‘’ŒUF MAYO’ EEN WAAR SYMBOOL VAN DE FRANSE BISTRO

 

“Il n’y a que les imbeciles qui ne soient pas gourmands.

On est gourmand comme on est artiste, comme on est poete.

Le gout, c’est un organe delicat, perfectible et respectable, comme l’oeil et l’oreille”.

 

"Alleen idioten zijn niet gesteld op lekker eten.

Men is een fijnproever zoals men een kunstenaar is, zoals men een dichter is.

De smaak is een delicaat, perfectioneerbaar en respectabel orgaan, net als het oog en het oor."

 

Guy de Maupassant

Tijdens de lunch of diner in een Franse bistro is er een aanstekelijke uitspraak. Zodra die is uitgesproken, wekt het de eetlust van de gasten op en verspreidt het zich als een oncontroleerbaar virus van tafel naar tafel: "Als voorgerecht wil ik graag œuf mayonaise, alstublieft." Let op de reactie van de ober: hij kijkt op, noteert en knikt veelbetekenend. Want wie œuf mayonaise kiest, wordt altijd gezien als een kenner!

 

‘L'œuf mayo’, een waar symbool van Franse bistro's, wordt vaak als een alledaags gerecht beschouwd. Achter deze schijnbare eenvoud schuilt echter een ware meesterlijke beheersing van diverse technieken. Het hoofdingrediënt, het ei, vereist een precieze bereiding: het moet gaar zijn, zacht gestold maar niet vloeibaar. Wat de mayonaise betreft, deze koude saus die zijn oorsprong vindt in de Renaissance, is perfect wanneer hij glad en romig is. De mayonaise moet in voldoende hoeveelheid aanwezig zijn om de eieren te bedekken en moet absoluut zelfgemaakt zijn.

 ‘L'œuf mayo’, 'Le Bistrot Paul Chêne', 123 rue Lauriston Parijs 16e arrondissement

 

Het eerste recept voor eieren met mayonaise, gepresenteerd als voorgerecht, werd in 1906 gegeven door A. Bautte in ‘Les Œufs, avec 1000 manières de les préparer et de les servir’ . In zijn recept nummer 247, koude gepocheerde eieren met mayonaise, worden de eieren versierd met augurken, dragon of rode biet en geserveerd op croutons, en in recept nummer 558, hardgekookte eieren met mayonaise, worden ze op een bedje van sla gelegd, de hardgekookte eieren in kwartjes gesneden, bedekt met een dun laagje mayonaise, kruiselings bestrooid met ansjovis en kappertjes, versierd met olijven of reepjes rode biet. Ze werden in 1912 opgenomen in de recepten van huishoudscholen.

Er bestaat zelfs een Franse vereniging: ‘ASOM, Association de sauvegarde de l’œuf mayonaise’, de Vereniging voor het behoud van eiermayonaise. Het ASOM werd opgericht in 1990 door Claude Lebey, een Franse voedselcriticus en de auteur van Guide Lebey, met als doel de gastronomische traditie van eiermayonaise te promoten, de authenticiteit ervan te bewaren, de werkers en liefhebbers die er trouw aan blijven te erkennen en deze door te geven aan nieuwe generaties. De vereniging wordt dan ook gesponsord door de Guide Lebey. Ze promoot een handvest voor eiermayonaise, waarin een kippenei (kwarteleieren met mayonaise zijn uitgesloten, maar die een kandidaat er niet van weerhield om in 2021  een "herziene " versie, met een ganzenei te presenteren) wordt voorgeschreven, gekookt met een zachte, niet-vloeibare dooier, een gladde en bedekkende zelf gemaakte mayonaise. Jaarlijks organiseert het ASOM een kampioenschap uitsluitend voor chefs die dit gerecht op hun menu aanbieden.

 

De wereldkampioenschappen eiermayonaise vinden jaarlijks plaats in november in Saint-Ouen, Seine-Saint-Denis, een voorstad van Parijs. Voor het eerst vonden er in 2026 ook verschillende regionale finales plaats om kandidaten te kwalificeren, waaronder regionale finales en kwalificaties Centre-Val de Loire: Gewonnen door de Bistrot Racines de Chartres op 30 juni 2026. Bretagne: Gewonnen door het duo Quentin Goasdoue en Baptiste Veissier van het Tandem-restaurant in Saint-Malo op 23 april 2026 en in Nouvelle-Aquitaine (Aquitaine): Gewonnen door chef Cédric Marinello van de Baskische Bar in Saint-Jean-de-Luz op 30 maart 2026. Zij strijden mee voor het wereldkampioenschap in november 2026.

 ‘L'œuf mayonaise volgens 'Aux Bons Crus',  rue Godefroy Cavaignac 54, 11e arrondissement Parijs

Tijdens het wereldkampioenschap eiermayonaise in 2025 streden twintig chefs om de fel begeerde titel en lieten hun talent en originaliteit zien. Mathieu Renucci van restaurant Au Rêve aan de rue Caulaincourt 89 (Montmartre) in het 18^e arrondissement van Parijs eindigde op de hoogste trede van het volledig Parijse podium. Abdel Alaoui van restaurant Choukran, rue Saint-Georges 29, in het 2e arrondissement en de Belgische chef-kok David Meert van restaurant Duvin, rue Jean-Baptiste 9bis – Pigalle, in het 9e arrondissement completeerden het podium.

Verschillende Parijse chefs wonnen eerder het wereldkampioenschap van de eiermayonaise, georganiseerd door de Association de sauvegarde de l'oeuf-mayo (ASOM), waaronder Maxime Plateau (2023/2024): chef van restaurant Le Moulin à vent (5e arrondissement) en Clément Chicard (2019): chef van Bouillon Pigalle (9e arrondissement).

  L'œuf mayonaise volgens Bistro 'Les Artistes', boulevard Edgar Quinet 74, 14e arrondissement, Parijs

Beoordelingscriteria van de jury:

Het algemene uiterlijk en de presentatie van het bord.

De smaakkwaliteiten van het gerecht.

De grootte, het bereiden en de smaak van het ei, dat een perfect geperfectioneerd hardgekookt ei moet zijn.

De kwaliteit, textuur en smaak van de mayonaise, die zelfgemaakt moet zijn en de eieren moeten bedekken.

De mogelijke begeleiding die met het ei wordt voorgesteld.

 

Wat zijn de regels met betrekking tot mayonaise in Frankrijk?

Wat betreft regelgeving werd in 1991 een Europese Code goedgekeurd tussen de lidstaten, op basis van minimaal 70% totaal vet (dat wil zeggen ongeveer 69% plantaardige olie en 1% lipiden van het ei), en minimaal 5% eidooier.

 

L'œuf mayonaise van de winnaar van 2025

De winnaar van 2025, de Parijs chef-kok Mathieu Renucci koos ervoor om een heel groot ei te gebruiken en een mayonaise gemaakt met mosterd uit Provins (Seine-et-Marne) en druivenpitolie. Het werd geserveerd op een bedje van prei met gevogeltejus en een crouton met geklaarde boter. “Vrij klassiek maar een troostend en geruststellend ei”, aldus de chef.

L'œuf mayonaise volgens 'Le Café du Commerce', rue du Commerce 54, 15e arrondissement, Parijs

 

Onderstaand het recept van Camille Giraud, culinair journalist en tafelstylist, gespecialiseerd in alledaagse gastronomie en de kunst van Franse gastvrijheid:

De hoeveelheden zijn precies afgemeten, zodat je de juiste romigheid krijgt. 

4 verse eieren

150 g zelfgemaakte of kant-en-klare mayonaise

1 eetlepel citroensap

Zout en versgemalen peper

Een paar takjes bieslook of dille als garnering

Voor zelfgemaakte mayonaise: 

2 eidooiers

1 theelepel mosterd

250 ml neutrale olie (zonnebloem- of druivenpitolie)

1 eetlepel citroensap of azijn

Zout en peper

 L'œuf mayonaise volgens 'Le Bel Ami', boulevard Carnot 77, Le Vésinet

Bereidingswijze voor eieren:

Leg de eieren in een steelpan en bedek ze met koud water. Verwarm het water tot het zachtjes kookt. Zodra het water kookt, zet u het vuur lager en laat u de eieren 8 minuten en 40 seconden sudderen . Spoel ze direct af onder koud stromend water. Pel de eieren en snijd ze vervolgens door midden.

 

Bereid de mayonaise voor:

Klop in een kom de eidooiers en mosterd door elkaar.

Voeg al kloppend de olie in een dun straaltje toe tot de saus dikker wordt.

Voeg het citroensap toe.

Breng op smaak met zout en peper.

Als je je zorgen maakt over rauwe eieren, gebruik dan mayonaise uit de winkel of gepasteuriseerde eieren.

 

Opmaak:

Leg de gehalveerde eieren op een bedje van salade of direct op het bord.

Bestrijk ze royaal met mayonaise.

Bestrooi met fijngehakte bieslook.

Maal er wat peper over en voeg een snufje zout toe.

Serveer gekoeld.

Wie mag dit vignet voeren in 2026 / 2027? In november weten we wie

 

Tips van de chef-kok om eieren er fantastisch uit te laten zien:

De textuur van de eidooier is cruciaal. Een te droge eidooier verstoort de harmonie. Als hij te vloeibaar is, verliest hij zijn consistentie. De tijd van 8 minuten en 40 seconden is gebaseerd op onderzoek van chefs die talloze variaties hebben getest.

 

Bewerk de saus als een schilder.

Een penseelstreek olijfolie langs de rand, een paar venkelbloemen voor het aroma.

Een chef-kok voegt soms een vleugje zuur toe.

Het idee is om het klassieke recept te respecteren en er tegelijkertijd kleur en smaak aan toe te voegen. 

Bon appetit.

SUPER AANBIEDING PARIJS

 

Grijp nu je kans om te genieten van een charmant, licht en comfortabel appartement, ideaal gelegen op de 2^e verdieping (met lift) in een rustige straat op de scheiding van het 15^e en 7^e arrondissement. Op 3 minuten lopen van metrostation La Motte-Picquet, lijn 6, 8 & 10. Op slechts 15 minuten lopen van de Eiffeltoren, École Millitaire en de Champ-de-Mars. Een wijk die zeer geliefd is om zijn authenticiteit en bekend staat om zijn gastronomie. Op een steenworp afstand verschillende restaurants met gezellige terrassen. Dè perfecte plek om het andere Parijs te ontdekken in een vriendelijke omgeving.

 

Het appartement

Het bestaat uit een lichte smaakvol ingerichte woonkamer, met twee openslaande ramen, een ruime zithoek met een grote (slaap)bank en een royale eethoek voor 6 personen. Een goed uitgeruste keuken met inductie kookplaat, oven en koelkast. Twee ruime tweepersoons slaapkamers voorzien van TV en airconditioning, een ruime entree en gang naar de diverse ruimtes, een badkamer voorzien van toilet, wastafel, douche, wasmachine en droger.

Woonkamer

2 Ruime slaapkamers met airconditioning en TV

Ruime entree, goed uitgeruste keuken en badkamer

 

50% korting voor de lezers van Paris FvdV

Wat moet je doen: app of stuur een SMS naar +33 6 60 94 43 43 met de data van je eventuele verblijf – de kortingscode is: Paris FvdV - 50%.

De organisatie neemt contact met je op voor het verdere vervolg.

Zie ook disclaimer aan het einde van deze blog.

 

Omgeving

Het is maar 360 meter lopen naar het dichtstbijzijnde metrostation La Motte-Picquet, onderdeel van lijn 6. Lijn 6 loopt ruim 6 kilometer bovengronds en bedient 13 stations. De bovengrondse stations van lijn 6, richting Nation naar Charles de Gaulle- Étoile zijn: Bel-Air, Quai de la Gare, Chevaleret, Nationale, Corvisart, Glacière, Saint Jacques, Sèvres-Lecourbe, Cambronne, La Motte-Picquet - Grenelle, Dupleix, Bir-Hakeim, Passy en bieden een prachtig uitzicht op diverse landmarks van Parijs. Lijn 6 brengt je rechtstreeks naar de Place de Étoile met de Arc de Triomphe en de Champs Élysées. Lijn 8 naar hartje centrum; Place de la Concorde, Tuilleries tuinen en het Musée du Louvre en de Opéra Garnier. Lijn 10 brengt je naar Saint-Germain-des-Prés.

Op 360 meter verwijderd van metrostation La Motte-Picquet

 

Op de hoek van boulevard Grenelle en avenue de la Motte-Picquet diverse restaurants met terras en voor de liefhebbers een Starbucks. Aan de overzijde, rue du Commerce,  een leuke winkelstraat met een van mijn favoriete Parijse restaurants. In 1920 zou een drie verdiepingen tellend gebouw aan de rue du Commerce 51 een stoffen- en petticoatwinkel worden. Echter, al in 1921 werd het bestaande gebouw omgevormd tot een restaurant met één simpele menukaart. ‘Aux Mille Couverts’ bedoeld om de vele arbeiders werkzaam bij Citroën, die toen floreerde in de wijk Javel – Grenelle, te voorzien van een goedkope edoch voedzame maaltijd. Het etablissement werd opgezet in de traditie van de goedkope Parijse bouillons.

Le Café du Commerce

 

Het interieur is sinds de opening in 1921 nauwelijks veranderd en heeft nog steeds de charme en uitstraling van de Belle Epoque. Een lange gang vol met authentieke posters uit die tijd voert je naar het restaurant met twee prachtige gaanderijen, mezzanines, in de stijl van de jaren dertig. De randen omgeven door planten die het idee geven van hangende tuinen. Het glazen dak dat de galerijen van daglicht voorziet is geheel weg te schuiven. Prachtige koperen lampen met witte bollen maken het brasserie sfeertje compleet. 

Het prachtige interieur van Le Café du Commerce

Inmiddels is het Café du Commerce al meer dan honderd jaar aanwezig in de Parijse eetcultuur. Het serveert al tientallen jaren klassieke gerechten met een vleugje huisgemaakte flair. De warme en uitnodigende sfeer, gecombineerd met de betaalbare prijzen, heeft het tot een favoriet gemaakt onder zowel de lokale bevolking als toeristen, maar zeker bij jullie blogger. Om zeker te zijn van een plaats in dit unieke Parijse restaurant is vooraf reserveren een must. Reserveren +33 1 45 75 03 27 - Het restaurant is elke dag geopend.

UNESCO, knooppunt van convergentie

Over de Eiffeltoren, Champ-de-Mars en École Militaire hoef ik jou natuurlijk niets meer te vertellen. Maar ken je het architectonisch juweeltje aan de achterzijde van de École Militaire? Ik doel op het UNESCO-huis, ook wel bekend als het UNESCO-paleis, is het gebouwen-complex waarin het hoofdkantoor van de Organisatie van de Verenigde Naties voor Onderwijs, Wetenschap en Cultuur is gevestigd. Een modernistisch juweel in het hart van Parijs.

 Place de Fontenoy, hoofdingang UNESCO gebouw

Het driehoekige, stervormige complex, dat doet denken aan de Latijnse letter Y, is gebouwd op 72 betonnen kolommen, waardoor het lijkt te zweven, met daartussen diverse kantoren en een entreehal. Het is een zeven verdiepingen tellend gebouw, bestaande uit drie blokken die onder een hoek van 120 graden ten opzichte van elkaar zijn georiënteerd. De 31 meter hoge glazen gevel, bestaande uit 1068 ramen die in elke ruimte veel licht binnenlaten, geeft het gebouw een kenmerkende lichtheid. Verticale travertinpanelen, afkomstig uit Italië, zijn afwisselend aangebracht, om de twee verdiepingen, waardoor een ritmisch patroon op de gevel ontstaat.

 

Het hoofdkwartier van UNESCO werd ingehuldigd op 3 november 1958. Dit iconische modernistische complex, gelegen aan Place de Fontenoy, is ontworpen door een internationaal trio van architecten. Het wordt wereldwijd gezien als een triomf van de naoorlogse moderne architectuur. De geschiedenis en de opbouw van het complex kent een aantal unieke feiten en kenmerken: De internationale samenwerking; de oprichters wilden dat het gebouw de idealen van vrede en internationale samenwerking zou weerspiegelen. Daarom werd het ontworpen door een Fransman (Bernard Zehrfuss), een Amerikaan (Marcel Breuer) en een Italiaan (Pier Luigi Nervi). Bovendien werd het project goedgekeurd door een comité met legendarische architecten waaronder Le Corbusier en Walter Gropius.

 

Naast het hoofdgebouw omvat het terrein een conferentiegebouw met een opvallend accordeonachtig uiterlijk bestaande uit 3.000 ton beton. Een waar icoon van brutalisme in Frankrijk, en een kubusvormig gebouw voor niet-gouvernementele organisaties. Later zijn daar nog ondiepe, ondergrondse kantoorstructuren aan toegevoegd die rond zes patio's liggen.  Een Japanse tuin maakt deel uit van het complex. Deze werd aangelegd door de beroemde beeldhouwer en landschapsarchitect Isamu Noguchi (1904-1988). De 1700 vierkante meter grote tuin omvat een meer, een beek, een brug en bomen. Elk detail is ontworpen met het oog op harmonie, wat bevorderlijk is voor meditatie en sereniteit. De tuin is uitgebreid met 80 ton stenen en talloze bomen, die geschonken en vanuit Japan vervoerd zijn. In 1995 kreeg de Japanse architect Tadao Andō toestemming om een vijfde, klein betonnen gebouw toe te voegen aan het UNESCO-hoofdkwartier. Zijn ‘Vredesmonument ‘ was bedoeld ter herdenking van de vijftigste verjaardag van de atoombombardementen op Hiroshima en Nagasaki. Deze meditatieruimte heeft de vorm van een ruwe betonnen cilinder met perforaties. De ruimte is ongeveer 9 meter hoog en 6 meter in diameter, en de granieten vloer is afkomstig uit het puin van Hiroshima.

De Japanse tuin aangelegd door de beroemde beeldhouwer en landschapsarchitect Isamu Noguchi 

 

Kunst en Cultuur

De site staat niet alleen bekend om de architectuur, maar ook om de enorme kunstcollectie in de tuinen en het interieur. Aan de buitenkant sculpturen van Henry Moore , Alexander Calder en Eduardo Chillida, binnenin een keramisch werk van Joan Miró; ‘’ De Zon en de Maan’, en een fresco van Picasso dat hij niet signeerde, omdat hij meende dat een betonnen loopbrug het zicht op zijn werk gedeeltelijk belemmerde. Naast deze initiële kern verwierf UNESCO nog andere werken, met name van Karel Appel, Jean Bazaine, Isamu Noguchi, Rufino Tamayo, Afro Basaldella, Roberto Matta, Henri-Georges Adam en Jean Arp. Ruimten worden steeds weer uitgebreid om nieuwe lidstaten te kunnen huisvesten, wat de instelling ertoe aanzet nieuwe stukken aan te schaffen, waaronder een kopie van Giacometti's ‘Walking Man’, het wandtapijt’ La Tour du Soleil’ van Jean Lurçat (nabij de conferentiezaal) en de foto ‘Les Roseaux’ van Brassaï (op de 7e verdieping).

Voor wie het gebouw zelf wil bekijken en de unieke werken van grote kunstenaars wil bewonderen? Je kunt een individuele of groepsrondleiding reserveren via: UNESCO Guided Tours. 

Het enorme terrein van 30.350 m² wordt begrensd in de noordoostelijke hoek door de place de Fontenoy (waar de hoofdingang is), de avenues de Saxe, de ségur, de Suffren en de Lowendal. Het terrein is duidelijk herkenbaar aan de 194 vlaggen van de lidstaten.

Een kleurrijk geheel vormen de vlaggen van de 194 lidstaten

 

UNESCO, place de Fontenoy, 7^e arrondissement, metrostation Ségur-Unesco, lijn 10 – Cambronne, lijn 6 – École Militaire, lijn 8. Loopafstand 1,1 kilometer, ongeveer 11 tot 14 minuten.

 

Disclaimer: Paris FvdV treedt uitsluitend op als communicatieplatform voor deze actie en is op geen enkele wijze verantwoordelijk of aansprakelijk voor de organisatie, uitvoering, voorwaarden, prijzen, afhandeling of eventuele geschillen die voortvloeien uit deze actie. Hiervoor is uitsluitend de organiserende partij verantwoordelijk.

 

SAINT-DENIS–PLEYEL: DE NIEUWE POORT NAAR HET PARIJS VAN MORGEN

 

“Een vreemde gewaarwording” zou eigenlijk een meer toepassende titel moeten zijn voor deze blog. Afgelopen maand, juni 2026, was ik op weg naar Saint-Denis. Hoewel gelegen aan de rand van Parijs, was het lange tijd een verwaarloosde stad, en zelfs het Stade de France had niet het gewenste effect: iedereen reed erdoorheen zonder echt te stoppen. De komst van de Grand Paris Express heeft deze stagnatie doorbroken. Ook de organisatie van de Olympische Spelen van Parijs 2024 heeft nieuwe hoop gebracht. 

Saint-Denis-Pleyel is een kolossaal spoorwegknooppunt op metropolitaanse schaal, op het kruispunt van lijnen 14, 15, 16 en 17, vlakbij de RER D-lijn en een netwerk van SNCF-sporen, naar verluidt het grootste van Europa. Dit station kon daarom niet zomaar een station zijn. Het moest een landmark worden, een herkenbaar element in een stedelijke, semi-industriële, semi-spoorwegchaos. U begrijpt het ik ben op weg naar het metrostation Saint-Denis-Pleyel dat op maandag 24 juni 2024, een maand voor de openingsceremonie van de Olympische Zomerspelen in Parijs, is geopend door de Franse president Emmanuel Macron.

 

Metrostation Saint-Denis-Pleyel 

Wat was er dan zo vreemd? Hoor ik je zeggen. Vanuit mijn hotel, via lijn 7, bereikte ik het metrostation Pyramides om vandaar over te stappen op lijn 14 richting Saint-Denis-Pleyel.

Lijn 14 is een van de drukste metrolijnen van Parijs, heeft een lengte van 30 kilometer en is daarmee de langste lijn in het bestaande netwerk. Bedient 21 stations en vervoert 1 miljoen reizigers per dag (2025) Het was de eerste volledig geautomatiseerde lijn van de Parijse metro en dankzij het rechte traject is lijn 14 ook de snelste metrolijn van Parijs. Met snelheden tot wel 80 km/u, aanzienlijk sneller dan de andere metrolijnen, waar de gemiddelde snelheid rond de 25 km/u ligt. Een weetje tussendoor: De Parijse metro bestaat tegenwoordig uit 226 kilometer aan lijnen, 308 stations en vervoert jaarlijks meer dan 1,5 miljard passagiers. Het huidige metrokaartje kost € 2,50

Een vreemde gewaarwording, opweg naar het grootste metrostation van Europa, zit ik plotseling helemaal alleen in de metro

 

Ik dwaal af. Bij het overstappen valt op hoeveel mensen er lopen richting de ‘correspondance’ van lijn 14. ‘Direction’ Saint-Denis-Pleyel, slechts 7 stations te gaan. Veel reizigers met koffers stappen uit bij het station Saint-Lazare, maar het is nog steeds druk. Volgende station Porte de Clichy, reizigers stappen uit maar slechts weinigen stappen in. Saint-Ouen; weer stappen mensen uit en het herhaalt zich bij metrostation Mairie de Saint-Ouen. Nog een station te gaan en ik zit helemaal alleen in het treinstel. Ik ben toch op weg naar het qua oppervlakte grootste metrostation van Europa? Bedoeld als het belangrijkste knooppunt van de Grand Paris Express?

 

Bijna geruisloos loopt het treinstel het perron binnen, deuren openen zich en ik kijk om mij heen. Doodstil. Verlaten, geen mens te bekennen. Je kon een speld horen vallen, een kanon afschieten. Al deze omschrijvingen zijn van toepassing op station Saint-Denis-Pleyel. Midden op een zaterdagochtend in juni is het grootste metrostation van Europa ongetwijfeld een van de leegste stations van het Parijse netwerk. Het is het eindstation van lijn 14, gelegen in een dun bevolkt zakendistrict en het is voor mij nog moeilijk te begrijpen waarom het zo immens groot is.

Dit metrostation, telt negen verdiepingen tot een diepte van 28 meter, verbonden door 56 roltrappen en 17 liften, is uniek in zijn soort. Het is strak, minimalistisch en zelfs verlicht door een immens groot dakraam. Maar bovenal: het is leeg. Het station is ontworpen door de Japanse architect Kengo Kuma, die het verfraaide met hout, glas en grote openingen. Een grote voetgangersbrug, de ‘Pleyel Urban Crossing’, overspant 48 spoorlijnen en verbindt Saint-Denis Pleyel met het RER-D station Stade de France. Alleen al de bouw ervan kostte 247 miljoen euro. Waarom zo'n enorme investering als het aantal reizigers niet meegroeit? Onderzoek leert mij dat Pleyel op dit moment slechts één operationele lijn: lijn 14 bedient. Lijn 16 en 17 zullen het station tegen eind 2026 kruisen, en lijn 15 in 2030. Dit zijn de drie belangrijkste lijnen van het Grand Paris Express-project, dat is ontworpen om de verder gelegen voorsteden met de hoofdstad te verbinden. Qua ontwerp kan Saint-Denis Pleyel evenveel passagiers verwerken als station Châtelet – Les Halles (volgens de RATP het grootste metrostation ter wereld). Het zal echter tot de voltooiing van de werkzaamheden, gepland voor 2030, nodig zijn om 250.000 passagiers per dag te kunnen verwerken, aldus de Société du Grand Paris. Momenteel passeren slechts 10.000 mensen per dag het station. Tijdens de Olympische Spelen van Parijs 2024 maakte, volgens de gemeente Saint-Denis, bijna 60.000 passagiers per dag gebruik van het metrostation. Maar sindsdien is het er volkomen stil. Een erfenis van de Spelen, natuurlijk. Regeren is vooruitzien zullen we maar denken. 

Het station Saint-Denis-Pleyel ligt op het kruispunt van drie belangrijke Olympische locaties: het voormalige atletendorp, dat 52 hectare beslaat, het Olympisch zwemcentrum en het Stade de France, waarvan de toegang wordt vergemakkelijkt dankzij de 300 meter lange ‘Pleyel Urban Crossing’, ontworpen door de architect-ingenieur Marc Mimram.  Tegen 2031, wanneer de Grand Paris Express volledig is voltooid, zal het station Saint-Denis- Pleyel meer dan 250.000 reizigers per dag verwelkomen. De grootste drukte wordt verwacht tijdens de avondspits, met meer dan 130 passagiers per minuut! Maar wist je dat dit kolossale bouwproject zeven jaar heeft geduurd, parallel loopt aan het grootste spoorwegnet van Europa en dat er drie tunnelboormachines aan te pas zijn gekomen?

Boorkop van een tunnelboormachine (TBM)

 

Voor de aanleg van het station Saint-Denis-Pleyel moest 500.000 m³ grond worden verwijderd. Dat is gelijk aan het volume van 100 olympische zwembaden. Als voorbereidende stap voor de bouw van station vonden in 2017 de eerste sloopwerkzaamheden plaats om de benodigde ruimte voor de bouwplaats vrij te maken. In twee jaar tijd hebben drie tunnelboormachines (TBM's) de bouwplaats van station Saint-Denis-Pleyel gepasseerd: in 2021 groeven de TBM's Valérie en Sarah respectievelijk de tunnel voor lijn 14 en de gemeenschappelijke tunnel voor lijnen 16 en 17 uit. In de zomer van 2022 passeerde TBM Sarah opnieuw het terrein van het toekomstige station om een deel van de tunnel voor lijn 15 aan te leggen. Volgens de traditie van Sint Barbara, de beschermheilige van mijnwerkers en arbeiders, draagt de tunnelboormachine altijd een vrouwennaam. Op het hoogtepunt van de bouwwerkzaamheden waren er dagelijks zo’n 500 arbeiders op de bouwplaats aan het werk.

Voorzijde metrostation Saint-Denis-Pleyel ontworpen door de Japanse architect Kengo Kuma - Foto Grand Paris Express

 

Saint-Denis–Pleyel: de poort naar het Parijs van morgen

Het metrostation Saint-Denis-Pleyel wordt ook wel het juweel van de Grand Paris Express genoemd. Het station bevindt zich in het uiterste zuidwesten van de gemeente Saint-Denis, op de hoek van de straten Pleyel en Francisque-Poulbot, op 300 meter van de Rue du Landy, die de grens met Saint-Ouen-sur-Seine markeert. Het ontwerp was in handen van het Japanse architectenbureau Kengo Kuma. Kengo Kuma woont en werk al enkele jaren in Parijs en is bekend van meerdere projecten waaronder de bouw van het Collège Suzanne Lacore, een openbare middelbare school gelegen aan de 149 Boulevard Macdonald in het 19e arrondissement. Een voormalig McDonald’s-Magazijn waar hij het gebouw combineerde met de Japanse strengheid met het Parijs industriële erfgoed. Enkele jaren na deze school werd Kengo Kuma toevertrouwd aan een veel rustiger, bijna geheime plek: het Albert-Kahn Departementaal Museum in Boulogne-Billancourt, dat speciaal werd geselecteerd om een nieuwe, op Japan geïnspireerde structuur, te creëren. Een manier om hulde te brengen aan de zeer speciale relatie die Albert Kahn had met het Land van de Rijzende Zon. Het architecturale project benadrukt de relatie tussen buiten en binnen, de stad, het museum en de tuinen. Het project brengt een dialoog tot stand tussen het hoofdgebouw en de tuin door middel van een element dat is ontleend aan de traditionele Japanse architectuur: de engawa. Een aangrenzende ruimte die sereniteit inspireert door een ‘dialoog’ te creëren tussen binnen en buiten via edele materialen zoals: licht hout, bamboe en metaal. Eenmaal binnen wordt de bezoeker uitgenodigd op een ongelofelijke reis in de wereld van Albert Kahn, visueel, plantaardig en interactief. Kengo Kuma gebruikt een origami van schaduw en licht.

De plafonds van de ondergrondse ruimtes zijn bekleed met sparrenhouten panelen

 

Deze visie van de Japanner is ook terug te vinden in de architectuur van het metrostation Saint-Denis-Pleyel. De toegang begint op een plein, alwaar de bezoeker twee brede trappen bereikt. Een hellingbaan biedt een vloeiende toegang van de openbare ruimte naar de grote, glazen hal. Deze hal fungeert als een drempel – tegelijkertijd een ingang, een uitkijkpunt en een centraal punt. Binnen wordt je verrast door de afmetingen van het gebouw. Het belangrijkste element van de ruimtelijke indeling is een atrium dat bijna 25 meter onder de grond reikt. Deze monumentale ruimte wordt onderbroken door bordessen, loopbruggen, roltrappen en visuele openingen. Het doel is hier niet om indruk te maken, maar om te leiden. De wanden van deze ondergrondse ruimte zijn bekleed met sparrenhouten panelen. Deze bekleding zorgt voor akoestisch comfort en een gevoel van warmte in een wereld die verder gedomineerd wordt door beton, aluminium en glas. Hier wordt hout gebruikt om de perceptie van diepte te verzachten en, meer in het algemeen, om een rustigere stedelijke ervaring te creëren voor gebruikers van het openbaar vervoer. Voor een ondergrondse structuur is dit een unieke combinatie van comfort en licht. Een station dat niet overweldigend, niet intimiderend is, geen kopie is van een vliegveld of een winkelcentrum. Dit station is ontworpen als een reis, een route, een bijna huiselijke ruimte ondanks zijn immense omvang.

 

De sporen bevinden zich op een diepte van 27 meter. Het station is ook al ingericht voor de toekomstige metrolijnen. De zes sporen van de lijnen 14, 15, 16 en 17 bevinden zich op hetzelfde niveau, met perronverbindingen tussen de lijnen 14 en 15 en tussen de lijnen 15 en 16 en17. De verbinding met het metrostation Carrefour Pleyel, lijn 13, kan bovengronds worden gemaakt via de Boulevard Ornano, terwijl de verbinding met de RER D (station Stade de France - Saint-Denis) via de brug van de ‘Pleyel Uban Crossing’ mogelijk wordt.

In de toekomst verwacht men hier 250.000 reizigers per dag, nu is het doodstil

 

En dan zijn er nog de extra's. Wat het station te bieden heeft naast zijn transportfuncties. Met name de 5.000 vierkante meter culturele ruimte die is toevertrouwd aan de Art Explora Foundation en de Essor Group. Dit is geen trucje, maar een ontwikkelingsstrategie. Voor de Société des Grands Projets (Maatschappij voor Grote Projecten), die dit project heeft geïnitieerd, is het doel ervoor te zorgen dat het station niet alleen een doorreisstation is, maar een bestemming op zich. Door cultuur en kunst centraal te stellen, blaast het station Saint-Denis-Pleyel een langdurige traditie in dit gebied nieuw leven in: in deze wijk bevonden zich ooit de werkplaatsen van de Pleyel-pianofabriek. De fabriek, die in 1866 tot wel 3000 piano's produceerde, sloot in 2013 haar deuren. En nog belangrijker, dat het de hele omgeving nieuw leven inblaast. Het station Saint-Denis-Pleyel zal uiteindelijk hetzelfde passagiersvolume bereiken als het beroemde station Châtelet – Les Halles: 250.000 passagiers per dag! Het station zal daarmee een nieuw epicentrum binnen de metropoolregio Parijs worden. 

Boven de grond zal de stad vorm krijgen: nieuwe torens, woningen, kantoren, voorzieningen… en zelfs een olympisch zwembad en een voormalig atletendorp, nu in gebruik genomen door inwoners uit de regio. Saint-Denis zal dus niet langer slechts een doorreisstation zijn: het zal verbonden worden met de rest van Groot-Parijs en eindelijk een plek worden om te wonen en te werken. Het is de thuisbasis van tal van dienstverlenende bedrijven, zoals de SNCF-campus, het industriële hoofdkantoor van EDF, de filmstudio's Cité du Cinéma en de Lendit-studio's. 

Saint-Denis–Pleyel: is duidelijk meer dan een metrostation! 

 

Bronnen: RATP - Arqui Tectura Viva - Archi storm - Grand Paris Express - Pleyel - eigen bezoek

200 JAAR CANAL SAINT-MARTIN

Hoe een waterweg het hart van Parijs veroverde 

De hitte bracht mij naar het Canal Saint-Martin, waarvan de oevers zeker minder indrukwekkend zijn dan die van de Seine, maar vaak genoeg heel liefelijk. Daar vinden we een vertraagd Parijs, dat de tijd neemt om een ander facet van zijn complexe, haast  tegenstrijdige, werkelijkheid te laten zien. Met zijn negen sluizen straalt het kanaal een onweerstaanbare charme uit. De schaduwrijke oevers zijn ideaal voor een romantisch intermezzo, weg van alle drukte. Neem hier rustig de tijd, een kop heerlijke espresso op een terras, een siësta op square Villemin, toekijken hoe een brug wordt geopend, de sluis volloopt.....

Heradem! Dit is Parijs!

Met zijn negen sluizen straalt het kanaal een onweerstaanbare charme uit

 

Het Canal Saint-Martin werd in 1825 ingewijd – zo’n 200 jaar geleden. Was het project al sinds de 16e eeuw in de planning, pas onder Napoleon Bonaparte werd een netwerk van kanalen aangelegd om de Parijzenaars van schoon drinkwater te voorzien. Aan het begin van de 19e eeuw kampte Parijs met een groot probleem: de inwoners dronken water van twijfelachtige kwaliteit, afkomstig uit de zwaar vervuilde Seine en Bièvre. Het gevolg? Dysenterie, cholera en andere onaangename ziekten tierden welig. Om een ramp voor de volksgezondheid te voorkomen, besloot Napoleon Bonaparte in 1802, destijds Eerste Consul, een oud project nieuw leven in te blazen: het water van het Canal de Ourcq, meer dan 100 km ten noordoosten van Parijs, naar Parijs te leiden. Het plan werd officieel bekrachtigd met een wet van 19 mei 1802. Maar door de Napoleontische oorlogen en een gebrek aan financiële middelen sleepte het werk zich voort… totdat Lodewijk XVIII het project nieuw leven inblies. De eerste steen werd gelegd op 3 mei 1822 en drie jaar later, op 4 november 1825, opende Karel X het Canal Saint-Martin. Parijs had eindelijk zijn eigen drinkwaterleiding!

 

Het 4,5 kilometer lange Canal Saint-Martin, waarvan 2 kilometer ondergronds, verbindt het Basin de la Villette met de bovenloop van de Seine en heeft een hoogteverschil van vijfentwintig meter, dat overbrugt wordt door middel van negen sluizen. De voetbruggen werden gebouwd tussen 1860 en 1890. Tegenwoordig kan het Saint-Martinkanaal worden overgestoken via twee draaibruggen, twee vaste bruggen en zes voetgangersbruggen. De eerste concessie van het Canal Saint-Martin was toevertrouwd aan een particulier bedrijf. Pas in 1861 kocht de stad Parijs de concessie voor het kanaal terug en werd daarmee de enige eigenaar van het kanaal en de bijbehorende infrastructuur: bruggen, sluizen en voetbruggen. De stad vertrouwde vervolgens het beheer toe aan de gemeentelijke kanaaldienst.

De unieke sfeer, de mysterieuze ondergrondse gewelven, de poëzie die uitgaat van deze waterweg, onderbroken door romantische voetbruggen en omzoomd met meer dan honderd jaar oude kastanje- en plataanbomen, maken het Canal Saint-Martin tot een hoogtepunt van het toerisme in Parijs. Het vormt een unieke en belangrijke erfgoedlocatie in de buurt.

Ongeveer ter hoogte van de rue Dieu en vlakbij metrostation Jacques Bonsergent gaat het Canal Saint-Martin ondergronds

Het water verdwijnt onder de Boulevard Richard Lenoir en komt pas weer in de open lucht bij de Port de l'Arsenal / Place de la Bastille (zie onderstaande foto)

Hier bereikt het Canal Saint-Martin de bovenloop van de Seine

In de jaren zestig, tijdens de opkomst van de auto, dreigde het kanaal bijna een einde te vinden dat niet zou misstaan in een naargeestige film: het zou worden drooggelegd en geasfalteerd om plaats te maken voor een snelweg met 6 of 8 rijstroken die de Porte d'Aubervilliers met de Porte d'Italie zou verbinden! Een droom van de toenmalige Franse president Georges Pompidou die via het snelwegenplan voor Parijs bedacht om de verkeersdrukte te verlichten en de stad te moderniseren... ten koste van 2650 onteigeningen, destijds voor een bedrag van ongeveer 980 miljoen frank.

Gelukkig liep deze nachtmerrie tegen de muur van gezond verstand. Geconfronteerd met massale protesten van de lokale bevolking, werd het project in 1971 door de gemeenteraad van Parijs stopgezet.

Als het water verdwijnt... 

Toch wordt het kanaal elke 10 tot 15 jaar drooggelegd voor een grote schoonmaakbeurt. De laatste keer in 2016. Het water wordt verwijderd (tot wel 90.000 m³), de vissen worden zorgvuldig gevangen en vervolgens worden schatten naar boven gehaald... of liever gezegd, vreemde stedelijke schatten die getuigen van kleine daden van burgerlijke lafheid. Zo werden al bijna 100 Vélibs bovengehaald, de stadsfietsen van Parijs. De politie kwam ook ter plaatse toen een vuurwapen werd gevonden. Of wat dacht u van gouden munten of een antiek fototoestel? Het doet sommigen wegdromen over de verhalen erachter. 300 ton afval werd naar boven gehaald. Bij eerdere schoonmaakpogingen zijn al ongebruikelijke objecten gevonden, zoals in 2001: twee 75 mm granaten uit de Eerste Wereldoorlog, Bij een eerdere schoonmaakactie werden zelfs 56 auto's aangetroffen. Deze schoonmaakwerkzaamheden bieden ook de mogelijkheid om de vispopulatie in het kanaal in kaart te brengen: nadat het water grotendeels is afgevoerd, blijven er enkele vissen achter die vervolgens worden gevangen en gewogen.

Vreemde stedelijke schatten die getuigen van kleine daden van burgerlijke lafheid

 

De voetgangersbruggen over het kanaal herwinnen geleidelijk aan hun oude glorie 

Wie langs het Canal Saint-Martin wandelt, heeft het ongetwijfeld gemerkt: de voetbruggen worden gerenoveerd. Het project omvat het opnieuw schilderen, het vervangen van beschadigde stenen en het verbeteren van de verlichting om deze architectonische elementen beter tot hun recht te laten komen. De totale kosten van de werkzaamheden bedragen € 5,5 miljoen. De Passerelle Jane-Birkin (Le Pont des Douanes) is als eerste gerenoveerd, gevolgd door de Bichat- en Grange-aux-Belles-voetbruggen.

 

De voetgangersbruggen worden dagelijks door duizenden mensen gebruikt en zijn geliefd bij zowel Parijzenaars als toeristen. Daarom verdienden ze het om gerestaureerd te worden. De werkzaamheden, die tot doel hebben ze in hun oorspronkelijke staat te herstellen, hebben verschillende doelstellingen. Allereerst het waarborgen van de stabiliteit van de constructie en het versterken ervan: hoewel het oversteken van de voetbruggen niet gevaarlijk was, bleek het toch noodzakelijk om de funderingen te versterken door middel van injecties. Verder het behoud en restauratie van de bestaande structuren: ondanks hun hoge leeftijd hebben de voetbruggen de tand des tijds opmerkelijk goed doorstaan. Veel elementen hoefden niet te worden vervangen, maar alleen gerestaureerd. Dit geldt voor de gietijzeren constructies, het metselwerk en de stenen bekleding, en de smeedijzeren leuningen. Ten laatste het herstellen van de oorspronkelijke kleur van de voetbruggen. Na historisch en colorimetrisch onderzoek zullen de voetbruggen lichtgrijs geschilderd worden, zoals in de 19e eeuw het geval was. De structuren worden uitgelicht: het moet weer stralen! De twee ‘kandelaars’ aan weerszijden van de voetbruggen worden teruggeplaatst op hun oorspronkelijke plek en de onderkant van de bogen wordt verlicht.

 

Een van de prioriteiten van de geplande renovaties is het vervangen van de stenen treden van de voetbruggen, die door de tijd en het veelvuldige gebruik zijn versleten. Voor deze restauratie zullen de stenen afkomstig zijn uit dezelfde steengroeve als de oorspronkelijke stenen: gelegen in Seine-et-Marne bij Souppes-sur-Loing. Deze kalksteensoort wordt zeer gewaardeerd vanwege zijn waterbestendigheid. Daarom is deze steensoort ook gebruikt voor de bouw van verschillende monumenten zoals de Sacré-Coeur-basiliek, de Pont Alexandre III en de Arc de Triomphe.

 

Een nieuwe naam voor alle bruggen 

Ze zijn in Parijs geboren, hebben er gewoond of hebben de hoofdstad in hun films laten zien. Negen grote toneel- en filmactrices hebben een voetbrug over het Canal Saint-Martin naar zich vernoemd gekregen, dit ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van de stad in 2024. 

Wandel je vanuit Place la Bastille richting het Basin de la Villette kom je de volgende bruggen tegen:

Passerelle Jane-Birkin ( 1946-2023) voorheen de passerelle des Douanes

Passerelle Maria Schneider (1952-2011) voorheen de passerelle Alibert

Pont Bernadette-Lafont (1938-2013) voorheen pont de la rue Dieu

Passerelle Emmanuelle Riva (1927-2017) voorheen de Passerelle Richerand

Pont tournant Hélène Duc (1917-2014) voorheen de pont tournant de la Grange-aux-Belles

Passerelle Arletty voorheen de passerelle de la Grange-aux-Belles

Passerelle Michèle-Morgan (1920-2017) voorheen de passerelle Bichat

Pont Maria Casarès (1922-1996) voorheen de pont Eugène-Varlin

Pont Maria Pacôme (1923-2018 voorheen de pont de la rue Louis-Blanc

Passerelle Michèle-Morgan voorheen de passerelle Bichat

 

Nog altijd het mooiste decor van Parijs 

Vandaag de dag is het Canal Saint-Martin een van de mooiste en gezelligste plekjes van de stad. De Parijzenaars hebben hun kanaal met de negen sluizen, de met bomen beplante oevers, de pleintjes, de sierlijke metalen bruggen, kortom een van de meest romantische plekken van de stad weer herontdekt. Op een zonnige dag picknicken honderden hippe jongeren aan de waterkant en zijn de omliggende cafés en restaurants afgeladen vol.

De mooiste plekjes zijn te vinden ter hoogte van de rue du Faubourg-du-Temple, waar je tussen de meer dan honderd jaar oude bomen een prachtige doorkijk hebt naar de verschillende sluizen en bruggen. Je kunt jouw wandeling vervolgen in noordelijke richting via de twee kades langs het kanaal; de quai de Jemmapes (oostzijde) of de quai de Valmy (westzijde). Op nummer 80 van de quai de Jemappes hebben een aantal sociale ondernemers een paar oude stallen en een steeg omgebouwd in 'Comptoir Général', een mini  'marché aux puces' met tweedehands kleding, boeken en een hippe bar annex Frans-Afrikaans restaurant. Op nummer 102 het befaamde Hôtel du Nord, nu een restaurant dat zeven dagen in de week geopend is. Aan de overzijde ter hoogte van de draaibrug op de kruising van de rue de la Grange-aux-Belles, de chiquere kant de quai de Valmy. Hier domineren de kleurige gevels van caféterrassen, antiekwinkeltjes, boetieks en kunstgaleries. Bij Art'Azart op nummer 83, de meest trendy boekhandel van Parijs, gespecialiseerd in kunst, design en grafische vormgeving. De eigenaars zijn liefhebbers van klassieke fotografie. In 1999 wekten ze opnieuw belangstelling voor de lomo-fotocamera; de Holga een goedkoop plastic toestelletje maar sinds die tijd een rage in vele wereldsteden. 

 

De sluis met de twee sluishuisjes wordt ook wel de 'sluis van de dood' genoemd. Wat niet slaat op het scheepsverkeer, maar lang geleden was de rue de la Grange-aux-Belles een stoffig pad dat langs velden heuvel op liep. Waar nu nummer 53 zit voerde een pad naar de top van een kleine heuvel; de Montfaucon.  Hier werd in 1325, op bevel van de koning, een enorme galg gebouwd. Het ging om een bouwwerk van meerdere verdiepingen dat alleen bestond uit stenen pijlers en houten dwarsbalken waaraan de veroordeelden werden opgehangen. Victor Hugo beschreef het in de slotscène van zijn boek de 'klokkenluider van de Notre Dame'.

Ter hoogte van de rue de la Grange-aux-Belles, de chiquere kant de quai de Valmy, hier domineren de kleurige gevels 

Bronnen: Wikipedia, Hôtel de Ville Paris, eigen onderzoek