DE SLAK VAN PARIJS

Met de slak bedoel ik het spiraalvormige patroon van Parijs binnen de Périphérique, met nummers 1 tot en met 20, beginnend vanuit het centrum naar het noordoosten van de stad. Deze indeling dateert uit 1860 en is sindsdien nooit meer veranderd, hoewel de zakenwijk La Défense vaak officieus de bijnaam het 21^e arrondissement krijgt. 

De geschiedenis van de arrondissementen van Parijs begint in 1795 ten tijde van de Franse Revolutie. De Franse hoofdstad was toen veel kleiner dan nu. Toen de hoofdstad meer dan 100.000 inwoners telde, waardoor het bestuur van de stad steeds ingewikkelder werd, besloot de revolutionaire regering  48 onderverdelingen te creëren, de zogenaamde revolutionaire secties die elk over een politiebureau beschikte. Maar aangezien er aanzienlijke verschillen in bevolkingsomvang en omvang tussen de districten bestonden, waren sommige commissarissen veel verantwoordelijker dan anderen. Deze kritieke situatie bracht het bestuur ertoe de indeling van de districten te wijzigen om deze min of meer gelijk te maken. Deze aanpak werd later gerealiseerd met de wet ’19 Vendémiaire An IV’. Vendémiaire is de naam van de eerste maand van de Franse republikeinse kalender. An IV, betekent jaar IV, waarbij het jaar IV verwijst naar het vierde jaar sinds de oprichting van de Franse republiek, wat overeenkomt met 1795. Op 11 oktober 1795 werd het grondgebied van Parijs verdeeld in 12 arrondissementen, oplopend van links naar rechts en verdeeld in twee afzonderlijke lijnen aan weerszijde van de rivier de Seine. Negen arrondissementen bevonden zich op de rechteroever en slechts drie op de linkeroever.

 1795 Parijs onderverdeeld in 12 arrondissementen en 48 quartiers

Parijs 1797

In 1860 leidde de uitbreiding van Parijs tot aan de stadsomwalling van Thiers tot een nieuwe indeling. In het Tweede Keizerrijk onder leiding van Napoleon III en de prefect van de Seine, Baron George Eugène Haussmann, werden de stadsgrenzen opnieuw gedefinieerd met de annexatie van de dorpen: Grenelle, Vaugirard, Bercy, Charonne, Belleville, La Villette, La Chapelle, Montmartre, Batignolles, Passy en Auteuil. Het doel was de stad te reorganiseren om de snelle groei en de bevolkingsgroei te accommoderen. Deze reorganisatie zorgde voor een betere structuur van de hoofdstad, waardoor er kleinere, beter beheersbare bestuurlijke eenheden ontstonden. Het was daarom noodzakelijk om de plattegrond van Parijs te herzien, de arrondissementen opnieuw te tekenen en samen te voegen om zo nieuwe arrondissementen te creëren. Op voorstel van Napoleon III, ontstonden zo twintig arrondissementen.

De annexatie van de voorsteden. Parijs groeit van 12 naar 20 arrondissementen

 

Napoleon III en de prefect van de Seine, Baron George Eugène Haussmann

Het eerste plan voor de hoofdstad voorzag erin dat nummer 13 werd toegekend aan het huidige 16e arrondissement, een idee dat de rijke inwoners niet beviel. Destijds betekende de uitdrukking "trouwen in het stadhuis van het 13e arrondissement" immers samenwonen zonder getrouwd te zijn, in concubinaat, aangezien dit arrondissement nog niet bestond. Het idee om geassocieerd te worden met de uiting van een moreel onaanvaardbare levensstijl viel niet in goede aarde bij de rijke inwoners, die vervolgens lobbyden om de indeling anders vorm te geven. Het is ondenkbaar dat de bovenlaag van de Parijse samenleving met dit hoogst ongepaste idee geassocieerd zou worden. Om de onvrede van burgemeester Jean Frédéric Possoz te sussen, herzag Haussmann zijn ontwerp en stelde een nieuw plan voor met een spiraalvorm met de klok mee. De slak was geboren en Auteuil en Passy werden geïntegreerd in het 16^e arrondissement en nummer 13 werd toegewezen aan een arbeiderswijk.

De huidige indeling van Parijs met 20 arrondissementen

Elk arrondissement is over het algemeen onderverdeeld in vier ‘quartiers’: één in het noordwesten, één in het noordoosten, één in het zuidwesten en één in het zuidoosten. Deze onofficiële onderverdelingen zijn de sporen van de revolutionaire stromingen die ontstonden tijdens de deling van Parijs na de Franse Revolutie. De arrondissementen zijn meer dan alleen een administratieve afdeling van de stad. Ze vertegenwoordigen voor Parijzenaars heel verschillende werelden en roepen allemaal clichés op die, bijdragen aan de charme van de hoofdstad. De welgestelde wijken liggen in het westen van Parijs, met het 7e arrondissement (Invalides, Saint-Thomas-d'Aquin, École Militaire), het 8e arrondissement (Champs-Élysées, Madeleine), het 15e arrondissement (Grenelle, Vaugirard) en het 16e arrondissement ( Auteuil, Muette, Porte Dauphine). Prachtige gebouwen, rustige en charmante straten, een zekere leeftijdsgroep, zakenlui...  Kortom ze behoren bij 'les beaux quartiers'.

 De arbeiderswijken vastgelegd door Charles Marville

Vervolgens vinden we de meeste arbeiderswijken in het noordoosten van Parijs. Tijdens de industriële revolutie van 1840 vestigden fabrieken en arbeiders zich in het huidige 18e, 19e en 20e arrondissement. Dit zijn tevens hotspots van immigratie, want hier werden betaalbare woningen gebouwd, speciaal voor nieuwkomers uit Oost-Europa, vervolgens uit de Maghreb, Sub-Sahara Afrika en uiteindelijk Azië.

 De industriële revolutie

Dan is er het 13e arrondissement, dat Parijzenaars meteen aan Chinatown doet denken, met zijn Aziatische supermarkten, zijn exotische restaurants waarvan sommige karaoke organiseren, zijn Chinese Nieuwjaarsparades... Het 11e, de nieuwe trendy wijk, het 6e ( Saint-Germain des Prés ) is de wijk van de bobo's (acroniem voor burgerlijke bohemien) en literaire cafés, het 8e (Champs-Elysées) is de toeristische wijk... Kortom, elk arrondissement heeft zijn cliché... En natuurlijk zijn er uitzonderingen die de regel bevestigen. 

Elk arrondissement heeft een eigen burgemeester en een eigen stadhuis. Parijzenaars kiezen hun burgemeester nog steeds tijdens de gemeenteraadsverkiezingen, waarbij de burgemeester van Parijs in een tweede ronde door de gemeenteraad wordt gekozen. In 1982 werd Parijs gedefinieerd als zowel een gemeente als een departement, een unieke situatie in Frankrijk. De burgemeester deelt daarom bevoegdheden met de prefect, die primair verantwoordelijk is voor de politie. Anne Hidalgo is sinds 5 april 2014 namens de PS, Parti Socialiste, de socialistische partij, burgemeester van Parijs. Zij is de eerste vrouw die deze functie bekleedt. De van oorsprong Spaanse Hidalgo was onder de ambtstermijn van burgemeester Delanoë (2001-2014) zijn eerste adjunct. De arrondissements burgemeesters hebben voornamelijk een adviserende rol ten aanzien van het stadhuis van Parijs het Hôtel de Ville. 

Maar in Parijs zijn de arrondissementen veel meer dan een middel om de geografische ruimte te verdelen. Ze zijn een manier van leven, een sfeer, een bevolking, status en clichés, en het is waar dat ze bij Parijzenaars, goed bekend zijn en in stand worden gehouden. De Lichtstad wordt wereldwijd erkend voor haar schoonheid, geschiedenis en cultuur. De twintig arrondissementen bieden elk een ander inzicht in het Parijse leven en hebben hun eigen bijzonderheden en toeristische attracties.

 

75001 - 1e arrondissement: Louvre

Het hart van Parijs en, zoals de naam al doet vermoeden, bevind zich hier het Louvre, een emblematisch symbool van de Franse cultuur. Het maakt deel uit van het historische centrum van de stad en een belangrijke plaats van cultureel erfgoed in Frankrijk. Hier ontdek je ook de Tuilerieën en het Musée de l'Orangerie, het Palais Royal, de Place Vendôme, en de wijk Les Halles. Een must-see is het volledig gerenoveerde warenhuis La Samaritaine en de graanbeurs van Parijs de Parijse locatie van de Pinault-collectie .

 

Place Igor Stravinsky in het 1 arrondissement met de Stravinsky fontein ontworpen in 1982 en 1983 door Jean Tinguely en Niki de Saint Phalle

75002 - 2e arrondissement: Bourse

Hier bevindt zich het Palais Brongniart, de vroegere effectenbeurs van Parijs. Iets verder van het historische centrum zijn er vooral veel winkels.  Sommige plaatsen zijn echt een bezoek waard, zoals de Place des Victoires, de Tour Jean Sans Peur en diverse authentieke overdekte passages., de Galerie Vivienne, Galerie Colbert,  De Passage des Panoramas  Passage des Princes, Passage du Grand-Cerf. Het is ook in dit arrondissement dat Le Grand Rex is gevestigd.  Le Grand Rex is een bioscoop met de grootste filmzaal in Europa. Vooral door deze zaal is het gebouw bekend. Le Grand Rex is in de stijl van art deco gebouwd en valt sinds 1981 onder monumentenzorg.

 

75003 - 3e arrondissement: Temple

Als je een fan bent van museumbezoeken, is het 3e arrondissement de perfecte plek. Je vindt er het Musée des Arts et Metiers, wetenschap en technologie, het Musée Carnavalet vertelt de geschiedenis van de stad Parijs, het Picasso Museum maar ook het Nationaal Archief. De straten zijn gevuld met een verscheidenheid aan winkels en restaurants. Een deel van dit arrondissement maakt deel uit van de Marais en de Joodse buurt met het prachtige Musée d'Art et d'Histoire du Judaïsme, gewijd aan de Frans-Joodse cultuur vanaf de middeleeuwen tot nu.

 

'La Victoire'; het standbeeld van de onsterfelijkheid voor het Musée Carnavalet

75004 - 4e arrondissement: Hôtel-de-Ville

Het 4e arrondissement is een belangrijke culturele locatie waar de ‘Mairie de Paris’, met zijn prachtige gevel is gevestigd. In dit arrondissement ligt de wijk Marais, het is een levendige wijk met veel winkels, straatkunst, pride-vlaggen en bars vol leven. Als je meer wilt weten over de Franse en Parijse geschiedenis en cultuur, kun je naar de prachtig gerestaureerde Notre-Dame, het Centre George Pompidou, de Place des Vosges of naar het huis van Victor Hugo. In deze wijk bevindt zich ook een deel van de Joodse buurt met het Memorial de Shoah een herdenkingsplaats die tentoonstellingen en activiteiten aanbiedt.

 

75005 - 5e arrondissement: Panthéon

Zoals de naam al doet vermoeden, is het 5e arrondissement de thuisbasis van het Pantheon, een mausoleum waar grootheden worden geëerd die hun stempel hebben gedrukt op de Franse geschiedenis. Het is dè universiteitswijk, waar de Sorbonne zich bevindt. Je kunt ook de Jardin des Plantes, de Arènes de Lutèce, en de Grote Moskee van Parijs bezoeken, maar ook vele musea en beroemde straten waaronder de rue Mouffetard.

De binnentuin van de Grote Moskee in het 5e arrondissement

 

75006 - 6e arrondissement: Luxemburg

Met de voorname wijk Saint-Germain-des-Près. Hier vind je chique winkels, restaurants en de middeleeuwse Église de Saint-Germain-des-Prés, de oudste kerk van Parijs. Straten vol galerieën leiden naar de impressionistische kunstwerken van het Musée d'Orsay. Op het trottoir langs de Seine staan boekverkopers met oude boeken. Liefhebbers van literatuur kunnen bovendien naar de Boulevard Saint-Germain om een van de iconische cafés te bezoeken, zoals Flore, waar Hemingway, Sartre & de Beauvoir en andere schrijvers graag kwamen. Wandelen en relaxen doe je in de Jardin du Luxembourg, voor het Palais de Luxembourg waar de Senaat zetelt. Er zijn ook hier veel musea: het Musée du Luxembourg of het Museum voor de Geschiedenis van de Geneeskunde of de Monnaie de Paris. 

75007 - 7e arrondissement: Palais-Bourbon

Het is waarschijnlijk het arrondissement van Parijs waar de beroemdste monumenten te vinden zijn: er is de Eiffeltoren, de Assemblée Nationale, de Franse Tweede Kamer, in het Palais Bourbon, het Hôtel de Matignon, de woning van de Premier ministre en het Hôtel des Invalides met het graf van Napoléon. Voor museumliefhebbers het Musée d'Orsay, het Musée de la Légion d'Honneur, het Musée Rodin of het Musée Maillol.

Musée Rodin in het 7e arrondissement

 

75008 - 8e arrondissement: Élysée

De plaats van luxe met veel winkels, restaurants en paleizen. Het is de thuisbasis van het Élysée-paleis dat zijn naam aan dit arrondissement geeft, evenals het ministerie van Binnenlandse Zaken. Hier kun je een bezoek brengen aan het Grand Palais en het Petit Palais, de Arc de Triomphe, de Place Concorde met het Hôtel de la Marine, de Pont Alexandre III, het Parc Monceau en het Palais de la Découverte. De ‘gouden driehoek’; Avenue des Champs Élysées, Avenue Montaigne en de Avenue George V staan vol met luxe boetieks en gastronomische restaurants. Niet te missen; het beroemde cabaret Le Crazy Horse Saloon of Le Crazy Horse de Paris en het Musée Dior.

 

75009 - 9e arrondissement: Opéra

Een levendig arrondissement met zijn grote Haussmanniaanse boulevards vol met winkels en dansbars. Het dankt zijn naam aan de aanwezigheid van de Opéra Garnier, een ander emblematisch monument van de stad. Het is ook de thuisbasis van de warenhuizen Galeries Lafayette en Printemps. Verder de Passage Jouffroy met het wassenbeeldenmuseum Grévin, het beroemde theaters Folies Bergères en Casino de Paris.

Het wassenbeeldenmuseum van Parijs, Musée Grevin - Salle de la Coupole - Foto Musée Grévin

75010 - 10e arrondissement: Entrepôt

Dit  arrondissement, heette vroeger de Enclos Saint-Laurent, maar draagt nu de naam Entrepôt. Wandel hier vanaf de Place de la République (dat zich uitstrekt over verschillende arrondissementen) voor een wandeling langs het Canal Saint-Martin met zijn beroemde sluizen. Als je van Aziatische restaurants houdt, raad ik je een omweg aan naar de Brady Passage om te genieten van authentieke Indiase of Pakistaanse gerechten. Het is ook de thuisbasis van het Gare du Nord en het Gare de l'Est.

 

75011 - 11e arrondissement: Popincourt

Een trendy arrondissement vol leven en ideaal om 's avonds uit te gaan in République, Oberkampf of Bastille. De Place de la République ligt gedeeltelijk in dit arrondissement. Samen met de Place de la Bastille en de Place de la Nation, zijn het sterke symbolen van de Franse Revolutie en nog steeds zijn het plaatsen van demonstraties in Parijs. Het is ook de geboorteplaats van het Atelier des Lumières, en het Cirque d'Hiver Bouglione. Op nummer 5 van de rue Crespin du Gast is een klein Édith Piaf museum gevestigd. 

 

 Het Canal Saint-Martin met zijn beroemde sluizen - 10e arrondissement

75012 - 12e arrondissement: Reuilly

Een van de longen van Parijs. De perfecte plek om een wandeling te maken in het Bois de Vincennes en het meer van Daumesnil om het Château de Vincennes te zien. Je kunt ook een wandeling maken over het Viaduc des Arts en de promenade Plantée, Het is ook de thuisbasis van de Opéra Bastille, het Gare de Lyon, Bercy Village en het Palais de la Porte Dorée met het Museum over de geschiedenis van de Immigratie en het Porte Dorée aquarium.

 

75013 - 13e arrondissement: Gobelins

Deze wijk is gemaakt voor liefhebbers van de Chinese cultuur, aangezien het de thuisbasis is van Chinatown. Je kunt een wandeling maken in de Butte-aux-Cailles, de Cité Florale, het Parc de Choisy of Place d'Italie, Struinen langs de Seine en een bezoek brengen aan de François Mitterrand-bibliotheek, of Les Docks, de Cité de la Mode et du Design, in de volksmond de groene gifslang genoemd.  Of het dorp Gobelins en de Manufacture des Gobelins, Als je van straatkunst houdt, is dit een gelegenheid om vele enorme murals te bewonderen.

 

13e Arrondissement, Butte-aux-Cailles

75014 - 14e arrondissement: Observatoire

De must-see in het 14e is een bezoek aan de Catacomben van Parijs. Andere plaatsen om te bezoeken; het Observatorium van Parijs, de Fondation Cartier, de Cartier collectie voor moderne kunst, het Giacometti Instituut, het atelier van de beeldhouwer Alberto Giacometti. Het Musée Bourdelle van beeldhouwer en schilder Antoine Bourdelle. het Parc Montsouris met aan de overkant de Cité Universitaire. De begraafplaats van Montparnasse, en de vergeten spoorlijn van Parijs, de Petite Ceinture. Het Gare Montparnasse bevindt zich zowel in het 14e als in het 15e arrondissement.

 

75015 - 15e arrondissement: Vaugirard

Het niet te missen element van het 15e arrondissement is natuurlijk de Tour Montparnasse, een van de hoogste torens van Parijs, met zijn panoramisch observatorium en aan de voet ervan, het Gare Montparnasse. Wandelen kun je in het Parc Georges Brassens, het Parc André Citroën en het Île aux Cygnes met een kopie van het Vrijheidsbeeld. Je kunt ook de Bir-Hakeim-brug bewonderen, voorheen de Pont de Passy, die zich tussen het 15e en 16e arrondissement bevindt. Le Ballon Air de Paris, een verankerde luchtballon  laat je van Parijs genieten op 150 meter hoogte.

 

De begraafplaats van Montparnasse in het 14e arrondissement

75016 - 16e arrondissement: Passy

Vol met de mooiste musea. Het Palais de Chaillot, het Palais de Tokyo, het Yves Saint Laurent Museum, Palais Galliera, de Fondation Louis Vuitton, het Musée Marmottan, hèt Monet Museum, enz. Stop bij de Place du Trocadéro voor een adembenemend uitzicht op de Eiffeltoren. Om van het groen te genieten, ga je naar het Bois de Boulogne, het Parc de Bagatelle, de Jardin d'Acclimatation met zijn attracties, of de tropische kassen van Auteuil. Een must-see is de necropool van de aristocratie, de begraafplaats van Passy.

 

75017 - 17e arrondissement: Batignolles-Monceau

Het 17e arrondissement is minder toeristisch dan de andere, maar er zijn enkele interessante plaatsen om te bezoeken: Het Parc Clichy Batignolles Martin Luther King, het Parc Monceau (dat tussen het 8e en 17e arrondissement ligt), La Cité des Fleurs, de wijk Batignolles en het Palais des Congrès, het congresgebouw van Parijs.

Het Parc Clichy Batignolles Martin Luther King - 17e arrondissement

 

75018 - 18e arrondissement: Butte-Montmartre

De Butte Montmartre was een oud historisch dorp waar kunstenaars woonden. Zelfs vandaag de dag zijn er nog veel kunstenaars te vinden in diverse straten, kunstgalerijen en kunstenaarshuizen. De heuvel wordt bekroond door de Sacré Coeur, de Basiliek van het Heilig Hart en de Place du Tertre waar ‘kunstenaars’ aanbieden om je te portretteren. Aan de voet van de heuvel zie je het beroemde cabaret Moulin Rouge en de rossige wijk Pigalle. Vergeet ook niet om een bezoek te brengen aan de begraafplaats van Montmartre, een dodenakker vol met legendarische bewoners.

De Butte-Montmartre in het 18e arrondissement

 

75019 - 19e arrondissement: Buttes-Chaumont

Een van de mooiste parken van Parijs, het beroemde Buttes-Chaumont-park, een uitgestrekte groene ruimte met een prachtig uitzicht over de hoofdstad. Ontdekken doe je in Parc de la Villette, langs het Canal de l'Ourcq en de Cité des Sciences et de l'Industrie, het planetarium en de Grande Halle de la Villette. Voor muziekliefhebbers Philarmonie de Paris, Le Zenith en de Cité de la Musique.

 

75020 - 20e arrondissement: Ménilmontant

Multicultureel Parijs met nog de sporen van kleine dorpjes, Belleville, Charonne, Ménilmontand en la Campagne à Paris. De must-see in dit arrondissement is natuurlijk de begraafplaats Père-Lachaise, maar niet ver daarvandaan kunt je ook wandelen in het Parc de Belleville dat op een heuvel ligt, waar je van een prachtig uitzicht kunt genieten op de belvedère. Als je van rustige plekken houdt, is dit het platteland in Parijs. Een originele wijk met veel groen in de straten. Ten slotte is er nog steeds een toegang tot de oude spoorweg, de Petite Centure.

Multicultureel Parijs in het 20e arrondissement

 

Ongewoon Parijs

Speciaal voor de bezoekers die het verkennen van de arrondissementen van Parijs een verrijkende ervaring vinden en zo de diversiteit, die de essentie van de Franse hoofdstad weerspiegelen, willen ontdekken schreef ik mijn reisgids ‘Ongewoon Parijs’. De reisgids neemt je mee langs de 20 arrondissementen om zo de unieke sfeer van elk gebied op te snuiven en tegelijkertijd kennis te nemen van verborgen pareltjes. Elk arrondissement heeft elementen uit het verleden bewaard en zich tegelijkertijd aangepast aan de eisen van vandaag. Door deze wijken te verkennen kun je de evolutie van Parijs door de eeuwen volgen en de krachten die deze dynamische metropool hebben gevormd beter begrijpen.

Ongewoon Parijs is een uitgave van PassePartout reisgidsen en verkrijgbaar online en bij elke goede boekhandel voor € 24,50. ISBN 978-9493432-31-4 

DE NEDERLANDSE MONSIEUR EIFFEL

Het zijn DE MAKERS; zij zijn de creatieven, de mensen met ideeën, kunstenaars, dromers, en de durfals met  verbeelding, energie, ambitie en intuïtie om iets te creëren vanuit het niets. Ze brengen Parijs tot leven. Want wat zijn steden anders dan menselijke ecosystemen – netwerken – van mensen die gebouwen, monumenten, tuinen en straten tot leven brengen? 

Deze blog neemt je mee naar een van de Nederlandse stakeholders in het meest opwindende menselijke netwerk van Parijs: ‘Zij zijn ‘DE MAKERS. Deze blog brengt een deel van het creatieve DNA van Parijs in kaart en beschrijft een stukje van deze dynamische keten. Je maakt kennis met een van hen en ontmoet hem als het ware backstage, om zo getuige te zijn van zijn werkzame leven. Het mooiste van alles is dat het geen geheim genootschap is. Deze mensen zijn de motoren van enkele van de meest opwindende plaatsen van de stad. Geen cynische imitaties of het resultaat van berekende carrière moves, geen Instagram influencers of concepten uitgevonden door algoritmes; dit zijn mensen van vlees en bloed  die een verlengstuk zijn van hun passie en persoonlijkheid. 

(Vrij vertaald naar ‘The Makers Paris’ van Kate van den Boogert)

Foto: Al 24 jaar een van de Makers, De Nederlandse Monsieur Eiffel: Bob Franke - Foto uit het privé archief Bob Franke 

 

Ik ben op weg naar het tweede arrondissement, naar het quartier Saint-Denis Montorgeuil, voor een exclusief interview met een van de directeuren van de ‘IJzeren Dame’ beter bekend als de Tour Eiffel. Twee maanden geleden had ik al een ontmoeting met hem, tijdens het Koningsfeest in de residentie van onze Nederlandse Ambassadeur in Frankrijk; Z.E. Mr Jan Versteeg. 

Onze ontmoeting tijdens de Koningsdagreceptie in de residentie van onze ambassadeur in Frankrijk

Eindhovenaar Bob Franke is al 24 jaar een van de directeuren van de Eiffeltoren. Zijn charmante appartement bevindt zich op de vierde etage in een van de oudste straten van Parijs. Ondanks het begin van de ochtend is het warm in Parijs. De stad zucht al dagen onder een temperatuur van dertig graden. Gelukkig kreeg ik per email vooraf de toegangscode van de toegangsdeur, de zogenaamde eerste hobbel. Zonder toegangscodes en telefoonnummers ben je nergens in Parijs. Achter de deur een kleine binnenruimte die geurt naar Jasmijn. Bij de volgende hobbel een elektronisch scherm dat weer vragen oproept. Moet ik weer dezelfde code indrukken? Het huisnummer? Naam?. Gelukkig komt er net iemand naar beneden. “Ah monsieur Franke, quatrième étage”. Geen lift, dus de klim naar boven kan beginnen. De trap maakt zoveel rondingen dat ik inmiddels kwijt ben op welke etage ik ben. Dan maar aankloppen. “Monsieur Franke? Un étage plus haut!”

De weg naar het charmante appartement op vier hoog, na de derde bocht ben ik de tel al kwijt

 

In zijn eerdere email schreef hij: “kun je er om 09.30 uur zijn dan heb ik koffie en croissants klaar. Brabantse gezelligheid in hartje Parijs. Zijn appartement ademt zijn carrière. Overal foto’s van beroemdheden die hij persoonlijk heeft rondgeleid, maar daarover straks meer. En het kan natuurlijk niet anders, overal afbeeldingen van de Eiffeltoren. Symbool van Parijs maar ook symbolisch voor de Nederlandse monsieur Eiffel, Bob Franke. Want zoals hij over de Eiffeltoren praat, je zou denken dat het zijn eigen schepping is. Overal staan de ramen open die omringd zijn door heerlijk geurende Jasmijn. “Dat is een hobby van mij, ik verzorg alle plantenbakken in huis en op de vensterbanken, ook die van de cour beneden”. Eerst volgt een rondleiding door zijn appartement en de andere ruimtes waar ik wordt voorgesteld aan zijn Argentijnse partner Juan. Zelfs in het toilet hangen foto’s van Bob met celebraties. “Kijk dat is uit de tijd toen ik bij Euro Disney werkte als ‘manager guest relations’. Hier met Michael Jackson, en hier met Clint Eastwood, Tina Turner. Kijk hier met George Bush en François Mitterrand. Maar ik praat teveel, eerst koffie!” We nemen plaats op de bank. “Sorry, ik loop nog in vrije tijdskleding, ik heb avonddienst vanavond en ga hierna naar de sportschool”, verontschuldigt hij zich.

 

Dineren met zijn partner Juan in restaurant Les Ombres, met hoe kan het ook anders, zicht op de Eiffeltoren - Foto privé archief Bob Franke

Volgend jaar, 2024, ben je 25 jaar bij SETE, La Société d'Exploitation de la Tour Eiffel en daarmee de langst zittende manager van de Eiffeltoren. Niet eens toe aan een andere uitdaging? 

Nooit bij mij opgekomen. Dit is zo’n speciale baan, aantrekkelijk maar ook heel afwisselend. ‘Never a dull moment’. Ik ben de enige manager met een eigen kantoor op de Eiffeltoren en wie kan dat nou zeggen! De andere directeuren werken vanuit hun kantoor aan de Quai de Grenelle helemaal in het 15^e arrondissement. In ieder geval geen 9 tot 5 baan. Wat ik daarmee wil zeggen dat ik net als iedereen dag- en avonddiensten draai, maar ook in de weekenden werk. De Eiffeltoren is tenslotte zeven dagen in de week geopend van 09.30 uur tot 22.45 uur. Op de toren vertegenwoordig ik de hoofddirectie.

 

Kun je iets vertellen over de inhoud van je dagelijkse werk, hoe ziet je dagindeling eruit, hoeveel mensen stuur je aan? 

Mijn dag begint met overleg met mijn naaste medewerkers over het verloop van de afgelopen dienst. Dit naar aanleiding van dagrapporten die wij allemaal moeten schrijven. Je moet denken aan kleine of grote incidenten, belangrijke veiligheidsaspecten, alles wat belangrijk of misschien onbelangrijk lijkt wordt besproken. Wat ging er niet goed? Wat moet of kan beter? Maar ook wat brengt de dag, het hoger management wil graag van alles uitgebreid op de hoogte blijven. We hebben tenslotte ook de verantwoording voor de ruim 22.000 bezoekers per dag die de Eiffeltoren beklimmen. Het moet gewoon kloppen.

Al 24 jaar een van de directeuren van de 'IJzeren dame, de Tour Eiffel - Foto privé archief Bob Franke

Op de toren zijn ongeveer 350 medewerkers werkzaam, een deel overdag een ander deel ’s avonds. Mensen in de schoonmaakdienst die er voor zorgen dat, voor de toren opengaat, alles spic & span is. De vestiaires, de toiletten, de glazen wanden, en de vloeren. Heel belangrijk zijn ook de technici die er voor zorgen dat alles functioneert. Een beetje alles wat op de Eiffel- toren gebeurt valt onder mijn verantwoordelijkheid, zo ook de communicatie tussen de veiligheidsdienst en de politie. Duurzaamheid valt ook onder mijn verantwoording. Op dit moment wordt al onze afval gescheiden. We doen dit in nauwe samenwerking met de stad Parijs en het stadhuis.

 

Wat waren voor jou de hoogtepunten uit je werkzame leven als ‘Chef du Service Exploitation Tour Eiffel’? 

De afwisseling van elke dag. Het millennium vuurwerk vanaf de toren in het jaar 2000. Het persoonlijk voorbereiden, ontvangen en rondleiden van VIP’s en of andere beroemdheden. Ik ben ook trots op het feit dat ik een aantal medewerkers hiervoor zelf getraind heb, zodat ik het met een gerust hart aan hen kan overlaten als ik er zelf even niet ben.

Bob bij een van de vuurwerkinstallaties boven op de Eiffeltoren - Foto privé archief Bob Franke

Een van hoogtepunten in mijn carrière op de toren waar ik met bijzonder veel plezier aan terugdenk is de officiële ontmoeting met onze Koning Willem Alexander en Koningin Maxima.  Zij brachten op uitnodiging van president François Hollande een staatsbezoek aan Frankrijk. Het bezoek vond plaats op 10 en 11 maart 2016. Koningin Maxima is sindsdien nog enkele malen op bezoek geweest met haar kinderen. Toen heb ik nog met de kinderen geschaatst op de schaatsbaan op de eerste etage.

 

Wat waren de dieptepunten? 

Natuurlijk de verschrikkelijk aanslagen in januari en november 2015. Toeristen bleven massaal weg. De sluiting van de Eiffeltoren tijdens de Covid periode. We hebben toen een speciale whatsapp groep gemaakt voor de medewerkers. Veel medewerkers, met name werkzaam in de schoonmaakdienst wonen alleen. Zo konden we vereenzaming voorkomen en helpen bij alle vraagstukken rond covid. Ik deed dit vanuit mijn vakantieadres want ook ik kon niet terug naar Frankrijk.

Een uitzicht dat nooit verveeld - Foto privé archief Bob Franke

 

Je hebt heel wat beroemd- heden mogen rondleiden op de Eiffeltoren, kun je wat mooie anekdotes vertellen en ook een paar voorbeelden? 

Mij is vooral bijgebleven het bezoek van Mariah Carey. We stonden allemaal klaar voor de ontvangst bij de ingang zuid toen plotseling zo’n 40 scooters arriveerden met paparazzi’s. Waarschijnlijk was haar bezoek aan de toren uitgelekt. Flink later arriveerde Miss Carey in een enorme limousine. We hadden inmiddels gezorgd voor een extra laag beveiligers. Maar de portieren bleven gesloten, wel zo’n kwartier lang voordat zij ook maar enigszins aanstalten maakte om uit te stappen. Even later stapt zij uit in vol ornaat, een witte jurk vol met diamanten. Ze excuseerde zich, ze was doodmoe en had nog steeds last van een jetlag, en eerlijk gezegd, van dichtbij, was het ook aan haar te zien. Maar goed na de champagne op de derde verdieping, in het kantoortje van Gustave Eiffel, veerde ze weer helemaal op.

Een ander bijzonder moment was de voorbereiding van het bezoek van Donald Trump, al heb ik hem zelf niet kunnen rondleiden. Ook Tom Cruise is boven geweest, Sharon Stone en zo kan ik nog een hele tijd doorgaan.

 

Stel dat je morgen Gustave Eiffel zou mogen rondleiden, wat zou je hem specifiek laten zien, wat zou je vertellen? 

Ik zou hem laten zien hoe respectvol wij met zijn toren omgaan. De veranderingen op de eerste etage, restaurants, de glazen vloeren. De prachtige verlichting op en aan de Eiifeltoren. Dat we er alles aan doen om te zorgen dat de toren over honderd jaar nog steeds bestaat. Ik zou hem laten zien hoe gepassioneerd alle medewerkers zijn om dit ook daadwerkelijk te realiseren.

 

Een immens net van 20.000 flitslampen zorgen om het uur voor een feeëriek schouwspel - Foto privé archief Bob Franke

Als jij volgend jaar je 25 jarig jubileum viert dan bestaat de Eiffeltoren 135 jaar. De Eiffeltoren krijgt zijn 19^e verflaag. Hoe lang kun je laag over laag blijven toevoegen terwijl je overal barsten in de verflaag kunt waarnemen? 

Vergis je niet, we hebben het hier over hèt symbool van Parijs, de allergrootste toeristische attractie van Frankrijk. Roestvorming, metaalmoeheid, alles wordt gecontroleerd door de ABF, ‘Architectes des Bâtiments de France’. Er wordt wel overgeschilderd maar van de eerste etage zijn inmiddels 10% van de 19 lagen afgekrapt. Dat moet voorzichtig want de oude verflagen bevatten ook nog eens lood. Nu zorgen we ervoor dat de Eiffeltoren er spic en span uitziet voor de komende Olympische Zomerspelen. Daarna wordt bekeken hoe we het groot onderhoud vorm gaan geven. Maar ik durf met een gerust hart te zeggen de IJzeren Dame haalt de leeftijd van 250 jaar!

 

Schilders, als ware alpinisten, aan het werk voor de 20e schildersbeurt - Foto privé archief Bob Franke

De Eiffeltoren kent ook catacomben. Wat is er zoal te zien en zijn die plekken ook te bezoeken? Bijvoorbeeld exclusief voor Paris FvdV? 

Catacomben is een groot woord. Er zijn drie etages onder de grond. Allemaal waterdicht want de Eiffeltoren staat dichtbij de Seine. Er zijn ruimtes voor de medewerkers zoals bijvoorbeeld de kleedkamers, technische ruimtes voor de liften, kantoren, opslag van goederen, een aparte toegang voor leveranciers maar ook de wijnkelders van het sterrenrestaurant Jules Verne. Weinigen weten dat er ook een ondergrondse tunnel is vanaf de zuid pilaar naar het midden van de Champs de Mars, zo’n 50 à 60 meter lang, waar ooit radioapparatuur werd gestald voor het leger. Nog een overblijfsel van de Tweede Wereldoorlog. Volgende keer als je weer in Parijs bent leidt ik je persoonlijk rond.

 

Parijs en de Olympische Zomerspelen 2024, gebeurt er nog iets bijzonders met, bij of op de Eiffeltoren? 

We zijn druk in voorbereiding, helaas kan en mag ik er nog weinig over zeggen. In ieder geval zullen veel evenementen georganiseerd worden vanuit de Eiffeltoren en op de Champs de Mars waaronder beach volleybal en atletiek De gehele eerste etage wordt gereserveerd voor speciale evenementen.

 

Je werkt niet alleen in Parijs maar je woont samen met je vriend ook nog eens binnen de périphérique, echt hartje centrum. Wat zijn zoal jullie favoriete restaurants? 

Mijn partner Juan zoekt vaak naar bijzondere restaurants op de app van ‘The Fork’. Maar er zijn hier in de buurt veel leuke restaurantjes. Het is tenslotte de buurt van oude voedselhallen, Les Halles. Verder het Quartier Latin en het 12^e arrondissement. We zijn ook gek op de zogenaamde caves de vin (vin naturel et bio), de zaken waar je heerlijke wijnen kunt proeven en ook lokale producten kunt proeven. Je vindt ze overal in Parijs maar vooral in het 1^e en 2^e arrondissement.

Bob, zoals altijd in zijn element. De Eifeltoren is nooit ver weg 

Winkel je ook in de rue Montorgueil?

Een heerlijke marktstraat, maar rondom ons appartement zijn voldoende verszaken te vinden. Wij eten en drinken voornamelijk biologisch. De voedselafdeling van de Monoprix aan de rue Réaumur is onze favoriet. Zij zitten in het voormalige hoofdkantoor van Felix Potin op de hoek van de rue Réaumur 51 en de boulevard Sebastopol. Met een prachtige koepel uit de belle époque, gebouwd in 1910. 

De tijd vliegt en Bob is al laat voor zijn afspraak bij de sportschool. Toch maakt hij nog even tijd voor foto’s. Een hartelijk afscheid van Juan en hem volgt. Tijd om de buurt te gaan verkennen. À bientôt Mr. Franke, tot snel. Ik begin aan de afdaling vanuit de vierde etage en bedenk dat als je dat meerdere keren per dag doet, je helemaal geen sportschool nodig hebt. Eenmaal op straat voel ik weer de drukkende warme deken. Het wordt weer snikheet in Parijs.

TAXIDERMIE IN PARIJS

Iedere toerist die naar Deyrolle is geweest, het grote rariteitenkabinet van Parijs, is weggegaan met het gevoel dat ze een geweldige ontdekking hebben gedaan. Een gevoel dat Parijzenaars al bijna twee eeuwen koesteren. Over de gehele wereld zijn slechts vijftien winkels te vinden die zich kunnen meten met Deyrolle, vijf zijn er te vinden in Parijs. Sinds de film Midnight in Paris van Woody Allen uit 2011 is Deyrolle helaas vervallen tot een toeristische trekpleister bij uitstek.

Over de gehele wereld zijn slechts vijftien winkels te vinden gespecialiseerd in taxidermie vijf zijn er te vinden in Parijs

Nog even de herinnering ophalen: De film is een prachtige ansichtkaarten ode aan de toch al magische Franse hoofdstad en vertelt het verhaal over Gil, een aspirant schrijver, die met zijn verloofde Inez en haar ouders, een bezoek brengt aan de stad van de liefde. Hij werkt al jarenlang aan een boek over nostalgie, maar durft het niemand te laten lezen. Tijdens een nachtelijke wandeling wordt Gil op een wel heel bijzondere wijze meegevoerd in de bruisende geschiedenis van Parijs in de jaren twintig. De tijd van het modernisme, het surrealisme en de opkomst van de jazz. De film voert je langs prachtige en romantische plekken in Parijs. Geen decors, maar bestaande filmlocaties in Parijs. Te midden van alle kunstenaars die Gil, gespeeld door Owen Wilson, ontmoet is hij echter het meest gefascineerd door de mooie Adriana, gespeeld door de actrice Marion Cotillard,  die we ook kennen van haar rol als Edith Piaf in de film La Vie en Rose. Zij speelt de maîtresse van Picasso. In een van de scènes, tijdens een haast surrealistische bruiloft receptie, bevinden zij zich in een van de meest bijzondere en ongewone etablissementen van Parijs; La Maison Deyrolle aan de rue de Bac 46 in het 7e arrondissement. In 1831, zo'n 189 jaar geleden, opgericht door Jean-Baptiste Deyrolle, een bekend entomoloog. Deyrolle is een natuurhistorisch emporium met de look en feel van een museum, behalve dat zo ongeveer alles te koop is. Wanden gevuld met collecties van insecten en schelpen, een complete opgezette menagerie van zoogdieren van groot formaat en prachtige vogels. Woody Allen had een echte passie voor dit huis aan de rue du Bac 46 en had Deyrolle uitgekozen voor een van de mooie scènes uit zijn film. De opnamen vonden plaats in juli 2010.

Een nieuwe ontdekking in Parijs brengt mij naar de rue d'Aboukir vlakbij een van de oudste pleinen van Parijs, de place des Victoires

Sinds 2011 is een bezoek aan Deyrolle weliswaar de moeite waard, maar de desinteresse van het personeel, de onsympathieke  stem die je maant bij het maken van een foto plus de ongelofelijke prijskaartjes staan in schril contrast met de ontdekking die ik deed in het tweede arrondissement. Via een van de mooiste pleinen van Parijs kwam ik terecht in de rue d’Aboukir. Met een van de mooiste pleinen bedoel ik de place des Victoires. Dit plein werd aangelegd in opdracht van François d'Aubusson de La Feuillade, een Franse maarschalk die zo op goede voet wilde blijven met de regerende koning Lodewijk XIV. Het enige doel van het plein was om een perfect decor te bieden voor een nieuw standbeeld van de koning zelf. In 1684 ontwierp Jules-Hardouin-Mansart, de hofarchitect die ook aan het paleis van Versailles werkte, de harmonieus gebogen gevels van de huizen rondom het plein. De verhoudingen van de huizen werden zorgvuldig ontworpen in relatie tot het standbeeld. Het eerste beeld, zo’n 12 meter hoog, toonde de koning triomfantelijk staande op een voetstuk. Aan de voet van de koning lagen gevangenen, allegorische voorstellingen van de landen die werden verslagen door Frankrijk: Spanje, het Heilige Roomse Rijk, Brandenburg en de Nederlandse Republiek. De bronzen beelden, gemaakt door Martin Desjardins waren verguld.

De beelden van de gevangenen hebben de Franse revolutie overleefd en zijn nu te zien in de Cour Puget in het Louvre

In 1792 trokken revolutionairen het standbeeld van de koning omver en smolten het om, om er kanonnen van te maken. In 1822 gaf koning Lodewijk XVIII opdracht aan François Joseph Bosio om een nieuw standbeeld van koning Lodewijk XIV te maken ter vervanging van het origineel. Bosio creëerde een bronzen beeld dat geen gelijkenis vertoont met het beeld dat als eerste het plein sierde De beelden van de gevangenen hebben de Franse revolutie overleefd en zijn nu te zien in de Cour Puget in het Louvre.

Anne Orlowska's Design et Nature aan de rue d'Aboukir nummer 4

Design et Nature

Excuus, ik dwaal een beetje af. Op nummer vier werd ik, juist door de Kerstperiode, toen ik in Parijs was, aangetrokken door de prachtige etalage van de winkel Design et Nature. Een etalage vol met maagdelijke witte opgezette dieren. In een winterlandschap tijdens de redelijk ‘warme’ Kerstdagen. Binnen een kleurrijke menagerie van groot wild; leeuwen Siberische tijgers, zelfs een witte tijger, zebra’s ijsberen, een giraf maar ook een prachtige albino pauw, sneeuwuilen en papegaaien, afgewisseld met de mooiste vlinders en insecten. Ja en ik hoor je zeggen dat zie je ook bij Deyrolle. Klopt, met een groot verschil: Je wordt vriendelijk ontvangen en te woord gestaan en als je het netjes vraagt is fotograferen ook geen enkel probleem. Tja de enige schoten die hier worden afgevuurd zijn die van mijn camera.

Je kijkt je ogen uit bij Design et Nature

Ik krijg uitleg van de sympathieke Marie Neubauer die mij vertelt dat Design et Nature eigendom is van Anne Orlowska die haar carrière in de taxidermie begon bij Deyrolle. Anne studeerde eerst rechten en begon vervolgens aan een vrij lange carrière in de reclame, voordat ze in 1994 de gelegenheid kreeg om het bekende Deyrolle over te nemen samen met haar zus Nathalie. In 2001 gingen de twee zussen hun eigen weg en verkochten Deyrolle aan de adellijke Louis Albert de Broglie (spreek je uit als de Bruij) die door zijn voorliefde voor tuinieren ‘Le Prince Jardinier’ wordt genoemd. Franse adel die nog wel de titel voeren maar de bestuurlijke macht verloor na de Franse revolutie. 

Een kleurrijke menagerie van groot wild

Anne besloot om Design et Nature te creëren en zich te vestigen in de mode- en designwijk rond de place des Victoires. Vanaf het begin keerde zij de traditionele taxidermie de rug toe om zo het pad van de schepping te volgen. Op zoek naar een nieuwe esthetische benadering van deze unieke kunstvorm. De buitengewone collectie, hier verzameld, zijn een oneindige bron van inspiratie voor mode, sieraden of decoratie. Een weerspiegeling van haar liefde, passie en trots voor de dierlijke, plantaardige en minerale wereld. Alle dieren zijn op een natuurlijke wijze gestorven en afkomstig uit dierentuinen of circussen benadrukt Marie nog eens. Wij staan onder toezicht van het Verdrag van Washington inzake de internationale handel in bedreigde in het wild levende dier en plantsoorten.

Alle dieren zijn op een natuurlijke wijze gestorven en afkomstig uit dierentuinen of circussen benadrukt mijn gastvrouw nog eens

Beesten worden vaak gehuurd voor fotoshoots door modehuizen als Chanel en Dior. 

Voor het opzetten van een dier wordt de complete skeletconstructie nagemaakt, vroeger met hout en gips, tegenwoordig met kunsthars. De tongen zijn van plastic, maar de tanden zijn echt. Als allerlaatste worden de ogen van de dieren ingebracht. Gek genoeg willen mensen een dier altijd in een speciale houding zien. Zo wordt een jachtluipaard steevast liggend opgezet. De meer zeldzame dieren, zoals een ijsbeer, krijgen iedere keer een andere houding aangemeten. Zo zien ze er uit net zoals je ze in het wild zou kunnen tegenkomen. 

Gek genoeg willen mensen een dier altijd in een speciale houding zien

Beesten worden vaak gehuurd voor fotoshoots door modehuizen als Chanel en Dior. Iedereen van Louis Vuitton tot Harry Winston heeft de dieren van Anne Orlowska in modeproducten of etalages gepresenteerd en de winkel heeft een uitgebreide lijst van A-klanten van (Parijse) kunstenaars en beroemdheden. Ook dit jaar is Design et Nature weer te ontdekken op de Parijse Designbeurs ‘Maison et Objet’ 2020 van 17 t/m 21 januari.

De beesten zien er uit net zoals je ze in het wild zou kunnen tegenkomen

En zo staat Parijs bekend als de stad met de mooiste taxidermie zaken:

·        Design et Nature, 4 rue d'Aboukir, 2e arrondissement

·        Deyrolle, 46 rue du Bac, 7^e arrondissement

·        Claude Nature, 32 boulevard Saint-Germain, 5^e arrondissement

·        ALD Entomologie, Cabinet de Curiosités, Art Ethiopien, 19 rue Frédéric Sauton, 5^e arrondissement.

·        Galerie Chardon, rue des Filles du Calvaire, 21-23, 3^e arrondissement

En zo staat Parijs bekend als de stad met de mooiste taxidermie zaken