DE ARC DE TRIOMPHE DE L’ÉTOILE

 

Ons ‘point de départ’ is dit keer een ster: de Étoile. Het plein is officieel herdoopt tot place Charles de Gaulle, maar iedereen gaullist of anti-gaullist heeft het nog steeds over de (place de l) ’Étoile, de ster. Het vermaarde verkeersplein, dat vandaag de dag de naam draagt van Charles (André Joseph Marie) de Gaulle, een Frans militair, politicus, de 18e president van de Franse Republiek en de grondlegger van de Vijfde Republiek, kwam reeds voor in de plannen die de architect Gabriel in de 18^e eeuw ontwierp voor de aanleg van de afgelegen terreinen ten westen van Parijs. Buiten de bebouwde kom lagen in die tijd slechts velden en moerassen. In het midden van het plein moest, bij wijze van een monumentaal oriëntatiepunt, een obelisk worden geplaatst. Nog stoutmoediger; een stenen olifant. Uit zijn slurf zouden ze een waterstraal laten spuiten. Maar het idee om er een triomfboog neer te zetten, sproot uit het brein van Napoleon.

 

Place de l'Étoile - foto Wikipedia

“Jullie zullen naar huis terugkeren door triomfbogen”, beloofde Napoleon zijn mannen na zijn grootste overwinning, de Slag bij Austerlitz in 1805. Tussen 1806 en 1808 krijgt als eerste de Arc de Triomphe du Carrousel, aan de voorzijde van het in 1871 gesloopte château des Tuilleries, gestalte. In die tijd, Napoleon had een voorliefde voor de Romeinse Oudheid, werden drie Romeinse triomfbogen als ideaal beschouwd: die van Titus, Septimus Severus en die van Constantijn. De mooie zuilen van roze marmer zijn een ode aan de veldslagen van 1805. De paarden zijn inmiddels kopieën van het originele vierspan dat Napoleon jatte van het San Marcoplein in Venetië. Overigens hadden de Venetianen deze paarden weer gestolen in Istanbul. Het was Lodewijk de XVIII die de paarden weer teruggaf aan de Venetianen, maar dat terzijde.

Arc de Triomphe du Carrousel

 

Op 18 februari 1806 verordent Napoleon I de bouw van weer een triomfboog, ter ere van de militairen van het Grote Leger van de Revolutie en het Keizerrijk. Dit monument moest Parijs domineren en de architecten Chalgrin en Raymond volgen het voorbeeld van de Romeinse triomfboog van Titus: één enkele boog met zuilen. Het uiterlijk en de bestemming van de Arc de Triomphe, die geleidelijk tussen 1806 en 1836 gestalte kregen, worden niet minder dan zes maal grondig gewijzigd. Allereerst zorgde de bouw van de 50 meter hoge triomfboog voor de nodige problemen. Voor de stabilisatie van het 45 meter brede gebouw in de weke grond waren funderingen nodig van meer dan 8 meter diep. Het totaalgewicht van het monument, gebouwd uit steen uit de groeven van Château Landon, is ongeveer 100.000 ton. Het definitieve plan van de architect wordt pas in 1809 goedgekeurd. Op 15 december 1840 reed de katafalk met Napoleons stoffelijke resten, die eindelijk uit Sint-Helena mochten worden overgebracht, er onderdoor op weg naar de Invalides. Ondanks de bittere kou stonden er honderdduizend belangstellenden langs de weg.

 

Het project van François Thérèse Chalgrin

Sindsdien hebben er zich heel wat ontroerende gebeurtenissen afgespeeld; in 1885 de begrafenis van Victor Hugo. Zijn dode lichaam lag twee dagen opgebaard onder de poort. In 1940 marcheerden Duitse troepen demonstratief onder de boog door de stad in. Op dezelfde plek werd vier jaar later de overwinning gevierd door de begroeting van generaal De Gaulle na de bevrijding van Parijs in 1944. De ceremonies die ieder jaar plaatsvinden op 11 november ter herdenking van de wapenstilstand in 1918, het militaire defilé op 14 juli, Quatorze Juillet, de viering van de nationale feestdag, en dagelijks, een emotioneel eerbetoon waarbij de ‘Vlam van de Natie boven het graf van de Onbekende Soldaat opnieuw wordt aangestoken. Deze ceremonie vindt elke avond om 18.30 uur plaats. En last but not least de jaarlijkse slotetappe van de Tour de France. 

De place de l’Etoile werd in 1854 op de schop genomen door Haussmann (wie anders?). Aan de reeds bestaande lanen voegde hij er nog zeven toe, en gaf Hittorf opdracht de panden aan het plein op elkaar af te stemmen. De place de l'Étoile werd officieel omgedoopt tot place Charles de Gaulle op 13 november 1970, slechts vier dagen na het overlijden van Charles de Gaulle in zijn landhuis La Boisserie in Colombey les Deux Églises.

De Arc de Triomphe zoals wij hem kennen

Je bent niet in Parijs geweest als....

 

Het voorgaande is een inleiding tot waar ik het eigenlijk over wilde hebben, namelijk de ‘slimme’ architectuur en de prachtige reliëfs die de Arc de Triomphe sieren. Jean-François Chalgrin (1739 -1811), die voor het ontwerp tekende, had de briljante ingeving de bogen aan de zijkanten te herhalen. Daarmee hief hij de ‘aswerking’ van de boog op waardoor deze beter paste bij het ronde plein. Pas in de jaren 1830 werden bij verschillende kunstenaars in totaal vier monumentale beeldengroepen besteld.

 

La Marseillaise - Le départ des volontaires

De bekendste is waarschijnlijk La Marseillaise gemaakt door François Rude tussen 1833 en 1836. Dit reliëf illustreert een essentiële gebeurtenis in de revolutionaire geschiedenis: de dienstplicht van 1792, waarbij bijna 200.000 mannen, in opdracht van de l'Assemblée législative (de Wetgevende Vergadering), de verdediging van Frankrijk organiseerden tegen de buitenlandse legers die zich tegen de revolutionairen hadden verenigd. De beeldhouwer gebruikte geen historische kostuums of wapens uit de tijd van de Revolutie maar koos voor een meer romantische stijl bedoeld om een universele dimensie te bereiken en de strijd van elk volk, wie het ook moge zijn, te symboliseren om te verdedigen wat hen toebehoort. Het hoog reliëf beeldt le génie de la Liberté (de geest van de Vrijheid) uit als een gevleugelde vrouw die een noodkreet slaakt in het aangezicht van de vijandelijke invasie. Ze roept het volk op tot de strijd en zwaait met haar zwaard. Onder deze figuur leidt een bebaarde, gepantserde krijger een naakte jongeman bij de schouder, terwijl hij met zijn helm zwaait als teken om te vertrekken en zich te hergroeperen. Hij lijkt het advies van een bebaarde oude man op de achtergrond te negeren.

Het reliëf is te zien aan de rechterzijde van de boog met zicht op de Champs-Élysées.

 

Le Triomphe

De Triomf van Napoleon, gemaakt door Jean-Pierre Cortot. Dit illustreert het jaar 1810, het jaar van de uitbreiding van het Napoleontische Rijk door talloze veroveringen en gewonnen veldslagen, maar ook het jaar van zijn huwelijk met Marie-Louise van Oostenrijk, waarmee zijn dynastie werd veiliggesteld. Napoleon I wordt hier afgebeeld in klassieke kleding, met een zwaard aan zijn zijde en gekroond met het symbool van Victoria. Op de achtergrond, rechts, knielt een man met gebonden handen en brengt een gevangene aan de voeten van zijn overwinnaar. Links knielt een allegorische stad eveneens voor haar overwinnaar, die een beschermende hand uitstrekt. Achter haar graveert de muze van de Geschiedenis de triomfen van de keizer op een tablet. Een gevleugelde kijkt uit over het tafereel, blaast op een trompet en zwaait met een banier tegen een achtergrond van palmbomen, een boom die doet denken aan Napoleons expeditie naar Egypte.

Het reliëf is te zien aan de linkerzijde van de boog met zicht op de Champs-Élysées.

La Résistance

Dit hoog reliëf van Antoine Etex symboliseert het verzet van de natie in 1814 tegen de invasie van buitenlandse troepen die zich tegen Napoleon hadden verenigd. Rusland en Oostenrijk waren het gebied binnengevallen en bezet, tot aan Parijs toe. Verzet tegen een invasie is hét nationale thema bij uitstek: tegenover de vijand moeten alle interne verdeeldheden binnen een land worden uitgeroeid, zodat de natie haar eenheid kan herwinnen en de integriteit van haar grondgebied kan behouden. Een naakte krijger, met in zijn rechterhand een zwaard, maakt zich klaar om zijn vaderland te verdedigen. Rechts van hem probeert een oude man hem tegen te houden. Links van hem probeert zijn vrouw, met hun kind in haar armen, hem ook te overtuigen om niet te gaan. De bebaarde, ongewapende ruiter valt van zijn paard, alsof hij door de bliksem is getroffen. Hij symboliseert het offer van de patriot voor zijn land . De Geest van de Toekomst, met uitgestrekte vleugels, dicteert de plicht van verzet van de soldaat.

Het reliëf is te zien aan de linkerzijde van de boog met zicht op de avenue de la Grande Armée.

 

La Paix

Dit werk is eveneens van de beeldhouwer Antoine Etex. Het reliëf van de Vrede, vormt een logisch vervolg op de gebeeldhouwde groep van het Verzet. Na het Verdrag van Parijs van 1815 keerde de vrede terug in Frankrijk, ondanks Napoleons poging om tijdens de Honderd Dagen opnieuw de macht te grijpen. De soldaat in het midden van de compositie steekt zijn zwaard in de schede; de oorlog is voorbij. De ploeg, de stier en de boer symboliseren de terugkeer naar een bloeiende landbouw. De moeder en het kind vertegenwoordigen het gezin en de hernieuwde mogelijkheid tot onderwijs. Alle fundamentele activiteiten van een welvarende natie zijn samengebracht. Minerva, gehelmd en met een speer in de hand, domineert de groep als godin van de overwinning en inspirator van de kunsten en vredeswerken.

Het reliëf is te zien aan de rechterrzijde van de boog met zicht op de avenue de la Grande Armée.

 

De Arc de Triomphe is verder op alle gevels versierd met talloze bas-reliëfs die de veldslagen van de keizer uitbeelden. Verschillende beeldhouwers werden voor dit werk ingeschakeld. 

·       Naar het oosten: De begrafenis van Marceau door Henri Lemaire en de Slag bij Aboukir door Seurre de Oudere 

·       Naar het westen: de oversteek van de Arcole-brug door Jean-Jacques Feuchère en de verovering van Alexandrië door John-Étienne Chaponnière 

·        Naar het zuiden: de Slag bij Jemappes door Charles Marochetti 

·        In het noorden: de Slag bij Austerlitz door Jean-François-Théodore Gechter

 

Detail van La Marseillaise
 

Het Graf van de Onbekende Soldaat

Sinds 28 januari 1921 herbergt de Arc de Triomphe het Graf van de Onbekende Soldaat. Op 26 november 1916 , terwijl de gevechten van de Eerste Wereldoorlog nog lang niet voorbij waren, opperde Francis Simon, voorzitter van het Franse Herdenkingscomité van Rennes het idee van een Frans eerbetoon aan de onbekende gesneuvelde soldaten. “Waarom zou Frankrijk de deuren van het Pantheon niet openen voor een van deze onbekende strijders die dapper voor het vaderland zijn gestorven? De begrafenis van een gewone soldaat onder deze koepel waar zoveel helden en genieën rusten, zou een symbool zijn, en bovendien een eerbetoon aan het hele Franse leger!". Echter het Pantheon werd door vele politici afgewezen. Aan dit argument werd ook de anonimiteit van de soldaat toegevoegd . “Het gaat hier niet om het eren van een groot man. De Onbekende Soldaat is geen groot schrijver, geen wetenschapper en zelfs geen politicus. Hij is veel groter en moet kunnen rusten op een uitzonderlijke plek die voor hem is gereserveerd, omdat het offer dat hij vertegenwoordigt  ongeëvenaard is . Door hem zal de herinnering aan miljoenen mannen voortleven”, aldus de Kamer van Afgevaardigden. Op 8 november 1920  stemde de Kamer unaniem  voor de begrafenis van de  Onbekende Soldaat  bij de Arc de Triomphe. 

Op 9 november 1920 werden negen doodskisten opgegraven. Ze kwamen van de negen locaties die het zwaarst getroffen waren door de conflicten in de regio's Vlaanderen , Artois, de Somme, de Chemin des Dames, Champagne en Verdun.  Over de nationaliteit van een van de lichamen bestond nog twijfels, daarom werd besloten deze te verwijderen. De acht overgebleven kisten werden in de citadel van Verdun geplaatst. André Maginot, een oorlogsveteraan en invalide, leidde de ceremonie voor de verkiezing van de soldaat. Hij overhandigde Auguste Thin, een jonge korporaal, een boeket bloemen. De jonge Auguste Thin zou de zesde soldaat kiezen. Daarna werd het lichaam van de Onbekende Soldaat onmiddellijk per speciale trein naar Parijs vervoerd 

Het graf van de Onbekende Soldaat met de eeuwige vlam - foto Wikipedia

 

Op 11 november 1920 volgden honderdduizenden mensen de begrafenisstoet in stilte en met tranen in hun ogen. Een fictieve familie liep achter de kist, die bedekt was met de Franse driekleur. De processie maakt een tussenstop bij het Pantheon alvorens verder te trekken naar de Arc de Triomphe. Daar werd de kist onder het gewelf van het monument geplaatst. Omdat het graf nog niet klaar was wordt de kist tijdelijk bijgezet in de Palmenhal in de Arc de Triomphe. Zijn lichaam wordt dag en nacht bewaakt tot de uiteindelijke begrafenis op 28 januari 1921. Bij deze gelegenheid was de voltallige  regering aanwezig, evenals president Alexandre Millerand en de Britse premier David Lloyd George en Louis Barthou de minister van Oorlog die ook zijn enige zoon op het slagveld heeft verloren. Terwijl de kist in de grafkelder wordt geplaatst, barst de minister in tranen uit onder de woorden “Lang leve Frankrijk”!

 

De geboorte van de vlam

Twee jaar na de begrafenis van de Onbekende Soldaat lanceerde de journalist en dichter Gabriel Boissy het idee van de Vlam van Herinnering, dat onmiddellijk enthousiaste publieke bijval kreeg. Met de steun van André Maginot, die minister van Oorlog was geworden, vorderde het project snel. Voor de vormgeving riepen ze de hulp in van ijzerbewerker Edgar Brandt  en architect Henri Favier  Zij vervaardigden een rond schild met in het midden een kanonloop waaruit de vlam tevoorschijn komt. Vijfentwintig zwaarden vormen een ster rond de vlam. De vlam werd voor het eerst aangestoken op 11 november 1923 door Maginot, omringd door een groot aantal veteranen. Dagelijks wordt er eer betoond aan de ‘Grote Doden’. Elke avond om 18.30 uur wordt de vlam opnieuw aangestoken door de vereniging ‘La Flamme sous l'Arc de Triomphe’, die de honderden veteranenverenigingen in Frankrijk vertegenwoordigt.  

De Arc de Triomphe werd in 2021 ingepakt door de kunstenaars Christo en Jeanne-Claude - Foto Ronald Balder

 

Een panoramisch uitzicht

Na het beklimmen van 284 treden kun je genieten van een 360° uitzicht over Parijs. De historische trappen, gelegen tussen de pilaren van het monument, maken deel uit van jouw bezoek aan de top. De klim begint met een adembenemende wenteltrap met 240 treden. Deze trappen zijn in 2022 gerenoveerd. Bereik de tussenverdieping en loop vervolgens door de museumruimte waar je kunt uitrusten en de informatieschermen, het afgietsel van La Marseillaise en het model van het monument kunt bekijken. Het moeilijkste deel is achter de rug: je hoeft nog maar zo'n veertig treden te nemen om het panoramische terras te bereiken. Vanaf het terras, heb je uitzicht op de zinken daken van de Parijse straten, en een uniek panorama op de meest iconische monumenten van de hoofdstad. De Eiffeltoren, op slechts één straat afstand, is praktisch binnen handbereik! Je kunt ook de Sacré-Cœur-basiliek bewonderen bovenaan de iconische wijk Montmartre, de zakenwijk La Défense met zijn wolkenkrabbers, de gouden koepel van Les Invalides, de zuilenkoepel van het Panthéon, maar ook de torens van de Notre-Dame-kathedraal, in de verte de imposante Montparnasse-toren, het Centre Georges Pompidou, enzovoort. Hoogtevrees? Je kunt het uitzicht ook digitaal bekijken door hier te klikken. 

Voor een bezoek aan deze prachtige triomfboog kun je gebruik maken van een ondergrondse voetgangerstunnel, de passage du Souvenir  De ingang van die tunnel vind je op de hoek van de avenue des Champs-Élysées en avenue de Friedland & op de hoek avenue de la Grande Armee en de avenue Carnot. Je herkent de ingang aan een aflopende trap, die je naar een tunnel onder het verkeersplein leidt. 

Ik wens je zoals de Fransen zeggen; “Une bonne visite”. 

Bronnen: Centre des Monuments Nationaux, Kunst & Architectuur Parijs; Martina Padberg, H.F. Ullmann, Wikipedia.

© Reproductions: Benjamin Gavaudo / Centre des monuments nationaux

LA DÉFENSE; NOTRE-DAME-DE-PENTECÔTE

 

Een spirituele ontmoetingsplaats voor professionals 

Notre-Dame-de-Pentecôte, de naam zegt je hoogst waarschijnlijk niets, maar dit is ongetwijfeld een van de meest iconische gebouwen in La Défense. Midden in deze Parijse zakenwijk, op de gemeentegrens tussen Puteaux en Courbevoie, staat een kubus van beton en matglas, versierd met een rood kruis. Het gebouw wordt begrensd door het CNIT in het westen, het Maison de la Défense en Calders Rode Spin in het zuiden, de Trinity Tower in het noorden en de Areva Tower in het noordoosten. Tja, er staat een kerk in La Défense, midden op het plein. En geef maar toe, je hebt hem nog nooit opgemerkt. Dat is niet zo gek, want hij gaat discreet op in de achtergrond. De ingang bevindt zich aan een voetgangersstraat tussen het CNIT en het Maison de la Défense, bereikbaar via de Parvis de la Défense  en de Place de la Défense. De voorgevel van het gebouw kijkt uit op de avenue de la Division-Leclerc en de snelwegstroken van de Rout Nationale 192. Ik hoor je denken; “geen wonder dat ik die kerk nooit gezien heb”. Het kerkgebouw lijkt te zijn ontworpen om te passen in de omgeving.

 

Het kerkgebouw lijkt te zijn ontworpen om te passen in de omgeving

De bouw van dit bijzondere kerkgebouw werd in opdracht gegeven door de bisschop van Nanterre, François Favreau. Het ontwerp is van de Franse architect Franck Hammoutène, en de eerste steen werd gelegd op 25 maart 1998. Het feest van de Annunciatie, ook bekend als het feest van Maria-boodschap. Franck Hammoutène (1954) begon zijn carrière met het ontwerp van de Gutenberg-bibliotheek in het 15e arrondissement. In 1989 kreeg hij de opdracht voor het ontwerp van het dak van de Grande Arche voor de G20-top. De meeste van zijn projecten kenmerken zich door hun dominante neo-modernistische stijl, waardoor Hammoutène een van de oorspronkelijke figuren van de nieuwe Franse architectuurscene is.

 

De kerk wordt gekenmerkt door een discreet kruis bij de ingang. De gevel reikt tot een hoogte van 36 meter, gedeeltelijk los van het gebouw, en lijkt op een klokkentoren. Deze gevel herbergt een carillon met acht klokken. Op de betonnen muur, bedekt met ondoorzichtig grijs glas, vormen twee lichter gekleurde lijnen een ander kruis, groot maar discreet, als een filigraan, dat de gehele hoogte en breedte van de muur beslaat. Dit monumentale scherm, 80 cm dik, is ontworpen om de sterke winden die in de open ruimte ontstaan te kunnen weerstaan, door licht mee te bewegen.

 

Het materiaal dat voor de hoofdstructuur is gebruikt, is beton, wat niet nieuw is voor kerken uit de 20e  eeuw. Maar hier is het gebruikt vanwege de complexe constructie onder de vloerplaat van het La Défense-plein. De funderingen van het gebouw vertegenwoordigen alleen al een derde van de totale kosten. Er werden 62 pijlers gebruikt, waarvan sommige tot 20° hellen om ondergrondse obstakels te vermijden. 

Dit is een bijzondere kerk; het is eigenlijk meer dan alleen een kerk. Je vindt de kapel boven, waar de diensten worden gehouden. Maar de charmante vrijwilligster die me begroette, benadrukte subtiel: “het is een thuis, zodat iedereen zich er thuis kan voelen”. Zo is er op de begane grond een boekwinkel en een tentoonstellings- en vergaderruimte, terwijl er op de benedenverdieping een aantal ruimtes zijn ingericht om gelovigen te verwelkomen, maaltijden te serveren en groepen te huisvesten die door vrijwilligers worden geleid, door mensen in nood te verwelkomen door een luisterend oor te bieden en specifieke hulp te verlenen aan werkzoekenden, mensen met psychische problemen, alcoholisten of mensen met een (emotionele) verslaving, daklozen, enzovoort, dit alles in samenwerking met bevoegde organisaties en personen.

De 'bovenkamer' ofwel de kapel

 

De ‘bovenkamer’, bereikbaar via een trap, waarin de kapel zich bevindt, breekt met alle conventies. Hier geen kruisvormige plattegrond, geen traditionele oriëntatie. In plaats daarvan stap je in een kubus van beton en matglas die het natuurlijke licht diffuus binnenlaat. Stoelen die de misboeken verbergen en die uitklappen om plaats te bieden aan maximaal 300 personen.  

Het grote glazen scherm achter het altaar is ontworpen door glaskunstenaar Jacques Loire

Het altaar, de preekstoel en het tabernakel zijn het werk van beeldhouwer Pierre Sabatier en zijn gemaakt van geoxideerd staal. Het is opmerkelijk dat de preekstoel in het midden van de kapel staat, met de rug naar de celebrant tijdens de consecratie; een opstelling die gebruikelijk was in kerken uit het eerste millennium . Het altaar symboliseert Pinksteren en heeft aan elk van de vier zijden drie spleten, in totaal twaalf, net als het aantal apostelen. 

De preekstoel roept de brandende struik in herinnering uit Exodus 3. Het tabernakel symboliseert de onzichtbare aanwezigheid van God. Het grote glazen scherm achter het altaar is ontworpen door glaskunstenaar Jacques Loire. Het Mariabeeld is van de beeldhouwer Étienne; het wordt bekroond door vlammen die Pinksteren symboliseren. Het wandtapijt rechts van de ingangsdeur is gemaakt door broeder Yves van de abdij van Sainte-Marie de la Pierre-qui-Vire en stelt Christus aan het kruis voor.

Het Mariabeeld is van de beeldhouwer Étienne

Het wandtapijt rechts van de ingangsdeur is gemaakt door broeder Yves van de abdij van Sainte-Marie de la Pierre-qui-Vire

 

De kerk is ingewijd op 7 januari 2001 en was de eerste kerk van het 3^e millenium en bestaat dus dit jaar 25 jaar. De Notre-Dame-de-Pentcôte opent alleen haar deuren op weekdagen. Een oase van rust te midden van drukke agenda’s, een discrete toevluchtsoord voor managers, werknemers en bezoekers van de zakenwijk La Défense, die op zoek zijn naar rust, ontmoetingen en spiritualiteit. Ook ik ben er regelmatig langsgelopen en nu vond ik het tijd om hier eens uitgebreid aandacht aan te besteden. Hoe bijzonder, een godshuis midden tussen de wolkenkrabbers. Een kerk die er niet uitziet als een kerk.

PARIJS WERELDHOOFDSTAD VAN DE STRAATKUNST; THE ZOO ART SHOW

Het klinkt raar, maar Parijs is de wereld-hoofdstad van de straatkunst. Nergens ter wereld is het aantal kunstenaars hoger. Geschat wordt dat urban art of street art alleen al goed is in Frankrijk voor een omzet van zo’n slordige 150 miljoen euro per jaar. Urban Art kreeg zo rond mei 1968 bekendheid in Frankrijk. De periode die bekend is van de studenten-opstand, de Parijse studentenrevolte genaamd. Maar de beweging is 'officieel' in de vroege jaren 1980, onder invloed van onder meer de mode-ontwerpster Agnès B, tot volle bloei gekomen. In Parijs vindt je op onverwachte plaatsen vaak prachtige 'graffity pieces', die zonder dat wij het weten zijn aangebracht door wereldberoemde graffiti-kunstenaars, waaronder Cope 2 (zijn echte naam is Fernando Carlo) Banksey, Fairey, Jef Aerosol, Speedy Graphito en Rero. Vandaag de dag wordt street art gezien als kunst, gevoed door grote retrospectieven in het Londense Tate Modern, het Los Angeles Museum of Contempory Art, het Palais de Tokyo en zelfs in het Grand Palais.

 

Maar dit keer is het La Défense, waar tot en met 28 juni 2026 Europa’s grootste indoor straatkunsttentoonstelling, de ZOO ART SHOW is te zien. Aan de voet van metrostation ‘La Défense – Grande Arche’ en op een steenworp afstand van Calders spinnensculptuur, opende ZOO ART SHOW op 7 juni 2025 haar deuren voor haar eerste Parijse evenement. 

Op een steenworp afstand van Calders spinnensculptuur, opende ZOO ART SHOW op 7 juni 2025 haar deuren

Een meeslepende tentoonstelling, verdeeld over vier verdiepingen In een voormalig steriel kantoorgebouw. Stel je eens voor. Op een oppervlakte van 4.000 m² kunnen bezoekers werken bewonderen van 500 Parijse, nationale en internationale kunstenaars. Onder de indrukwekkende lijst bevinden zich Darco, Jo Di Bona, Okuda, Gero, One Mizer, Bates en Zenoy. Dit tijdelijke straatkunstmuseum toont ook werk van verschillende Parijse galerieën, waaronder Artkind, Brugier-Rigal en Taxie Gallery. Als je houdt van kunst die bruist en de regels doorbreekt, maak je dan klaar voor een van de coolste evenementen van dit moment in Parijs: de Zoo Art Show, een meeslepende XXL-street art tentoonstelling die La Défense omtovert tot een creatieve stedelijke jungle.

 

Het is iets na 9 uur 's ochtends als ik uitstap bij metrostation ‘La Défense – Grande Arche’ stappen (lijn 1, RER A & E). Zoals altijd wemelt het in het zakendistrict ten westen van Parijs van de mensen. Vooral op dit uur. Gelukkig is de Zoo Art Show maar een paar meter lopen. Maar je moet nog wel de juiste uitgang vinden. Als je met het openbaar vervoer reist, raad ik je aan uitgang 5 (Calder - Miró) te nemen. Vermijd de uitgangen La Grande Arche en Dôme - Valmy Arena in dit immens groot metrostation. Eenmaal buiten spot je onmiddellijk de banners van de expositie.

 

De meeslepende ervaring begint al bij de ingang, waar je wordt verwelkomd in een lobby die doet denken aan de Parijse metro. Zelfs de liftdeuren zijn in de kleuren van de metro. Je gaat meteen naar de 5e verdieping. Wanneer de deuren opengaan, wordt je verrast door de graffiti op de muren, vloer en het plafond. Welkom bij ‘Vandal Squat’, hier begint de tentoonstelling. Op de bovenste verdieping verkent de 1000 m² grote etage de rauwe oorsprong van urban art en dompelt ons onder in een kraakpand-achtige sfeer uit de jaren 80 en 90. Neonlichten aan het plafond, een berg spuitbussen, old-school graffiti met veel tags en hiphopmuziek op de achtergrond.

 

Op de bovenste verdieping verkent de 1000 m² grote etage de rauwe oorsprong van urban art

Op de 4e verdieping neemt de Zoo Art Show je mee in een visueel labyrint dat de straatkunstscene van de jaren 90 en 2000 doet herbeleven, met wederom een aantal prachtige werken van kunstenaars als Mr Chat, Raphaelle Emery, Pimax, Adventis en Le Môme. Van vloer tot plafond, op de trap, op de pilaren en zelfs de ramen, elk oppervlak diende als canvas voor expressie. Calligraffiti, muurschilderingen, gigantische stripverhalen, neonlichten, 3D-installaties. Lokaal of internationaal, de kunstenaars (graffiti-artiesten, kalligrafen, schilders, fotografen of zelfs ontwerpers) speelden met de ruimtes en creëerden zo verrassende werelden. Het is ook een kans om verschillende technieken van urban art te ontdekken.

Op de 4e verdieping neemt de Zoo Art Show je mee in een visueel labyrint dat de straatkunstscene van de jaren 90 en 2000 doet herbeleven

Op de derde verdieping – ‘Urban Playground’: een explosie van vormen, kleuren en vibraties in een ruimte gewijd aan digitale en immersieve installaties van de meest visionaire kunstenaars die je zintuigen volledig omsluiten, en de grens tussen realiteit en simulatie vervaagt. Op de tweede verdieping bevindt zich een kunsttentoonstelling: een ondergrondse galerie met originele werken van kunstenaars die urban art naar de meest prestigieuze culturele instellingen hebben gebracht.

Op de derde etage: ‘Urban Playground’

Sinds 2018, ooit bedacht door Antoine Roblot, heeft de Zoo Art Show zich gevestigd als een belangrijke speler in de urban art-scene. Het in Lyon opgerichte collectief ontwerpt spectaculaire, tijdelijke tentoonstellingen op ongebruikelijke locaties, met een sterke mix van street art, undergroundcultuur en meeslepende scenografie.

 

De Zoo Art Show is eigenlijk meer dan alleen een tentoonstelling; het is een ware stedelijke ontdekkingstocht. En dat is wat ik zo geweldig vond aan deze expositie, het gevoel alsof ik Indiana Jones was die achter elke hoek verborgen schatten ontdekte! De rode draad van de Zoo Art Show? Dieren natuurlijk, maar ook verschillende interpretaties van de Parijse metro, evenals gezichten, installaties en hybride creaties. Soms moet je de kantoordeur sluiten om het hele kunstwerk te kunnen zien, een stapje terug doen, of juist dichterbij komen om een detail te waarderen. Allemaal heel meeslepend. Ik zou zeggen dompel jezelf onder in deze kolossale artistieke speeltuin van 4.000 m².

Banksy

De toegang tot het museum kost €15 (vol tarief), maar het zal liefhebbers van street art en andere nieuwsgierige bezoekers die op zoek zijn naar ongewone en unieke ervaringen zeker bekoren.

 

Zoo Art Show Paris 2026

4 Place de la Défense – 92800 Puteaux (La Défense).

Dinsdag tot en met zondag – nog te zien tot en met 28 juni 2026.

Voor tickets, klik hier.

Wanneer de deuren opengaan, wordt je verrast door de graffiti op de muren, vloer en het plafond

TOASTEN OP DE KONING; KONINGSDAG 2026 IN PARIJS

Donderdag schijnt altijd een perfecte dag te zijn voor het organiseren van netwerk-bijeenkomsten. Zo ook de viering van Koningsdag 2026 in de residentie van onze ambassadeur in Frankrijk; Z.E. Jan Versteeg.

De prachtige ambtswoning van onze ambassadeur is gevestigd in het voormalige Hôtel d'Avaray in de Rue de Grenelle en al 106 jaar, sinds 1920, in het bezit van de Nederlandse regering  en sinds die tijd is het Hôtel d’Avaray dè officiële residentie van de ambassadeurs van het Koninkrijk der Nederlanden in Parijs. Het gebouw wordt intensief gebruikt om Nederland in Frankrijk op de kaart te zetten: er worden jaarlijks duizenden belangrijke gasten ontvangen uit alle lagen en sectoren van de samenleving. 

De persoonlijke uitnodiging viel vorige maand ‘in de bus’, eigenlijk mijn mailbox. Koningsdag in Parijs, en op de een of andere manier weten ze altijd een stralende dag uit te kiezen. Het is altijd een eer om (weer) persoonlijk te worden uitgenodigd voor een festiviteit in de chique Nederlandse residentie. Ik heb de eer gehad om vaker te zijn uitgenodigd door onze ambassadeurs waaronder Dhr. Ed Kronenburg, Dhr. Pieter de Gooijer en door Z.E. Dhr. Jan Versteeg.

 

Gekozen is voor de donderdag voor de viering van Koningsdag in Parijs, omdat tijdens de week van Koningsdag in Nederland  veel Parijzenaars met vakantie zijn. Het Fête du Roi is voor de ambassade hét moment om contacten in Frankrijk op de residentie uit te nodigen om zo waardering voor de samenwerking te tonen. 

Stipt om 17.30 openden zich de poorten aan de rue de Grenelle voor de honderden gasten en dat betekende  voor onze ambassadeur en zijn charmante echtgenote, in een tijdsbestek van krap drie uur, de hand schudden van een rijkgeschakeerd gezelschap. Onder de lentezon en tussen de tulpen verzamelden zich vertegenwoordigers van alle takken van sport  waarmee onze ambassade en de twee Parijse permanente vertegenwoordigingen (Unesco en OESO) te maken hebben: ministeries, internationale organisaties, ambassades, maatschappelijk middenveld, politie, landbouw, defensie, cultuur, media,  maar met name Nederlanders uit het Franse bedrijfsleven en verenigingen waaronder het CAPA, 'Club Affaires Paris Amsterdam', de NZGF, de Nederlandse Zaken Gemeenschap Frankrijk, de Nederlands-Franse Kamer van Koophandel (NFCC) en ANEAS, de oudste Nederlandse vereniging in Frankrijk en medewerkers van diverse NBSO’s; ‘Netherlands Business Support Offices’ zij ondersteunen ondernemers bij al hun plannen op een praktische manier. Wil je bijvoorbeeld exporteren of een onderneming vestigen in het buitenland? Zoek je marktinformatie of zakenpartners? De NBSO's helpen jou daarbij.

 Honderden gasten verzamelden zich onder de lentezon in de tuin van de residentie

In zijn toespraak benoemde Z.E. Jan Versteeg nog eens hoe belangrijk het is dat mensen en landen met elkaar in gesprek en uitwisseling blijven, ook (juist) in deze turbulente tijden. Ook benutte de ambassade de Koningsdagviering om een aantal Frans-Nederlandse innovatieve bedrijven te presenteren, een samenwerking met het Frans-Nederlandse Pact voor Innovatie en Duurzame Groei. En natuurlijk om producten als de Zeeuwse oester te promoten, onze ambassadeur komt niet voor niets uit Zeeland. Natuurlijk gingen ook de complimenten naar het ambassadeteam voor de organisatie van deze grote receptie met meer dan 800 genodigden.

Verschillende bedrijven kregen de kans om hun innovatieve produkten te tonen

Gasten konden virtueel kennismaken met diverse innovaties onder toeziend oog van Albert Einstein

Je vraagt je misschien af waarom de ambassade niet ook alle Nederlanders in Frankrijk uitnodigt voor een receptie. Dat is alleen al in praktische zin in een land als Frankrijk niet te doen: er zijn hier tienduizenden Nederlanders vast gevestigd en nog veel meer landgenoten die een deel van het jaar hier verblijven. Daar komt bij dat er eenvoudigweg geen budget voor is. Het zou niet passend zijn om de Nederlandse belastingbetaler aan te slaan voor puur feestelijke gelegenheden voor Nederlanders in het buitenland, hoe leuk dat ook zou zijn. Ook dit jaar werd de Koningsdagreceptie mogelijk gemaakt met steun van zowel het Franse- als het Nederlandse bedrijfsleven.

Een van de sponsoren Oesterij D'Hooge uit Yerseke 

Dit keer was ik er met een dubbel gevoel, want het was de laatste keer dat ik onze ambassadeur de hand kon schudden en de beide “PV’s”: mevrouw Monique van Daalen, Permanent Vertegenwoordiger bij UNESCO in Parijs en de heer Jochem Wiers, Permanent Vertegenwoordiger bij de OESO in Parijs. Want op 9 januari 2026 ontving ik het volgende bericht:

Deze Koningsdag in Parijs betekent ook het  afscheid van onze ambassadeur in Frankrijk(r) en van de beide Permanent Vertegenwoordigers; Monique van Daalen (l) en Jochem Wiers (m)

 

De ministerraad heeft op voorstel van minister Van Weel van Buitenlandse Zaken ingestemd met 17 ambassadeursbenoemingen. Deze zijn pas definitief als de gastlanden hun goedkeuring hebben verleend. Tevens heeft de ministerraad ingestemd met de benoeming van 3 permanent vertegenwoordigers bij internationale organisaties. De benoemingen gaan vanaf komende zomer in. 

Frankrijk, met standplaats Parijs: Thijs van der Plas, nu Permanent Vertegenwoordiger van het Koninkrijk der Nederlanden bij de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie (NAVO); Opvolger van Jan Versteeg 

Permanent vertegenwoordiger van het Koninkrijk der Nederlanden bij de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO), met standplaats Parijs: Guido Landheer, nu directeur Europees, Internationaal, Agro-economisch beleid bij het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN).  Opvolger van Jochem Wiers 

Permanent vertegenwoordiger van het Koninkrijk der Nederlanden bij de organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (UNESCO), met standplaats Parijs: Sander Cohen, nu ambassadeur in Panama. Opvolger van Monique van Daalen

Er werd aandachtig geluisterd naar de speech van onze ambassadeur: "Het belangrijkste punt is de uitstekende betrekkingen tussen Nederland en Frankrijk op veel gebieden. De wind die tussen onze twee landen waait is een wind van vriendschap, een wind van samenwerking, een wind van innovatie. In een wereld in voortdurende onrust. Een vriendschap die goud waard is !"

Na het zingen van het Wilhelmus "leve de Koning" gevolgd door een driewerf hoera! 

 

Nederlandse ambassadeurs blijven meestal ongeveer vier jaar op dezelfde post (land of internationale organisatie). Deze praktijk van rotatie is een vast onderdeel van de diplomatieke dienst en heeft verschillende redenen:

Voorkomen van ‘verkleving’ (objectiviteit): Een ambassadeur moet de belangen van Nederland behartigen. Na vier jaar is het risico groot dat een diplomaat te veel vereenzelvigd raakt met het gastland of te persoonlijke banden opbouwt, wat de objectiviteit kan beïnvloeden.

Frisse blik: Een nieuwe ambassadeur brengt nieuwe energie, netwerken en ideeën mee. Dit houdt de relatie tussen Nederland en het gastland levendig en up-to-date.

Carrièreontwikkeling en expertise: Het rouleren zorgt ervoor dat diplomaten ervaring opdoen in verschillende landen en regio's, wat hun expertise vergroot. Na vier jaar is het tijd voor een nieuwe uitdaging in een andere omgeving.

Netwerk en relaties: Vier jaar wordt gezien als een goede termijn om een stevig netwerk op te bouwen, resultaten te boeken en vervolgens de opgebouwde relaties weer over te dragen aan een opvolger.

Bron: Ministerie van Buitenlandse Zaken.

Onze ambassadeur in gesprek met dhr. Marcel Bastide burgemeester van Arromanches-les-Bains. Hier kwam 80 jaar geleden, tijdens de invasie, het Pantserinfanteriebataljon Garderegiment Fuseliers Prinses Irene aan land 

 

Jan Versteeg

Woensdag 8  februari 2023 mocht ik voor het eerst kennismaken met Dhr. Jan Versteeg voor een persoonlijk interview en het overhandigen van drie door mij geschreven Parijs reisgidsen (voor de blog hierover, klik hier).

Mijn eerste kennismaking op op 8 februari 2023. Hier voor een kunstwerk van de Nederlandse kunstenaar Huub van der Loo

Jan Versteeg werkt al sinds 1991 voor het Nederlandse ministerie van Buitenlandse zaken en sinds 13 oktober 2022 als ambassadeur van Nederland in Frankrijk, na eerder dezelfde functie in Griekenland en Spanje te hebben bekleed. Van 2015 – 2019 was hij werkzaam als grootmeester van het Huis van Z.M. de Koning. Uniek aan onze ambassadeur is dat hij actief is via sociale media, waaronder een officiële Facebookpagina. Hij begon hiermee als ambassadeur in Madrid tijdens de corona-crisis met circa 1.500 volgers en vervolgens uitgroeide naar 34.500 volgers. Ook vanuit Parijs schrijft onze ambassadeur op zijn eigen facebookpagina ‘Ambassadeur Jan Versteeg’ elke week een verhaal om een persoonlijke benadering te geven van zijn dagelijkse werkzaamheden en om zo een band op te bouwen met zijn volgers. Buiten passie voor zijn werk heeft hij een passie voor sport (windsurfen, snowboarden, zeilen, hardlopen, voetbal) en lezen (geschiedenis, moderne literatuur, kunst).

Voor mij is het nog onbekend wat zijn volgende functie zal zijn, want na meerdere plaatsingen in het buitenland keren ambassadeurs meestal even terug naar Nederland om ‘binding’ te houden. Hopelijk krijg ik in de toekomst de mogelijkheid om persoonlijk kennis te maken met onze nieuwe ambassadeur Z.E. Thijs van der Plas.

Het netwerken kan beginnen: vlnr modeontwerper  Christian  Lagerwaard, fotografe Sacha van Dorssen en Lilian Widdershoven hoofd Atelier Néerlandais

Vlnr: Hendrik Klinkert, bestuurslid NZGF - Nederlandse Business Club Frankrijk, Pieter de Gooijer, Partner, Brunswick Group en voormalig Nederlands ambassadeur - Bob Franke directeur Service & Exploitatie van de Eiffeltoren

Netwerken

Nederland kent zo’n 150 ambassades, consulaten en vertegenwoordigingen in bijna alle landen van de wereld; van Argentinië tot Zimbabwe en van Canada tot Japan maar geen enkele ambassade heeft de beschikking over een cultuur hub zoals het Atelier Néerlandais, die in 2014 door de ambassade is opgericht. 

Het Atelier Néerlandais aan de avenue Victoria in het 1e arrondissement

Het Atelier Néerlandais is een platform voor Nederlandse ondernemers in de culturele sector, met name op het gebied van design, kunst en uitgeverijen. Het biedt hen ruimtes voor ontmoetingen, productpresentaties, modeshows en trainingen. Bedrijven kunnen ook gebruikmaken van het advies en de diensten van de ambassade op zowel economisch als cultureel gebied. De activiteiten van het Atelier Néerlandais, samen met het culturele programma van de ambassade, bevorderen de zichtbaarheid van de Nederlandse cultuur in Frankrijk. Mede dankzij de steun van Jan Versteeg verhuisde het Atelier van de rue de Lille in het 7^e arrondissement, naar een meer centrale plek in Parijs, namelijk naar de avenue Victoria, in het 1^e arrondissement.

Vlnr: Simone van Vorselen van Lobster@Work en Lilian Widdershoven

Onder leiding van Lilian Widdershoven wordt het Atelier regelmatig ingezet voor culturele evenementen. Bijvoorbeeld tijdens beurs- en festivalweken is het Atelier Néerlandais, en vaak ook de residentie, dè Nederlandse locatie in Parijs, denk aan Paris Photo, Paris+ by Art Basel, Paris Design Week en de modeweken. Kortom een mekka voor uw blogger om kennis te maken met een omvangrijk netwerk wat ik DE MAKERS noem. Culturele ondernemers  wonend en werkend in Frankrijk.

Vlnr: Stefan Koreneef, wetenschaps en innovatie attaché - Joris Houtman, NBSO Lille - Sarah Jane Mellor -  Joannette Polo, medewerkster afdeling innovatie -  Corina van Broekhoven, Consul honoraire te Lille

Leroy van Halen, modeontwerper en lid van het Atelier Néerlandais, Beate Gerlings, hoofd Cultuur en Communicatie Nederlandse ambassade

 

Regelmatig schrijf ik in mijn blog over die Nederlanders die wonen en werken in Frankrijk en op hun manier een bijdrage leveren om de Nederlandse cultuur te promoten in Frankrijk. En met succes!. Zij zijn de creatieven, de mensen met ideeën, kunstenaars, dromers, en de durfallen met  verbeelding, energie, ambitie en intuïtie om iets te creëren vanuit het niets. Ze brengen Nederlandse cultuur tot leven. Al deze bijzondere Nederlanders heb ik leren kennen dankzij de netwerken en hulp van de Nederlandse ambassade in Frankrijk. Door de jaren heen hebben jullie in mijn blogs kennis kunnen maken met verschillende Nederlandse stakeholders zoals: 

Irene van Zeeland: dansdocent en choreograaf en hoofd Holland Dance Festival in de Maatschappij

 

Vraagje, gaat de Eiffeltoren in de verkoop? Bob Franke, directeur Service & Exploitatie van de Eiffeltoren en Otto René Weijsenfeld, topmakelaar bij Christie's International Real Estate

Florieke (Flora) de Geus, (jazz) muzikante & cultureel freelancer - Joan Mols, Consultant voor de creatieve en gastronomische sector en erelid van het Atelier Néerlandais

Bob Franke: is al 25 jaar een van de directeuren van de Eiffeltoren, om precies te zijn Chef du service Exploitation Tour Eiffel. 

Jos Verheugen: kunstschilder. 

Vlnr: Bart & Rob, managers van Holland Bikes Paris, schrijver van fietsboeken (“Pourquoi pas le vélo? Envie d’une France cyclable”, “50 bonnes raisons de faire du vélo” et “Désir d’agir"): Stein van Oosteren en Edde Jansen product manager OuiCycle tours

Paulus Bolten: dandy, kunstenaar met leer, schoen- en kledingontwerper, meester in het patineren of zoals de Fransen het zouden zeggen l'artiste patineur'. 

Thu Nguyen: Thu is een vrouwelijke  couturier in Parijs. Als een van de zeer weinige Nederlandse couturiers is Thu geïnviteerd door de ‘Fédération de la Haute Couture et de la Mode’ (FHCM) 

Louise-Jacqueline: onderneemster, ontwerpster en couturier met een eigen label ‘Fabriqué à Paris LOUISEJACQUELINE’.

Uw blogger met Margot van Huijkelom, visual artist en Manuela Luchtmeijer, visual artist - graphic designer

Instagram momentje

 

Margot van Huijkelom: modetekenaar en beeldend kunstenaar. 

Stein van Oosteren: Deze Nederlander staat inmiddels in Parijs en omstreken bekend als de man van 300 miljoen. Hij kreeg het voor elkaar dat de Franse overheid 300 miljoen heeft uitgetrokken voor het aanleggen van 650 kilometer aan onafgebroken en veilige fietspaden in en rondom Parijs, om zo de belangrijkste voorsteden van de regio met elkaar te verbinden.

Nynke de Vries en Roger Strijland van de afdeling Cultuur en Communicatie

Delegatie uit Ghana en Botswana

Bart Koetsier: werkt onder andere in opdracht van Le Monde, de Volkskrant, NRC Handelsblad, Vrij Nederland en de Morgen. Bart is tevens een Nederlandse portret- en documentair fotograaf. 

Petra Ponfoort: Op haar LinkedIn profiel omschrijft de rasechte Amsterdamse Petra Ponfoort zich als fixer, locatie scout, vertaler, producer voor Internationale en Nederlandse film- en tv producties. 

Lilian Widdershoven: sinds januari 2021 hoofd van het Atelier Néerlandais. 

Carla Rump : beeldend kunstenares. 

Michèle van de Roer: multidisciplinair beeldend kunstenares die schilderkunst, gravures, beeldhouwkunst, fotografie, installaties en video gebruikt. 

TIP: Tik de namen in bij de zoekfunctie in mijn weblog en je komt automatisch terecht bij de blog over de betreffende persoon. 

TIP: De leden van het Atelier Néerlandais showen hun werk tijdens een expositie "Members Only – but you’re invited!" van vrijdag 12 t/m zondag 14 juni van 11:00 tot 17:30 - Vernissage op Vrijdag 12 juni van 17:30 tot 20:00. 

Binnenkort meer over mijn interessante ontmoetingen tijdens deze Koningsdag netwerkborrel. Wederom een Grand Merci voor de uitnodiging excellentie. Het gaat u goed!

Albert Einstein wijst de weg naar de uitgang, tijd om naar huis te gaan