Paris FvdV is een niet commercieel weblog speciaal voor kenners en liefhebbers van de stad Parijs - en voor hen die dat willen worden. Parijs is een stad met een gewichtig verleden, respectabel en gerespecteerd. Het is totaal niet nostalgisch. Parijs is er in geslaagd om, soms op brutale maar altijd op elegante wijze, om te gaan met zijn grootse monumenten. Ze te beschermen en te integreren in de nieuwe dynamiek van de stad. Parijs is een meester op het gebied van herstel en transformatie. U zult er nooit in slagen een volledig overzicht te maken van plekken en verhalen, die allemaal op hetzelfde punt uitkomen en de glorie van deze stad bezingen. toch wil ik een poging wagen. Wekelijks wil ik u niet alleen informeren over wat Parijs nog meer te bieden heeft, maar ook wil ik mijn liefde voor deze stad op u over dragen. In de hoop dat het raakt aan iets wat u herkent of voelt. Ferry van der Vliet.

Privacy verklaring: Indien u weblog Paris FvdV, dat bij Google-Blogger is ondergebracht, leest en reageert op de blogs van Paris FvdV, doet u dat vrijwillig en is uw IP-adres en mailadres - indien u dat vermeld - bekend en wordt opgeslagen. Ook uw schuilnaam waaronder uw reageert wordt opgeslagen. Paris FvdV zal uw gegevens nooit aan derden doorgeven. We houden uw gegevens privé, tenzij de wet of rechtelijke macht ons dwingt uw gegevens aan hen te verstrekken. Datalekken in het systeem vallen onder de verantwoordelijkheid van Google-Blogger. Door weblog Paris FvdV te bezoeken en/of de op of via deze weblog aangeboden informatie te gebruiken, verklaart u zich akkoord met de toepasselijkheid van deze disclaimer. Google gebruikt cookies om services te leveren en verkeer te analyseren dus uw IP-adres en user-agent zijn bij Google bekend, samen met prestatie- en beveiligingsstatistieken om servicekwaliteit te garanderen, gebruiksstatistieken te genereren, misbruik te detecteren en maatregelen te treffen.

Posts tonen met het label Hotspot. Alle posts tonen
Posts tonen met het label Hotspot. Alle posts tonen

maandag 27 januari 2020

PARIJS IS ALTIJD EEN GOED IDEE EN NU HELEMAAL!


Dat Parijs altijd een goed idee is dat wisten we al, maar dit jaar trekt de stad alle registers open. Ik neem ze chronologisch met jullie door en mijn advies begin maar vast met plannen.

Fondation Agnes B

Agnes B (1941) de Franse modeontwerpster heeft er altijd al van gedroomd, en deze keer heeft ze het ook daadwerkelijk gerealiseerd. Een eigen plek om haar collectie hedendaagse kunst te laten zien. Op 2 februari 2020 opent ‘La Fab’ haar deuren in het 13e arrondissement aan de place Jean-Michel-Basquiat. Na haar opleiding aan de École des Beaux Arts start zij haar eigen bedrijf in 1966. In 1975 opent ze haar eerste boetiek in Parijs bij Les Halles. Kenmerkend voor haar kledinglijn is eenvoud. Zij laat zich inspireren door werkkleding, waarbij ze varieert in kleur en vorm. In ‘La Fab’, 1400 m² verspreid over twee verdiepingen, krijgen hedendaagse kunstenaars de mogelijkheid om hun werk ten toon te stellen. Het hart van het gebouw vormt een permanente collectie van 3000 werken van de modeontwerpster zelf. Weinigen weten dat Agnes B zelf een groot kunstverzamelaar is en eigenaresse van Galerie du Jour. Vanaf 2 februari 2020 geopend van dinsdag tot en met zaterdag van 11.00 tot 19.00 uur. Metrostation: Bibliothèque François Mitterrand, lijn 14, RER-C

La Fab in het 13e arrondissement 

Februari 2020 opening van ‘Table Square’
Op de centrale as van La Défense, naast de veelkleurige Agam fontein, creëren Urban Renaissance en Ennia architecten drie verschillende paviljoens geheel gewijd aan de gastronomie. Op een oppervlakte van 4500 m² met 800 m² aan terrassen verschijnen verschillende restaurants die het uithangbord zullen zijn van de Franse gastronomie. Ik ben benieuwd. Het is in ieder geval een verbetering die het hart van la Défense goed kan gebruiken. Parvis de la Défense. Metrostation: La Défence, Grande Arche, lijn 1, RER-A

Table Square, La Défence -  Artist impression © Urban Renaissance / Enia Architects 


Monet, Renoir, Chagall, reizen naar de Middellandse Zee vanaf 28 februari 2020
Na het daverende succes van de digitale tentoonstellingen gewijd aan Klimt 2018 en Van Gogh 2019 pakt het Atelier des Lumières in 2020 uit met opnieuw grote namen uit de schilderkunst; Monet, Renoir, Chagall en vele anderen. Dit keer niet gericht op één kunstenaar maar op een thema: De Middellandse Zee. Deze geluids- en lichtshow van veertig minuten dompelt ons onder in bijna 500 werken van 20 verschillende kunstenaars. Impressionisme, moderniteit, pointillisme, fauvisme, dit alles komt voorbij in een hal van 10 meter hoog met een oppervlakte van 2000 m², voorzien van 140 videoprojectoren en een ruimtelijk geluidssysteem van 50 Nexo luidsprekers op de muren en bas-subwoofers op de grond. Door de juiste hoeken te kiezen, zorgen die voor een optimale spreiding van het geluid, waardoor elke luisteraar de beste geluidskwaliteit ervaart. Het publiek zal, dankzij de grootste vaste video-installatie ter wereld, letterlijk worden ondergedompeld in beeld, beweging en geluid, om zo alle emoties te versterken. Unieke multimedia apparatuur maken het mogelijk om projecties te visualiseren op een oppervlakte van 3300 m². Bijna alle oppervlakten worden gebruikt, van vloer tot plafond en muren oplopend tot 10 meter hoog. De projecties volgen de bewaard gebleven architectonische elementen van de oude gieterij; metalen constructies, een grote schoorsteen, de droogtoren en een koelreservoir gevuld met water. De beelden scrollen en spelen met de lay-out van de ruimtes begeleid door op maat gemaakte muzikale composities. Het Atelier des Lumières is in twee jaar tijd uitgegroeid tot een van de grootste publiekstrekkers van Parijs. Vooraf online reserveren is ten zeerste aan te bevelen. Rue Saint-Maur 38, metrostation : rue Saint-Maur, lijn 3. Père Lachaise, lijn 2 en 3. Geopend alle dagen van de week van 10.00 uur tot 18.00 uur, Vrijdag en zaterdag tot 22,00 uur. Ook geopend tijdens feestdagen.


Monet, Renoir, Chagall en vele anderen - Artist Impression © Atelier des Lumières 


Le Musée Carnavalet, heropening lente 2020
Het oudste museum dat gerund wordt door de stad Parijs opent na een vier jaar durende verbouwing opnieuw zijn deuren. Zowel het exterieur als het interieur en de gehele collectie over de geschiedenis van Parijs sinds 1880 is onder handen genomen. Het museum opent met de tentoonstelling; ‘Parijs gezien door fotografen Eugène Atget (1857-1927) en Henri Cartier-Bresson’ (1908-2004). Rue des Francs Bourgeois 10, 4e Arrondissement. Metrostation: Saint-Paul, lijn 1


Na vijftien jaar afwezigheid denk ik dat dit gebouw wel eens dé publiekstrekker van het decennium gaat worden 


Een mythe uit 1870 keert terug in april 2020
Wie langs de oevers van de Seine loopt ter hoogte van de zuidelijke punt van Ile de la Cité komt oog in oog te staan met een statig pand; La Samaritaine. Eens het grootste warenhuis van Parijs. Op 15 juni 2005 sloot het warenhuis,  plotseling en naar eigen zeggen vanwege veiligheidsredenen, officieel omdat het gebouw volgens de brandweer niet aan moderne brandveiligheidseisen zou voldoen. De vereiste aanpassingen zouden het art deco interieur verwoesten. Volgens boze vakbondstongen was veiligheid hooguit een excuus. In werkelijkheid wilde de eigenaar, het luxewarenconcern LVHM: Louis Vuitton Moët Hennessy, het personeel gewoon ontslaan omdat het warenhuis niet rendeerde. Het gebouw of eigenlijk gebouwen staan op een van de mooiste en duurste locaties van Parijs, tegenover de Pont Neuf, ingesloten door de kerk waar Molière in het huwelijk trad en waar vele beroemde architecten en kunstenaars werden begraven: de Saint Germain-l'Auxerrois uit de 12e eeuw. Tussen de chique rue de Rivoli, rue du Pont Neuf en de quai du Louvre. Een voorzichtige aanvang van de renovatie en restauratie werd gemaakt medio 2012 en het geheel moest klaar zijn in 2016 / 2017. De totale kosten werden geschat op 450 miljoen euro.

Het douchegordijn zorgde voor de nodige vertraging

Uiteindelijk startte de echte bouw pas in september 2015. Het bouwplan werd diverse malen aangepast wat weer voor extra vertraging zorgde. Tussentijds werd de bouwvergunning opnieuw ingetrokken terwijl die al was afgegeven door het stadsbestuur van Parijs vanwege klachten van de ‘Société pour la Protection des Paysages et de l'Esthétique de la France’, een organisatie die let op de esthetiek van de Franse steden en het Franse landschap. Het nieuwe uiterlijk van het pand zou niet passen in het straatbeeld van de Franse hoofdstad. Een deel van het werk, aan de kant van de Rue de Rivoli, moest worden stilgelegd en dit had alles te maken met wat in de volksmond al snel het douchegordijn werd genoemd. Het 'douchegordijn' staat voor een sierlijk golvende, transparante façade die een architectonische aanwinst voor Parijs moet vormen.
Maar het complex heeft zijn faam vooral te danken aan het imposante front aan de Seine bij de Pont Neuf en de zijkant van de rue de la Monnaie. De Rivoli-gevel aan de andere kant van het rechthoekige bouwblok is de minst aanzienlijke van het geheel. Het 'douchegordijn' van het beroemde Japanse architectenbureau Sanaa moest de tweede iconische façade worden. De kwestie paste geheel in de permanente controverse over moderne architectuur in de Franse hoofdstad. Ondanks alle protesten is Parijs toch weer een iconische gevel rijker maar intussen liepen de kosten wel op naar zo’n slordige 750 miljoen euro.

La Samaritaine na de sluiting in 2005

75% Van de historische gevels zijn behouden. 10.729 m² geconserveerd en geheel gerestaureerd, wat alleen al vier jaar in beslag nam. Aan de Seine-zijde opent op de bovenste etages een nieuw super-de-luxe vijf sterren boetiekhotel genaamd ‘Cheval Blanc Samaritaine’ met slechts 72 kamers en suites in een residentiële stijl inclusief het grootste zwembad van Parijs. Het hotel is vernoemd naar het beroemde wijnhuis uit de Saint-Emillion in de Bordeaux: Château Cheval Blanc, dat bekend staat om zijn uitstekende Grand Cru's. Het interieur is van de hand van architect en ontwerper Peter Marino die ook verschillende Louis Vuitton-winkels heeft ontworpen in SoHo, Parijs, New York. Het krijgt de beschikking over een gastronomisch restaurant en een panoramisch dakterras met uitzicht op de Seine en het Ile de la Cité. Overigens is dit het eerste vijf-sterren hotel in Parijs met uitzicht op de Seine. Verder voorziet het plan in 20.000 m² voor luxe winkels, geheel gesitueerd onder de glazen koepel met de prachtige art deco trappen, 15.000 m² voor kantoren en, heel uniek op deze plaats in het 1e arrondissement, 7.000 m² (96 appartementen) bestemd voor sociale woningbouw. Last but not least; er is voorzien in een kinderopvang voor 80 kinderen.

De afgelopen jaren is het gehele pand zorgvuldig gestript. Alle in en op het gebouw aanwezige fresco’s, friezen, ornamenten en geëmailleerde lava panelen, alle metalen structuren waaronder dakkapellen, luifels, kozijnen en deuren zijn uiterst zorgvuldig verwijderd. De verwijdering van alle dakkapellen duurde alleen al meer dan 10 maanden. Na demontage werden alle onderdelen overgebracht naar de ateliers van Socra in Marsac-sur-l'Isle (Dordogne) en Atelier Bouvier in Les Angles (Occitanie – Zuid Frankrijk) voor een grondige restauratie. Beide bedrijven hebben een grote reputatie op het gebied van erfgoedbehoud en worden vrijwel altijd ingeschakeld door de Franse overheid voor het onderhoud en restauratie van historische gebouwen en erfgoed in Frankrijk. Na vijftien jaar afwezigheid denk ik dat dit gebouw wel eens dé publiekstrekker van het decennium gaat worden. Metrostation: Pont Neuf, lijn 7.



De Fondation Pinault opent in juni 2020 zijn deuren
In december 2017 komt Le Figaro met de scoop dat de gemeente Parijs, onder leiding van Anne Hidalgo, de huidige burgemeester van Parijs, 86 miljoen heeft betaald voor de aankoop van een gebouw in het eerste arrondissement, dat bekend staat als de ‘Bourse de Commerce’. Sinds 1975 volledig geclassificeerd en beschermd en in bezit van de Parijse Kamer van Koophandel en Industrie, CCI. Hidalgo wilde zo een van de grootste mecenas en verzamelaar van hedendaagse kunst binnenhalen voor de vestiging van een museum. De Franse zakenman François Pinault had al decennialang het plan opgevat om in Parijs een museum voor hedendaagse kunst op te richten. De Japanse architect Tadao Ando had al een gebouw ontworpen in de vorm van een op het eiland aangemeerde boot bij het Ile Seguin in de Seine ten westen van Parijs. In 2005 echter gooide de puissant rijke Fransman,  eigenaar van de Fondation Pinault, de handdoek in de ring na het eindeloze administratieve uitstelgedrag van de gemeente Parijs en besloot om zijn kunst collectie onder te brengen in een Paleis te Venetië in plaats van op het Île de Seguin in Boulogne-Billancourt. De boodschap was duidelijk.

'La Bourse de Commerce de nieuwe behuizing voor de Fondation Pinault - Artist impression © Tadao Ando - Collection Pinault – Paris 

De Fondation Pinault is een stichting die de uiterst omvangrijke en kwalitatief hoogstaande private kunstverzameling van de Franse zakenman François Pinault (1936) beheert. Pinault mag zich eigenaar noemen van onder meer de FNAC-keten, de modehuizen Gucci, Yves Saint Laurent en Samsonite. Ook bezit hij het veilinghuis Christie's. Pinault is daarbij sinds 1994 ook eigenaar van een premier cru wijn, Château Latour.

Pinault was duidelijk onder de indruk van het aan hem aangeboden gebouw. En, in tegensteling tot anderen (lees Bernard Arnault van de Fondation Louis Vuitton), wilde François Pinault niet profiteren van een belastingpauze om zijn privémuseum te financieren. Een belasting vermindering van 66% die wordt gegarandeerd door de Franse Staat aan mensen die een stichting financieren. De totale verbouwing, geschat op 108 miljoen, komt volledig voor rekening van de zakenman en zijn familie. Hierdoor houdt Pinault zelf de teugels in handen. Zijn bedrijf betaalt de stad 7,5 miljoen euro in de eerste twee jaar, vervolgens 60.000 per jaar gedurende een 48 jaar lange erfpachtovereenkomst. De gehele verbouwing stond onder leiding van de Japanse architect en Pritzker-prijs winnaar, Tadao Ando vergezeld door Pierre-Antoine Gatier specialist in historische monumenten. Net als het Gugenheim te New York wordt dit een circulair museum. Op die manier benadrukt de architect Parijs als het epicentrum van de schone kunsten.  “Zo koppelen we het verleden, heden en toekomst” aldus de architect.

 Artist impression © Tadao Ando - Collection Pinault – Paris 

Een nieuwe betonnen cilinder, 9 meter hoog en met een diameter van 29 meter, wordt geplaatst als een dubbele huid in de oorspronkelijke behuizing. De werken worden verdeeld over 3.000 m² op drie niveaus en zal plaats bieden aan 2500 bezoekers per uur. Een cirkelvormig pad naar buiten en een grote tentoonstellingsruimte in het midden. Hier worden de mooiste stukken tentoongesteld. De cilindrische vorm gaat verder in de kelder waar een auditorium met 300 zitplaatsen zal worden gegraven. Ongeveer 7.700 m2 is toegankelijk voor het publiek, dat op verschillende niveaus kan lopen. Het project omvatte ook de restauratie van de buiten- en binnen gevels, daken, en de koepel waarvan het glas werd vervangen. Op de derde verdieping komen een restaurant en de kantoren van het museum. Het historisch monument is al de thuisbasis van beroemd en artistiek erfgoed, waaronder drie allegorische sculpturen van Aristide Croisy op de voorzijde, evenals fresco's van Georges Clairin en de fraaie mozaïekvloer die volledig in ere is hersteld. De cilindrische vorm gaat verder in de kelder waar een auditorium met 300 zitplaatsen zal worden gegraven

De ingang van het nieuwe museum komt aan de rue de Viarmes. Het nieuwe museum zal onderdak bieden aan de privécollectie met een waarde van 1,25 miljard euro. Er worden steeds twee soorten projecten georganiseerd: Thematische tentoonstellingen rond de werken van de veelzijdige collectie en monografische tentoonstellingen geheel gewijd aan een kunstenaar, eveneens uit de collectie. Metrostation: Les Halles, lijn 4


Victor Hugo


De leider van de romantische beweging, opent zijn huis begin juni 2020

Vorig jaar in april sloot het woonhuis van Victor Hugo  aan de place des Vosges zijn deuren voor het publiek voor een grondige renovatie. De routing door het museum ondergaat een verandering. Bezoekers lopen nu via de gerestaureerde diensttap. De trap die de schrijver altijd zelf ook nam om zijn huis binnen te gaan of te verlaten. Verder krijgt het interieur een grondige opknap beurt. Tevens wordt de groene binnenplaats herontwikkeld in een oase van rust en dé plek voor een gastronomische pauze tussen het levenswerk de Franse schrijver, dichter, essayist en staatsman en een van de belangrijkste en invloedrijkste Franse romantische auteurs van de 19e eeuw.


Een bezoek aan de riolen van Parijs kan weer in juli 2020
Een onopvallende trap op de hoek van de Quai d'Orsay en de pont de L'Alma, in de schaduw van de Eiffeltoren geeft toegang tot deze onderaardse attractie. Een blauw bord met 'Visite les Egouts de Paris' markeert de ingang naar de ingewanden van Parijs. Sinds 1975 kun je in dit  museum, bestaande uit een galerij van 500 meter, allerlei riolen ontdekken die onder de hoofdstad te vinden zijn.  Het museum bevindt zich op een knooppunt van het enorme ondergronds netwerk. De laatste renovatie vond plaats in 1989 en het was hoog tijd om de tentoonstelling weer eigentijds te maken en op peil te brengen. Totale renovatiekosten 2 miljoen euro. De museografie was gericht op de watercyclus en het werk van Eugène Belgrand, de ingenieur die de riolen van Parijs ontwierp onder Napoleon III. Straks maakt de bezoeker kennis met dit omvangrijke netwerk door middel van een multimedia 3D tour en de moderniteit van sanitaire voorzieningen in een grote stad waar de nadruk wordt gelegd op de milieuaanpak en het waterbeheer in het Parijs van de toekomst. Exacte datum is zeer waarschijnlijk 1 juli 2020. Quai d'Orsay tegenover nummer 93. Metrostation: Alma-Marceau, lijn

 Het Palais Galliera, Musée de la Mode de la Ville

Palais Galliera met Gabrielle Chanel, zomer 2020
De hertog van Galliera was een partner bij de firma Thome & Cie, werkzaam in stedelijke planning, en bezat een groot perceel in een van de mooiste wijken van Parijs. Na zijn dood in 1876, werd zijn vrouw, Marie Brignole-Sale de Ferrari, de Duchesse de Galliera, erfgenaam van zijn immense fortuin. De hertogin besloot dat ze de grond wilde gebruiken om een museum te bouwen, op haar kosten, als onderkomen voor haar kunstcollectie. De bouw van het Palais Galliera begon in 1879, volgens een weelderige ontwerp van architect Leon Ginain, die ook de bouw ervan heeft begeleid. In 1884 gaf de puissant rijke hertogin nog eens 1,5 miljoen frank aan de stad Parijs om de werken te voltooien. Na haar dood in 1888 schonk ze het onroerend goed aan de Franse staat, maar door een fout van de notaris in de akte van overdracht, kwam dit Italiaanse paleisje in het bezit van de Stad Parijs.

Sinds 1977 is in het Palais Galliera het Musée de la Mode de la Ville de Paris gevestigd. Een paleisje met een elegante zuilengalerij, grote hoge zalen met plafonds versierd met fresco's. De mozaïekvloeren en koepels zijn het werk van Giandomenico Facchina (1826-1904). In 1916 werd een fontein aan de voorkant van het museum gesitueerd in een weelderige tuin. Het museum diende ook als decor in de film The Devil Wears Prada.  Na een renovatie van vier jaar opende het Parijse modemuseum Palais Galliera op 28 september 2013 voor het eerst weer haar deuren om in 2018 weer te sluiten voor opnieuw een renovatie. Nieuwe tentoonstellingsruimtes zijn gecreëerd in de kelders van het paleis waardoor het oppervlakte verdubbelt. Deze nieuwe ruimtes dragen de naam van Gabrielle Chanel, aan wie het museum zijn eerste tentoonstelling opdraagt na de heropening. Er is nu voldoende ruimte om tijdelijke tentoonstellingen aan te bieden en permanente collecties te presenteren, waaronder 200.000 stukken uit de 18e eeuw tot heden. Het paleis wordt daarom het eerste modemuseum in Frankrijk dat zijn permanente collecties kan exposeren. Verder komt er een boetiek, een boekhandel en een theesalon. Avenue Pierre-1er-de-Serbie nummer 10. Metrostation: Alma-Marceau en Iéna, lijn 9. 


De binnenplaats van het Hôtel de la Marine - Artist Impression © L’agence Moatti-Rivière

L’Hôtel de la Marine na 250 jaar open voor het publiek
Het Hôtel de la Marine wordt binnenkort geopend voor het grote publiek. vanaf juli 2020 kun je dit  Parijse erfgoedpareltje zelf ontdekken. Eindelijk krijgt de place de la Concorde zijn vroegere pracht weer terug. Na de heropening van het Hôtel de Crillon in 2017, is het tijd om vanaf juli 2020 het spiegelbeeld toe te voegen als startpunt van jouw Parijse wandeling. Voor het eerst sinds 250 jaar krijg je als particulier toegang tot dit Parijse erfgoed, na twee jaar van grondige renovatie. Het hart van het project is de centrale binnenplaats vrij toegankelijk vanuit de place de la Concorde of de rue Royale. 


Artist Impression © L’agence Moatti-Rivière

Vanuit de binnenplaats krijg je toegang tot de 18e eeuwse appartementen van de admiraal en van Madame Thierry de Ville d’Avray echtgenote van Marc-Antoine Thierry, baron de Ville-d'Avray die verantwoordelijk was voor de opslag en beheer van de koninklijke meubelen. Verder de voormalige tapijtkamer van de meubelopslag, het operationele commandocentrum van de marine waar de collectie te zien zal zijn van de Qatarese Prins Al Thani. Ruim 6000 kunstwerken, voornamelijk sierraden, uit de oudheid tot heden. Als bonus een terras met een uniek uitzicht over de Tuilleries en de place de la Concorde. Ook wordt er gedacht aan de inwendige mens; een sterrenrestaurant o.l.v. chef Jean-François Piège**, een traditioneel café en een theesalon van top-kok Alain Ducasse***. Het Centre des Monuments Nationaux, verantwoordelijk voor de renovatie, vestigt hier nog een boekenwinkel. Kortom Parijs is in juli weer een pareltje rijker. Place de la Concorde 2. Metrostation: Concorde, lijnen 1, 8, 12.


Christo keert terug naar Parijs vanaf september 2020
Na de Pont Neuf in 1985 keert de Bulgaars-Amerikaans architect, beeldhouwer, installatiekunstenaar, schilder en tekenaar Christo (Christo Vladimirov Javacheff) weer terug naar de Franse hoofdstad. Dit keer is de Arc de Triomphe aan de beurt om vakkundig te worden ingepakt met 25.000 m² recyclebare polypropyleen in de kleuren blauw, zilver en 7000 meter rood touw. Christo zal het geheel zelf financieren zonder enige publieke of private financiering, door de verkoop van zijn voorbereidende studies, werktekeningen, collages en modellen van het omvangrijke project.



zondag 22 juli 2018

ZOMERSE HOTSPOTS IN PARIJS


Als ik naar Parijs vertrek dan rijd ik aan om vijf uur in de ochtend. Met een beetje geluk sta ik dan om 09.30 uur voor mijn vaste hotel in het 19e arrondissement. Vervolgens inchecken en dan meteen Parijs in. Meestal is de eerste opmerking naar mijn echtgenote; “Koffietje doen” en strijken we neer op het volkse terras van Le Bellerive aan de quai de la Seine. Parijs is een echte terrassenstad. Niemand kan zo overtuigend op een terras zitten als een Parisien en vooral een Parisienne. De benen over elkaar geslagen, de sigaret koket omhooggestoken of in de mond, een drankje op tafel, de Le monde of de figaro lezend of beschaafd converserend. Nederlanders zitten op een terras met een gezicht van: jongens, wat hebben we het goed. Voor Parijzenaars is het terras een volkomen vanzelfsprekend onderdeel van het elegante stadsleven. Dat heeft weer een prozaïsche achtergrond. Veel Parijzenaars wonen klein, zonder tuin of balkon en vroeger waren veel huizen ook nog eens smerig en slecht verwarmd. Dus zomer of winter, ochtend, middag of avond, de terrassen puilen uit.

Start van de dag, mijn koffietje op het terras van Le Bellerive

Voordat ik in mijn blog aandacht besteed aan de zomer hotspots van 2018 eerst wat wetenswaardigheden over het terraszitten in Parijs. Plof niet zomaar ergens neer, ook al lijkt het of is de plek vrij is. Begroet altijd eerst de ober, en na je vriendelijke bonjour vraag je netjes (of gebaar je) of en waar je kunt gaan zitten.
Ga ook niet op een terras zitten rond lunchtijd (zo tussen 12 en 2) om vervolgens alleen wat te drinken te bestellen. Dat vinden de Parijzenaren, terecht, asociaal. Het terras is dan uitsluitend voor de lunch. Ga binnen zitten als het daar rustig is of bestel gewoon wat lekkers te eten en maak van de nood een deugd.
Veel Parijzenaren roken, ook op het terras. En ook terwijl jij aan het eten bent. Helaas, weinig aan te doen. Vind je het echt vervelend, check dan van tevoren of je ergens aan de rand kunt zitten.

Altijd druk het terras van brasserie Le Vaudeville

Nog een andere belangrijke wetenswaardigheid is, dat de prijslijst van een café altijd drie prijzen kent. Het goedkoopst bent u uit als u gewoon lekker wat drinkt aan de bar of zoals de Fransen zeggen de zinc. Het wordt duurder als u aan een tafeltje gaat zitten en nog duurder als u plaats neemt op het terras. Verder zijn de prijzen natuurlijk sterk afhankelijk van de locatie. Op de Avenue des Champs Elysées betaalt u natuurlijk de hoofdprijs net zoals rond het Louvre, en de Opéra. Wilt u zeker geen negen euro betalen voor een cappuccino, en dat is geen uitzondering, kijk dan even op de prijslijst voor u plaatsneemt. Een straat verderop zit u al gauw op de helft en het is er zeker zo gezellig. 
In Frankrijk zit standaard 15 procent service compris inbegrepen bij het eten. Fooi geven is dus niet verplicht, hoewel het wel netjes is om wat extra muntjes achter te laten, zeker als je blij was met de service.

Parijs is een echte terrassenstad

In Parijs zie je vooral de typische Parijse terrastafels op de terrassen staan. Deze kleine ronde tafels horen misschien wel net zo bij Parijs als de Eiffeltoren. De gemiddelde doorsnede van de ronde tafels ligt rond de 70-80 centimeter. Meestal is het framewerk van gietijzer gemaakt. In de zomer zie je voor het permanente winterterras van een café of brasserie vrijwel altijd nog een rij stoelen staan met daarvoor een rij van de Parijse terrastafels. Deze opstelling zorgt ervoor dat voetgangers amper gehinderd worden en de gasten met hun gezicht naar de straat zitten, waar het dagelijks leven onder het genot van een goed glas wijn gadegeslagen kan worden.


De Franse terrasstoel in Parijs is een onmiskenbaar symbool van deze stad. Het caféterras, zo'n plek waar het echte traditionele Parijs leeft en een prima observatiepunt is voor wie de vaste gebruiken van de Parijzenaar en de Parijse ober wil bestuderen. Maar wat u waarschijnlijk niet weet is dat u plaatsneemt op meer dan 130 jaar historie. Dat de stoel waar op u zit en waar u zo heerlijk aan het genieten bent van het Parijse straatleven een in Parijs geboren voorwerp is. De eerste terrasstoel werd in 1885 met de hand gemaakt in een kleine werkplaats in het 20e arrondissement door een Pools Joodse immigrant Louis Drucker. In de 18e eeuw was Parijs op het gebied van cultuur, smaak en interieurinrichting al dè hoofdstad van Europa. Het was ook de eeuw van de koloniale expansie van Frankrijk wat weer zorgde voor een levendige handel in onbekende exotische producten waaronder rotan en bamboe. In heel Frankrijk waren goede en bedreven timmerlieden en houtbewerkers te vinden, maar het echte ware schrijnwerkersambacht werd eigenlijk alleen in Parijs beoefend. Tot op de dag van vandaag zijn de terrasstoelen van Maison Drucker te vinden op de terrassen van beroemde Parijse café-restaurants waaronder die van Café de la Paix, Le Royal Monceau, Le Mini-Palais, Le Café de l’Alma, La Fontaine de Mars, Le Voltaire en de drie cafe's die het episch centrum vormen van het leven in Saint-Germain-des-Prés; Brasserie Lipp, Les Deux Magots en Le Café de Flore.

Op elk Parijs terras wordt wel gerookt.

Last but not least de Parijs ober. De verhalen over chagrijnige Parijse obers zijn legendarisch. Ik kom al sinds 1968 in Parijs en ik verzeker je: in de lichtstad krijg je de ober die je verdient. Doe moeite, probeer je beste Frans uit en verwar vooral niet trots met arrogantie. Een Parijse ober ís trots op zijn werk – in tegenstelling tot menig Nederlandse ober – en dat straalt hij ook uit. Bovendien is-ie wars van amicaal gedoe: hij zal niet snel aan tafel informeren of ‘alles oké’ is. Hij is efficiënt en let op de taal van de tafel. Een leeg glas wordt bijgeschonken, een leeg bord discreet verwijderd en na de hoofdmaaltijd ontvang je direct de kaart voor het nagerecht. Waarna bij de koffie de rekening volgt. Een Parijse ober verwacht voor zijn werk geen grote fooi, maar in plaats daarvan een 'grand merci'. 'Bonne journée' is zijn antwoord, terwijl hij je tafeltje reinigt met een natte doek en vervolgens met een droge lap afneemt.

De Parijse obers zijn legendarisch

Bovenstaande doet mij denken aan een artikel van Peter Giessen in De Volkskrant met de kop “Parijs heeft ook áárdige obers”
'Ben je in Parijs geweest? Heb je lekker op een terrasje gezeten?' Die vraag werd me altijd gesteld als ik in Parijs was geweest. Ik begreep dat nooit zo goed. Voor mij had Parijs de onaantrekkelijkste terrassen van Europa. Je zat op lelijke rieten stoelen in een glazen serre langs een vierbaansboulevard waar het stadsverkeer voorbijraasde. Je werd zo lang mogelijk genegeerd door de ober, die snauwend de bestellingen opnam en onvriendelijk zwijgend een krankzinnig duur glas bier voor je neus zette. Op het terras werden voor mij de clichés over Parijs bevestigd. Kil, haastig, druk, arrogant. Maar clichés verduisteren een veelvormige werkelijkheid als een doek die je over de kanariekooi gooit. Toen ik in Parijs ging wonen, ontdekte ik een andere stad, vooral aan de oostkant. Ontspannen, vriendelijk, moderner dan het toeristische centrum, met leukere en goedkopere cafés.

Eindeloos op terrasjes zitten is altijd een aanlokkelijke gedachte. Je moet alleen de leuke adressen even weten te vinden. Afgelopen weekend was ik weer even in Parijs om onder andere inspiratie op te doen voor mijn wekelijkse blogs, maar ook om te genieten van het heerlijke weer. Parijs is heerlijk als de zon schijnt. De toch al altijd volle terrassen puilen nu uit van de zonaanbidders. Restaurants dekken hun tafels buiten en als je om je heen kijkt zie je overal mensen picknicken in de heerlijke parken, kleine stadstuinen of gewoon langs de kades van de Seine, Canal Saint Martin of het Basin de la Villette. Tijd doet er niet toe, van 's morgensvroeg tot diep in de nacht geniet men buiten van alle lekkernijen die de Franse keuken te bieden heeft.

In deze blog neem ik u random mee langs dè diverse ‘summer hotspots’ van de Franse hoofdstad. Allereerst het beste dakterras van Parijs op dit moment, tot er weer een ander open gaat, is dat van Le Perchoir, een bar-restaurant op nummer 11 van de rue Crespin du Gast. Volgens de website  Frankrijk.NL, zelfs het hipste dakterras van Parijs. Het is even zoeken maar de druk iPhonende portier verklapt dat je goed zit. Neem de lift naar de 7e etage en bij het uitstappen heb je direct een waanzinnig uitzicht over Parijs. Op het dakterras, alleen voor drankjes, klakkeloos neergezette zitjes. Het terras wordt bij wat kouder weer afgezet met doorzichtig plastic. Nog een leuk detail; de dames schijnen rekening te moeten houden met speciale toiletten. Plassen doe je met z'n tweeën, lekker met de knietjes tegen elkaar.
De barmannen hebben er duidelijk zin in en vanaf 18.00 uur is het dringen geblazen. Via een ijzeren trap kom je een verdieping lager in het restaurant waar de relaxte sfeer blijft en het eten op redelijk hoog niveau is. Métro Ménilmontand, lijn 2.


Net geopend is het zusje van Le Perchoir, Le Perchoir de l’Est. Gevestigd op een van de verdiepingen van het station Gare de l’Est, onder de grote rozet van Eiffel, vind je een groot dakterras. Aan de ene kant bekeken door het standbeeld van Verdun, aan de andere kant door een stenen vrouw, zit je in een industriële en romantische setting. Het terras bezaaid met bloemrijke bogen, herbergt een grote bar voor drinks en snacks. Métro Gare de l’Est, lijn 4, 6 en 7.

Le Hasard Ludique kan ik zeker in de avonduren aanbevelen

Getipt door de glossy Paris Capitale maar ook beschreven in mijn blog over de Petite Ceinture is deze hot spot. Boven op een brug over het spoor van de oude Petite Ceinture in een station dat van 1863 tot 1934 dienst deed als Gare Saint-Ouen. Na het hebben van diverse andere bestemmingen is het sinds april 2017 de ‘place to be’ voor creatieven uit de wijk. Le Hasard Ludique kan ik zeker in de avonduren aanbevelen, waar je terecht kunt voor tapas en drinks en lekker kunt loungen en chillen op het oude perron aan het spoor. Le Hasard Ludique, avenue de Saint-Ouen 128. Het terras is gesloten op maandag. Métro porte Saint-Ouen, lijn 13.

Tot en met 2 september 2018 kun je terecht in de hangende tuinen van Porte de Versailles. Hoog boven in de lucht, boven op het dak van het expositiecentrum met een fabuleus uitzicht over Parijs, kun je genieten van een 3500 m² grootte oase. Met een foodcourt, terras met DJ’s verschillende bars een bioscoop en super beeldschermen heeft deze venue alles in zich om de meest verrassende plek te worden in Parijs deze zomer. Le Jardin Suspendu in het 15e arrondissement tegenover rue d’Oradour-sur-Glane 40. Metro Corentin Celton, lijn 12. Geopend van woensdag t/m vrijdag vanaf 18.00 uur, zaterdag vanaf 14.00 uur en zondag vanaf 12.00 uur. Maandag en dinsdag gesloten.


Zin in iets anders? Midden in de stad, bij het station Saint Lazare kom je in Italiaanse sferen. Aan de kant van het Cour de Rome kun je terecht voor ‘aperitivo & cucina’  in Bella Ciao. In het 8e arrondissement is een compleet Italiaans dorp nagebouwd vol met food trucks waar je terecht kunt voor culinaire specialiteiten. Dus bereid je voor op de heerlijkste pizza’s, pastas, focaccia, verse salades, de heerlijkste aperitivos maar ook cappuccino, spritz en goede wijnen. En natuurlijk kun je dansen, zwijmelen op Italiaanse muziek. Let op; na 12 oktober verdwijnt deze Italiaanse straatmarkt weer als sneeuw voor de zon. Elke dag van 8.00 uur tot 21.30 uur.
Métro Saint Lazare, lijn 14


De Paname Brewing Company aan het Basin de la Villette

De Paname Brewing Company (PBC) bevindt zich aan de oevers van de Bassin de la Villette, in het 19e arrondissement, in een historisch gebouw dat ooit een graanschuur was. Gelegen aan het grootste kunstmatige basin van Parijs. Het Basin de la Villette, werd in 1808 ingewijd om zo het Canal Saint Martin met het Canal de l'Ourq te verbinden. Hier kun je genieten op een drijvend ponton van een prachtig uitzicht op het basin, in de schaduw van een 150 jaar oude kersenboom, van streetfood en uitzonderlijke ambachtelijk gebrouwen biersoorten met mooie namen als Barge du Canal 6%, Casque d’Or 5,1% en Un Singe en Hiver 4,9%. 7 dagen in de week geopend. Métro Riquet,  lijn 7.

Ter plaatse ambachtelijk gebrouwen, mooie Parijse biertjes

Nu je toch hier bent; Parijs staat in het teken van Paris Plages. Elke zomer veranderen de oevers van de Seine en het Basin de la Villette in een zomers strand. Een jaarlijks terugkerend evenement, opgericht in 2002, biedt de Parijzenaar en toeristen de gelegenheid om gratis te genieten, te ontspannen en te profiteren van koele gazons, waterpartijen, parasols, ligstoelen, palmbomen en culturele activiteiten. Tot 3 september is iedereen hier van harte welkom. TIP maak meteen een mini-cruise over het Canal de l’Ourcq met Canauxrama. Opstappen aan het Basin de la Villette, quai de la Loire 13. Métro Jaures, lijn 2.

Gratis zomers plezier voor jong en oud, Paris Plages

Zon, muziek, plancha’s cocktails zijn hier aan de orde van de dag. Genieten op het dakterras van het vijf-sterren Molitor hotel met uitzicht op het Picine Molitor, ooit de place-to-be voor de rijken der aarde. Gebouwd in 1929 in prachtige art deco-stijl. Het was hier dat ‘s werelds eerste bikini werd geshowd. Na jaren van verval is het voor 80 miljoen euro gerestaureerd op initiatief van de Franse hotelgroep Accor. Je kunt hier terecht voor lunch en diner maar natuurlijk ook voor de heerlijkste cocktails. Vrijdag- zaterdag- en zondagavond kun je hier genieten van de DJ’s van miss Katty Booking’s. Reserveren is een must. Elke dag geopend voor lunch van 12.15 tot 15.00 uur en voor diner van 19.00 tot 23.30 uur voor een drankje van 15.00 tot 19.00 uur. Rooftop Molitor, avenue de la porte Molitor 6, métro Michel-Ange Molitor,  lijn 9, 10.

Maar liefst vijf hot spots zijn te vinden in het Cité de la Mode et du Design. Het gebouw is ontworpen door Jakob+Macfarlane; de Franse architect Dominique Jakob en de Nieuw-Zeelander Brendan Macfarlane en heeft de bijnaam de "groene gifslang". Het is gebouwd rondom het karkas van de oude entrepots van het treinstation Austerlitz uit 1907 (les Magasins Généreaux d'Austerlitz). Kosten grofweg zo'n 44 miljoen euro. 4 Etages met een totaal oppervlakte van 14.400 m². Concerten, DJ’s, eten , drinken, loungen, chillen bij le Garage (in het karkas) de nachtclub Nuits fauves, het dakterras Wanderlust, Cafe Oz en Communion. Dit allemaal met een weer indrukwekkend uitzicht op de Seine. De ingang bevindt zich aan de quai d'Austerlitz 32. Métro Gare Austerlitz lijn RER-C, 5 en 10.

Ik wens u een fijne zomer.

Meer ontdekken over het onbekende Parijs? Vanaf 23 juli 2018 is de tweede druk van mijn reisgids ‘Ongewoon Parijs’ te verkrijgen bij de boekhandel of online bij Edicola Publishers, Bruna, Libris, Bol, Blz, Managementboek, Hebban, Veltman uitgevers, boekhandel Smit, Amazon Frankrijk en Amazon UK.

Ongewoon Parijs, 160 pagina's, 300 foto's, paperback, ISBN: 978-94-92500-81-6, Prijs € 19,95

zaterdag 19 mei 2018

ATELIER DES LUMIÈRES, EEN DROOMFABRIEK IN PARIJS

Tussen Bastille en Nation in het 11e arrondissement ligt de rue Saint-Maur. Op nummer 38, verscholen achter een eenvoudige gevel gaat een stukje geschiedenis schuil uit de 19e eeuw. Eens, sinds 1835, was in dit pand de metaalgieterij gevestigd van de familie Plichon. Nu 183 jaar later en 9 miljoen euro aan ontwikkelingskosten verder, heeft Parijs zijn eerste digitale kunstcentrum, klaar voor tentoonstellingen van de 21e eeuw.  Een initiatief van ‘Culturespaces’ tevens eigenaars van het Musée Jacquemart-André, het Musée Maillol en de lichtshows – ‘son et lumière’ – in de steengroeven van Beaux-de -Provence in de Bouches-du-Rhône.

Op nummer 38, verscholen achter een eenvoudige gevel gaat een stukje geschiedenis schuil uit de 19e eeuw

Vier jaar lang is er gewerkt aan de transformatie van de vroegere ijzersmelterij in een centrum van digitale kunst. Na het installeren van geluidsisolatie, airconditioning en brandveiligheid is de vervallen hal van 10 meter hoog met een oppervlakte van 2000 m², voorzien van 140 videoprojectoren en een ruimtelijk geluidssysteem van 50 Nexo luidsprekers op de muren en bas-subwoofers op de grond. Door de juiste hoeken te kiezen, zorgen die voor een optimale spreiding van het geluid, waardoor elke luisteraar de beste geluidskwaliteit ervaart. “Het publiek zal, dankzij de grootste vaste video-installatie ter wereld letterlijk worden ondergedompeld in beeld, beweging en geluid, om zo alle emoties te versterken. Unieke multimedia apparatuur maken het mogelijk om projecties te visualiseren op een oppervlakte van 3300 m². Bijna alle oppervlakten worden gebruikt, van vloer tot plafond en muren oplopend tot 10 meter hoog. De projecties volgen de bewaard gebleven architectonische elementen van de oude gieterij; metalen constructies, een grote schoorsteen, de droogtoren en een koelreservoir gevuld met water. De beelden scrollen en spelen met de lay-out van de ruimtes begeleid door op maat gemaakte muzikale composities”, aldus Bruno McCoy, voorzitter van Culturespaces.

Vier jaar lang is er gewerkt aan de transformatie van de vroegere ijzersmelterij in een centrum van digitale kunst

De eerste tentoonstelling, die opende op 13 april 2018, is geheel gewijd aan de Weense schilderkunst van Gustav Klimt, Egon Schiele en Friedensreich Hundertwasser. Geregisseerd door artistiek directeur Gianfranco Lannuzzi, Renato Gatto en Massimiliano Siccardo. De muzikale begeleiding is van Luca Longobardi. Om de beurt volgen portretten, landschappen, naakten in kleur en in goud - zo typerend voor de Weense schilderkunst aan het einde van de negentiende eeuw - elkaar op, op het ritme van Wagner, Beethoven, Chopin en Rachmaninov.


De beelden scrollen en spelen met de lay-out van de ruimtes begeleid door op maat gemaakte muzikale composities 

Klimt, een Oostenrijkse symbolistische schilder, muralist en tekenaar geldt als het meest prominente lid van de Wiener Secession (een vereniging van beeldende kunstenaars), waarvan hij ook enige tijd voorzitter was. Kenmerkend voor zijn werken, waarmee hij het meest bekend werd, is het decoratieve ornamentalisme (waarbij hij vaak werkte met bladgoud) en de suggestief-erotische symboliek. Hij maakte vooral naam met zijn vrouwportretten en allegorische werken, maar schilderde ook een groot aantal landschappen. Klimts kunst ontstond tijdens een artistieke bloeiperiode in het Wenen van het belle époque en wordt vaak geassocieerd met de jugendstilbeweging en de art-nouveau.
De projecties volgen de bewaard gebleven architectonische elementen van de oude gieterij

De werken van Egon Schiele zijn expressionistisch en behoren eveneens tot de schilderstijl van de Weense Secession. De tekeningen en schilderijen van Schiele zijn voornamelijk afbeeldingen van mensen en in beperkte mate stadsgezichten en landschappen. Door het sterke gebruik van lijnen kan Schiele eerder als een tekenaar dan als een schilder gezien worden. Hoewel Schiele sterk beïnvloed is door het werk van Gustav Klimt, zijn de lijnen die hij gebruikt toch geheel anders van aard. Terwijl Klimt vooral ronde zachte vormen afbeeldt, waarmee hij de menselijke vorm idealiseert, gebruikt Schiele krachtige hoekige lijnen.

Friedensreich Hundertwasser, geboren als Friedrich Stowasser, was een Oostenrijks kunstenaar en architect. De schilderijen van Hundertwasser kenmerken zich door het uitbundig gebruik van kleur, het gebruik van kleine omkaderde vlakken en parallelle (maar niet rechte) lijnen, een fascinatie voor de spiraal en het ontbreken van rechte lijnen. Naast abstracte schilderijen maakte Hundertwasser gestileerd figuratieve schilderijen.

Het nieuwe museum doet sterk denken aan het ‘Sensorium - Theater der Sinne’ een kermisvoorstelling uit 1992 van de voormalige Duitse kermisexploitanten Karl Häsler & Michael Wolf. Hier werd de bezoeker in een show van 10 minuten op verschillende zintuigen aangesproken. Sensorium, Latijns voor waarneming van alle zintuigen. De attractie bestond uit een tent van frames met 600 m² grondoppervlak en kon per voorstelling 500 personen bergen. Terwijl men keek naar een lasershow, die een verhaal vertelde over Kaj en Kim, werden allerlei special effects aangewend om het gevoel te versterken.


Atelier des Lumières duikt in het universum van de Weense Secession-beweging gekoppeld aan die van art nouveau

Atelier des Lumières duikt in het universum van de Weense Secession-beweging gekoppeld aan die van art nouveau. Met in de hoofdrol de mooiste werken van Gustav Klimt uit de gouden periode, een hoogtepunt uit de geschiedenis van Klimt. De tentoonstelling van 1908: de ‘Kunstschau’ genaamd. Ze vond plaats in een nieuw gebouwencomplex, waarvoor de architect Jozef Hoffmann het architectonisch kader leverde. De expositie in 54 zalen was de grootste ooit in Wenen gehouden en bevestigde als geheel de oorspronkelijke Secession-doelstelling van het Gesamtkunstwerk, een communicatief totaalconcept dat in staat was het dagelijks leven te veranderen.
De Klimt-expositie in zaal 22 trok verreweg de meeste aandacht en werd in de recensies zelfs de kathedraal van de moderne kunst genoemd. Hij exposeerde er zestien doeken, waaronder Die drei Lebensalter der Frau, Danaë, de portretten Adele Bloch-Bauer en Fritza Riedler, enkele landschappen, twee versies van Wasserschlangen en Der Kuss. Het zijn hoogtepunten uit wat later zijn ‘Gouden periode’ zou worden genoemd: werken uitgevoerd in een grafische perfectie met een overdaad aan ornamentiek, in het bijzonder veel bladgoud, die doen denken aan Byzantijnse iconen. Met name in zijn vrouwportretten versterkt dit imperiale goud de koninklijke waardigheid van de modellen en geeft het een bijna sacrale glans aan bepaalde objecten. De afgebeelde vrouwen laten het contrast zien van koele, afstandelijke aristocratische vrouwen, waardoorheen een sterke erotische gloed schemert, versterkt door overdadige decoratieve symbolen.

In totaal wordt de kijker in het Atelier des Lumières ondergedompeld in meer dan 200 werken

In totaal wordt de kijker in het Atelier des Lumières ondergedompeld in meer dan 200 werken. Een bezoek eindigt in een ruimte van 160 m² in een workshop van licht, gecreëerd door het Turkse kunstenaarscollectief ‘Ouchhh’ en een klein restaurant. Het nieuwe Atelier biedt een ongekende ontdekking, een volledig nieuwe benadering van pictorale kunst. Het eerste Digital Art Centre van Parijs.
Meerdere tentoonstellingen zullen volgen want Culturespaces heeft eerder tentoonstellingen gemaakt rond Michelangelo, Leonardo da Vinci, Picasso, Chagall, Gauguin en Vincent van Gogh. De werkplaats van licht zal ons nog vele jaren kunnen blijven fascineren.

L’Atelier des Lumières, rue Saint-Maur 38, 11e arrondissement, metro rue Saint-Maur – lijn 3, Père Lachaise – lijn 2 en 3. Geopend alle dagen van de week van 10.00 uur tot 18.00 uur, Vrijdag en zaterdag tot 22,00 uur. Ook geopend tijdens feestdagen. Entree € 14,50
De expositie over Gustav Klimt loopt tot en met 11 november 2018.

Meer ontdekken over het onbekende Parijs? Vanaf 9 juni 2018 is mijn reisgids ‘Ongewoon Parijs’ te verkrijgen bij de boekhandel of online bij Edicola Publishers, Bruna, Libris, BolBlz, Managementboek,  Hebban, Veltman uitgevers, boekhandelSmit, Amazon Frankrijk, Amazon UK.

Ongewoon Parijs, 160 pagina's, 300 foto's, paperback, ISBN: 978-94-92500-81-6, Prijs € 19,95