne, Ménilmontand en la Campagne à Paris. De must-see in dit
arrondissement is natuurlijk de begraafplaats Père-Lachaise, maar niet ver
daarvandaan kunt je ook wandelen in het Parc de Belleville dat op een heuvel
ligt, waar je van een prachtig uitzicht kunt genieten op de belvedère. Als je
van rustige plekken houdt, is dit het platteland in Parijs. Een originele wijk
met veel groen in de straten. Ten slotte is er nog steeds een toegang tot de
oude spoorweg, de Petite Centure.
Multicultureel Parijs in het 20e arrondissement
Ongewoon Parijs
Speciaal voor de bezoekers die het verkennen van de
arrondissementen van Parijs een verrijkende ervaring vinden en zo de
diversiteit, die de essentie van de Franse hoofdstad weerspiegelen, willen
ontdekken schreef ik mijn reisgids ‘Ongewoon Parijs’. De reisgids neemt je mee
langs de 20 arrondissementen om zo de unieke sfeer van elk gebied op te snuiven
en tegelijkertijd kennis te nemen van verborgen pareltjes. Elk arrondissement
heeft elementen uit het verleden bewaard en zich tegelijkertijd aangepast aan de
eisen van vandaag. Door deze wijken te verkennen kun je de evolutie van Parijs
door de eeuwen volgen en de krachten die deze dynamische metropool hebben
gevormd beter begrijpen.
Ongewoon Parijs is een uitgave van PassePartout reisgidsen
en verkrijgbaar online en bij elke goede boekhandel voor € 24,50. ISBN
978-9493432-31-4
,%201950%20%E2%80%93%20Courtesy%20of%20artist%20&%20Pace%20Gallery.jpeg)
_DxO_LR.jpg)
.jpg)