HET PARIJSE MUSEUM VAN DE MISDAAD

Een beetje verdwaasd loop ik door de rue de la Montagne Sainte-Geneviève in het vijfde arrondissement. Hier moet volgens het boek ‘Achter de Façade’*  het Politie museum gesitueerd zijn. Natuurlijk had ik het huisnummer niet genoteerd in mijn ‘Paris To-Do-Lijst’, dus ten einde raad maar even het terrein opgelopen van het politiebureau ter plaatse. Een lelijke betonnen kubus aan het begin van de straat die ik inmiddels twee keer had belopen.

*Achter de Façade, een cultuur-historische ontdekkingsreis door Parijs van Kees en Chrisje Brants.+

Alom verbazing;  in dit schuwlelijke gebouw is het 'museum van de Misdaad' gevestigd

 

“Mais c’est ici monsieur!”  Verbaasd kijk ik de agente aan die mij uiterst vriendelijk te woord staat maar ook nog even in mijn fototas wil kijken. Het politiemuseum is dus gehuisvest in een werkend commissariaat.  Je moet dus moedig langs de politieagenten lopen die buiten de wacht houden. Vervolgens de trap op naar de lobby waar je indien nodig in de rij moet staan met de lokale bevolking die daar zijn voor andere, maar meestal politie-gerelateerde zaken. Het museum bevindt zich namelijk op de derde verdieping. Dus eerst langs de ‘accueil’ en vervolgens langs de hekjes met de klok mee. Een agent begeleidt je naar de lift die alleen bediend kan worden door zijn of haar inbreng. Een klein belletje geeft aan dat je op de juiste verdieping bent gearriveerd waarna de liftdeur zich langzaam opent. Curieus, maar ik ben dan ook eindelijk in het ‘Musée de la Préfecture de Police’, ook wel bekend als het ‘Musée des Collections Historiques de la Préfecture de Police de Paris’, wat eenvoudigweg museum voor historische collecties van de Parijse politie betekent.

De politie is er voor iedereen ook voor de daklozen

 

Het museum werd oorspronkelijk opgericht in 1909 door Louis Jean-Baptiste Lépine, (tweemaal Préfet de Police bij de Parijse politieprefectuur, van 1893 tot 1897, en opnieuw van 1899 tot 1913) met de stukken die hij verzamelde voor de Wereldtentoonstelling van 1900. Om de politie dichter bij de mensen te brengen, wilde de prefect bezoekers over de hele wereld de menselijkheid van de Parijs politie laten zien, door middel van portretten en diverse erfgoedobjecten die verband hielden met het politiewerk. De officiële opening vond plaats op 20 december 1909, op de zolder van 36 quai de Orfèvres, het adres wat we zeker herkennen als het hoofdkantoor van inspecteur Jules Maigret, een fictieve commissaris van de Parijse recherche en het hoofdpersonage in 75 detectiveromans en 28 korte verhalen die de Belgische schrijver Georges Simenon tussen 1930 en 1972 heeft geschreven. In juni 1975 verhuisde het museum naar de huidige locatie in het vijfde arrondissement.

Dit museum in een wereldstad heeft een heerlijk provinciaal tintje

 

Jaren geleden begon men aan een renovatie, maar deze werd onderbroken toen het idee ontstond om het te verplaatsen naar het hoofdbureau van de Parijse politie op het Īle de la Cité, nadat de hoofdkantoren in 2018 waren verhuisd naar het nieuwe Tribunale de Justice in Batignolles in het 17^e arrondissement.  2/3 Van het museum is daardoor nog steeds in de ouderwetse staat, wat ook iets heerlijks provinciaals heeft maar weer niet hoort bij een grote stad als Parijs. 

Eenmaal gearriveerd wordt je opgewacht door een medewerkster die je uitleg geeft over de te lopen route die verspreid ligt over een oppervlakte van ongeveer 520 M², links en rechts onderbroken door kamers die weer in gebruik zijn als kantoor. Zoals vaak in kleine Franse musea is niet alles voorzien van een tweetalig label, maar gelukkig wijst de vriendelijke medewerkster je op een QR-code die je kunt scannen waarin je uitleg krijgt bij diverse maar lang niet bij alle onderwerpen, in de taal van jouw herkomst. Let er wel op dat je het volume van je telefoon op laag zet.

Er is ook een schaalmodel te zien van de guillotine, plus een echt mes
 

Een reis langs vier eeuwen geschiedenis van de Parijse politie vanaf de 17^e eeuw kan beginnen. Vier eeuwen bloedige misdaden, aanslagen, politieke moorden, bloedmisdrijven, gifmoorden, zwendel-praktijken of oplichterij en terroristische aanslagen. 

Het doel is om te laten zien hoe grote maatschappelijke problemen, zoals gerelateerd aan armoede, drugs, pooierschap, zware criminaliteit en de omgang met gedetineerden in openlijke hechtenis door de tijd, de Parijse politie ertoe hebben aangezet om zich aan te passen en gespecialiseerde brigades op te richten. Dit aan de hand van de belangrijkste gebeurtenissen uit de Franse geschiedenis (samen-zweringen, arrestaties, enz.) hun beroemde personen en strafzaken  die de krantenkoppen hebben gehaald.  

De ruim 2.000 tentoongestelde stukken, waarvan sommige uniek zijn, roepen de gebeurtenissen op waaraan de politie deelnam. Herinneringen aan de geschiedenis van Parijs maar ook die van Frankrijk. Je maakt kennis met enkele van Frankrijks grootste criminelen die nog steeds het gesprek van de dag zijn, zoals Louis Dominique Cartouche*, Henri-Désiré Landru* of Docteur Petiot*

 

*Cartouche, de gentleman inbreker, niet zomaar een dief. Hij had een erecode. Hij vermeed zinloos geweld en behandelde zijn slachtoffers met een zeker respect. Deze aanpak leverde hem een ​​zekere bewondering op bij het volk, vooral onder de minder bevoorrechte klassen, die hem zagen als een wreker tegen de onderdrukking door de elite.

Cartouches einde was net zo dramatisch als zijn leven. Nadat hij was gearresteerd, volgde er een sensationeel proces. Hij weigerde zijn kameraden te verraden en bleef stil. Daarmee werd zijn imago als tragische held versterkt. Hij werd in 1721 geëxecuteerd. Zijn dood was een ingrijpende gebeurtenis die enorme menigten trok.

Cartouche, de gentleman inbreker

 

*Henri-Désiré Landru, (1869 – 1922) was een Franse seriemoordenaar ook wel de Franse  Blauwbaard genoemd. In 1914 was Landru actief als handelaar in tweedehandsmeubels. Hij begon met het plaatsen van contactadvertenties in Franse kranten, waarbij hij zichzelf voordeed als een rijke weduwnaar die verlangde naar een eenzame weduwe om met haar zijn laatste dagen te delen. Wel 283 vrouwen reageerden en Landru koos de rijksten uit. Met hen begon hij een korte relatie en hij lokte hen naar de huizen die hij gehuurd had, aanvankelijk een huis in Vernouillet, later een in Gambais. Daar bracht hij hen om het leven. Hun lichaam hakte hij waarschijnlijk in stukken en verbrandde hij (gedeeltelijk) in zijn oven. Op 30 november 1921 werd Landru schuldig bevonden en tot de guillotine veroordeeld.

Originele politiefoto's van Henri-Désiré Landru

 

*Marcel Petiot (1897-1946) werkte als arts in Parijs. Tijdens de Tweede Wereldoorlog zette hij een gefingeerd ontsnappingsnetwerk op. Hij bood aan mensen te laten ontsnappen via Vichy-Frankrijk naar Argentinië tegen betaling. In werkelijkheid doodde Petiot zijn slachtoffers met een injectie. Hij pikte hun kostbaarheden in en versneed hun lijken. De resten dumpte hij in ongebluste kalk of verbrandde hij in een oven. Gealarmeerd door omwonenden die klaagden over een walgelijke caramelgeur die uit de schoorsteen kwam, vond de Parijse brandweer in maart 1944 de resten van zijn slachtoffers. Petiot ontkwam echter aan arrestatie door zich aan te sluiten bij de Franse Binnenlandse Strijdkrachten. Na de bevrijding van Parijs werd Petiot in oktober 1944 alsnog gearresteerd. Toen men hem kort na zijn arrestatie onder de neus wreef dat hij zou worden aangeklaagd wegens het uit de weg ruimen van ten minste zevenentwintig mensen, riep Petiot verontwaardigd: “Dan wel correct blijven hè: het waren er drieënzestig,” zei hij lachend. Hij werd ter dood veroordeeld in mei 1946 voor de moord op minstens 27 personen, waarvan 12 joden, en werd geëxecuteerd. Zijn buit, de gestolen kostbaarheden, werd nooit teruggevonden.

Docteur Marcel Petiot

 

Tijdens je bezoek ontdek je hoe banale bewijsstukken het mogelijk hebben gemaakt om grote zaken op te lossen. Een huiveringwekkende verzameling moordwapens – hamers, ijsbijlen, messen boksbeugels en zelfs het pistool waarmee president Doumer in 1932 werd vermoord. Minder gevaarlijke items zoals een apparaatje waarmee bankbiljetten uit de zakken van marktkooplieden konden worden gejat. Een museum vol gekke, duistere, wrede en spannende verhalen.

 

Een uniek museumstuk; een origineel mes van de guillotine

De hoofdroute door het museum begint met het Ancien Régime, toen koning Lodewijk XIV in 1667 het ambt van luitenant van politie instelde. Na de Franse revolutie in 1871 herstelde Napoleon de orde door de functie van prefect van politie in te stellen, waarmee een einde kwam aan de instabiliteit en corruptie. In 1829 kwamen de eerste politieagenten in uniform. Vervolgens gaat het over de oprichting van de Nationale Garde en de oprichting van het Vredeskorps. Verder wordt ook uitgebreid uitgelegd hoe de politie zich ontwikkelde naarmate de stad groeide. Je loopt langs glazen kasten vol met wapens (zowel van politie als van criminelen) namaakartikelen en kranten artikelen van beroemde zaken en gebeurtenissen. Er is ook een schaalmodel te zien van de guillotine, plus een echt mes. 

Een oude celdeur uit 1836 afkomstig van de 'Prison de Mazas', gevestigd aan de boulevard Diderot

Glazen vitrines vol met wapens

Het laatste deel van het museum is het modernste. Dit gaat uitgebreid in op de ontwikkeling van forensisch onderzoek. Er is een reconstructie van het Atelier van Alphonse Bertillon. Hij ontwikkelde in 1879-1880 een systeem om personen te identificeren. Dit systeem werd wereldwijd gebruikt en naar hem ‘Bertillonage’ genoemd.

 

Het Atelier van Alphonse Bertillon

Vier zones leggen op een leuke en leerzame manier het gespecialiseerde werk uit van de forensische politie met DNA, vingerafdrukken en andere nieuwe technieken waaronder odorologie. Odorologie, ofwel de wetenschap van geuren, is een techniek die voornamelijk wordt gebruikt in de forensische wetenschap voor justitiële identificatie. De techniek is gebaseerd op geuranalyse door honden om criminelen op te sporen of de geur van objecten te identificeren (explosieven, verdovende middelen en lichamen van vermiste personen).

Vier zones leggen op een leuke en leerzame manier het gespecialiseerde werk uit van de forensische politie

 

In 1967 bracht George Simenon een bezoek aan dit museum. In de vitrine een origineel reçu uit 1936 voor een identiteitskaart uitgegeven door de Préfecture de la Police. Wie weet was hij ook op zoek naar materiaal voor zijn boeken. Misschien ben jij wel een beginnend schrijver of een fervent lezer, kenner  van de avonturen van de gentleman-inbreker of  de onderzoeken van Commissaris Maigret, je bent hier aan het juiste adres. De beroemde Parijse politie leidt je naar de onderwereld van de Franse hoofdstad.

In 1967 bracht George Simenon een bezoek aan het museum

Een origineel reçu uit 1936 voor een identiteitskaart van George Simenon, uitgegeven door de Préfecture de la Police

 

Musée de la Préfecture de la Police, rue de la Montagne Sainte Geneviève 4, 5^e arrondissement. Metrostation Maubert-Mutualiteit, lijn 10.

Het museum is gratis te bezoeken van maandag t/m vrijdag van 09.30 uur – 17.00 uur.

SANTÉ GEVANGENIS PARIJS

Metrolijn 6 loopt van Nation naar Charles de Gaulle-Etoile. Een van mijn favoriete lijnen, 13,6 kilometer lang waarvan 6,1 kilometer, 13 stations, bovengronds. Geopend op 2 oktober 1900 ten tijde van de al weer vijfde wereldtentoonstelling in Parijs. Ik stap uit op station Glacière, aan de boulevard Saint-Jacques. Een paar honderd meter verderop ga ik rechts de rue de la Santé in. Wat direct opvalt zijn de bijna 10 meter hoge muren die duidelijk iets suggereren. Het ziet er uit als een onneembaar fort, indrukwekkend, ook een beetje beangstigend. Ik sta voor de laatste gevangenis van Parijs binnen de 'Parijse muren': La Maison d'Arrêt de la Santé of te wel het huis van bewaring, de beroemde of beruchte Santé gevangenis, geopend in 1867 en nog vol in bedrijf tot en met juli 2014. Toen zijn de laatste gedetineerden overgebracht naar omliggende gevangenissen in de voorsteden van Parijs.

Rue de la Santé: Wat direct opvalt zijn de bijna 10 meter hoge muren die duidelijk iets suggereren.

Ik moet zijn op rue de la Santé 42, naast een immens grote blauwe poort waar ik mij moet melden bij de diensdoende beambte, zittend achter hoogstwaarschijnlijk kogelvrij glas. Identiteitscontrole volgt en er opent zich een kleine deur aan de rechterzijde, waar ik na nog eens een controle kennis maak met mijn gids Jean-Marie Akera, detentie leider, gevangeniskok en mijn gids voor de middag. De intense soberheid en strengheid van dit gebouw boezemt onmiddellijk ontzag in. De eerste stop is gelijk een zwarte bladzijde uit de Franse geschiedenis. Daar achter die voordeur, op de binnenplaats, stond van  1939 tot 1972 de guillotine. De laatste twee executies in de Santé gevangenis werden uitgevoerd in 1972. De ter dood veroordeelden waren ene Roger Bontems en Claude Buffet. Claude Buffet, een satanische moordenaar en later betrokken bij een gijzeling in de gevangenis van Clairvaux (Aube) waarbij twee gijzelaars werden vermoord. Ook Bontems was betrokken bij deze gijzeling met gruwelijke afloop. De koelbloedige moord op de verpleegkundige Nicole Comte, moeder van twee kinderen en Guy Girardot, cipier. Op 28 november, rond 4,30 uur werden Buffet en Bontems wakker gemaakt en afgevoerd naar de binnenplaats. Bontems werd onthoofd door de beul André Obrecht om 5.13 uur en zeven minuten later was het de beurt aan Buffet. Van 1909 tot 1939 vonden de onthoofdingen nog in het openbaar plaats bij de muur op de hoek van de boulevard Arago en de rue de la Santé. De eerste onthoofding vond plaats op 6 augustus 1909. Op 24 juni 1939 werd besloten om executies in het openbaar te verbieden. Na 1978 werden ter dood veroordeelden opgesloten in de gevangenis van Fresnes, de enige gevangenis met een licentie voor executies. Het duurde tot 1981 voordat Frankrijk, als laatste Europees land, de doodstraf afschafte op initiatief van Robert Badinter, jurist, politicus en advocaat van o.a...... Roger Bontems.

Rue de la Santé 42, hier moet ik mij melden

La Prison de la Santé is gebouwd tussen 1861 en 1867 door Joseph Auguste Émile Vaudremer, architect en komend uit de school van Baltard. In een wijk ten oosten van Montparnasse, op het terrein van een vroegere steenkolenmarkt in het 14e arrondissement. Een nonnenklooster dat toen dienst deed als ziekenhuis, moest plaatsmaken voor een revolutionaire gevangenis. Het ziekenhuis, ooit gebouwd door Anne van Oostenrijk, verhuisde naar de overzijde van de boulevard Saint Jacques aan de rue Cabanis en is nu het psychiatrisch ziekenhuis Sainte-Anne. Revolutionair, want toen de gevangenis in gebruik werd genomen hadden alle gevangenen stromend water in hun cel, terwijl de meeste wijkbewoners deze luxe nog niet eens kenden. Aanvankelijk uitgerust met 500 cellen en na 1900 al snel werd uitgebreid tot 1000. Op hoogtij dagen zaten 2000 gevangenen opgesloten in cellen van slechts 7 vierkante meter, 3 meter hoog. Door de geschiedenis heen telde Parijs binnen de stadsmuren een tiental gevangenissen waaronder Bicêtre (verwoest in 1632), le Châtelet (gesloopt in 1782), de bekendste van allemaal la Bastille (bestormd op 14 juli 1789), les Carmes (omgebouwd tot klooster in 1794)  la Force (afgebroken in 1845) en la Roquette (gesloten in 1974). En nu sluit ook la Santé tijdelijk haar deuren voor een verbouwing die gaat duren tot 2019.

Het huis van bewaring gaf in de afgelopen 147 jaar onderdak aan vele beruchte en beroemde gevangenen. Verdacht van betrokkenheid bij de diefstal van de Mona Lisa uit het Louvre werd de dichter Guillaume Apollinaire in september 1911 een tijdje opgesloten  in de Santé gevangenis.

J’écoute les bruits de la ville

Et prisonnier sans horizon

Je ne vois rien qu’un ciel hostile

Et les murs nus de ma prison

Ik luister naar de geluiden van de stad

gevangen zonder uitzicht

ik zie niets dan een vijandige lucht

en de kale muren van mijn cel

Ilich Ramirez Sanchez. Hij werd in 1997 in Frankrijk veroordeeld tot een levenslange gevangenisstraf. Beter bekend onder zijn strijdersnaam Carlos en onder de naam de Jakhals. Deze laatste naam werd hem door de pers gegeven. Carlos is vooral bekend door de gijzeling in 1975 van het hoofdkantoor van de OPEC. Jaren was hij een van de meest gezochte voortvluchtigen.

Manuel Noriega, voormalig dictator van Panama, de Franse topcrimineel Jaques Mesrine, ook wel de man met de Duizend Gezichten genoemd. Tot wanhoop gedreven door het slechte eten, ontsnapte deze uit de gevangenis op een spectaculaire wijze, met gebruikmaking van gesmokkelde wapens. Met behulp van een ladder aan de ene kant van de 10 meter hoge muur en enterhaken aan de andere zijde. De hele ontsnapping duurde slechts 25 minuten. Zijn vrijheid was echter van korte duur, zes maanden later werd hij doodgeschoten in het centrum van Parijs. Jean-Christophe Mitterrand, ja inderdaad 'de zoon van' voor fraude, belastingontduiking en omkoperij.

De president van de Franse spoorwegen Loïk le Floch-Prigent en CEO bij de Franse oliegigant Elf voor omkoping en het geven van steekpenningen. Textielbaron Maurice Bidermann eveneens betrokken bij de ELF-affaire in 1994, die toen ook de kop koste van de toenmalige minister Dominique Strauss-Kahn. Jerome Kerviel, in 2007 / 2008 verantwoordelijk voor een verlies van 4,8 miljard euro door te speculeren op de beurs met het geld van de Société Générale, een van de grootste banken van Frankrijk en één van de oudste.

Zij zaten namelijk allemaal in de zogenaamde elite-vleugel speciaal voor 'vooraanstaande gevangenen', waaronder corrupte politici, zakenlieden, belastingambtenaren, advocaten, politie-officieren en gevangenen met een verhoogd risico. Zij kregen een privé gevangenisruimte van negen vierkante meter met televisie, douche en toilet. Ze speelden bridge, een spelletje schaak, kregen les in tekenen of schilderen in een ruimte boven de medische sectie van de gevangenis.

La Santé is berucht om zijn zware regime. Inbrekers, drugshandelaren en andere mindere goden, moesten het soms doen met een ruimte van twaalf vierkante meter waar zij met vieren of soms zelfs met zessen tegelijk vastzaten.

De Santé gevangenis was ook gastheer voor een aantal beruchte Nederlandse criminelen; namelijk de twee Heineken ontvoerders Cor van Hout en Willem Holleeder. Beiden waren naar Parijs gevlucht na de ontvoering van Freddy Heineken en zijn chauffeur Ab Doderer, en werden daar ook op 29 februari 1984 gearresteerd. De hele ontvoering duurde van 9 tot 30 november 1983. Op 28 november werd 35 miljoen gulden losgeld betaald en twee dagen later werden Heineken en zijn chauffeur door de politie bevrijd.

2,8 hectare groot is het ommuurde gebied van de Santé gevangenis, een trapezium vormend fort, omsloten door de rue de la Santé, rue Jean Dolent, Rue Messier en de boulevard Arago. Mijn gids Jean-Marie Akera vertelt mij dat nog een klein gedeelte van de gevangenis in gebruik is. Dit zijn de 'paroles', de voorwaardelijk gestraften, die zich elke avond weer moeten melden en worden ingesloten, zo'n 100 in totaal. Om hun privacy te waarborgen wordt dat deel van de gevangenis niet bezocht. Via de Cour d'Honneur en een smalle gang bereiken we het zenuwcentrum van de gevangenis; de Rotonde. Een stervormige hoge open ruimte waar de vier vleugels van de gevangenis samenkomen. Lange gangen met blauwe deuren. Op elke deur een groot slot en een kijkgaatje voor constante monitoring. Twee etages hoog met links en rechts verveloze cellen van slechts 7 vierkante meter, voorzien van een ijzeren stapelbed geborgd in de betonnen vloer en een toilet zonder enige vorm van privacy. De laatste renovatie vond plaats in 1945. 67 Jaar geleden toen huisveste de gevangenis 6000 personen, 6 maal de capaciteit. Elke deur heeft nog zijn eigen slot dat geopend moet worden met een sleutel. Geen enkel openingssysteem dat deuren elektronisch opent. Je moet er niet bij nadenken als hier brand was uitgebroken.

We passeren de zogenaamde VIP-wijk 14 individuele cellen voor mensen met een speciale status vanwege hun beroep of vanwege de grote media-aandacht voor hun zaak, mijn gids kan een glimlach nauwelijks onderdrukken. Vervolgens het quartier met isolatie cellen, zogenaamde QHS, 'quartier de haute sécurité'. De naam verdween in 1982 maar de cellen zijn gebleven. Helemaal geen comfort, al het meubilair vastgenageld en geen TV.  Zij werden permanent in de gaten gehouden vanwege mogelijk suïcidale bedoelingen.

Een van de eigenaardigheden van de Santé gevangenis is, dat tot de sluiting, de gevangenen werden verdeeld over de gevangenis op basis van geografische afkomst en etniciteit. In blok A; gevangenen afkomstig uit West-Europa. Blok B: Zwart Afrika, Blok C: de Magreb en in Blok D, de rest van de wereld. Sinds 21 juli 2014 is de gevangenis goeddeels verlaten en is het verbijsterend stil. De laatste 60 gevangenen zijn overgebracht naar een nieuwe gevangenis Orléan-Saran (Loiret). Soms hoor je het geknars van deuren gevolgd door het schuiven van grendels. Het betreft hier het insluiten van 'les paroles'. In 2006 zijn de meest vervallen blokken gesloten en verkeren in een soort van post-apocalyptische staat, of de tijd negen jaar is stil blijven staan. Afgebladderde verf, roestige karkassen van stapelbedden, overal tralies en prikkeldraad.

Strafblok QD voor gevangenen die tijdelijk zijn veroordeeld tot eenzame opsluiting, omdat zij de interne regels van de gevangenis hebben gebroken. Een volledige lijst van straffen hangt nog aan de muur: Tot 30 dagen, de maximale straf in geval van een poging tot aanranding van een supervisor. Benauwde cellen met dubbele deuren voor extra veiligheid. Eerst een stalen deur, gevolgd door een deur voorzien van tralies met daar over een stevig raster. De eerste deur kan alleen worden geopend door een cipier, de tweede alleen door een officier. De oculairs in de stalen deuren zijn voorzien van gehard glas omdat het niet de eerste keer is dat een oog werd uitgestoken van een gevangenisbewaarder, door het steken met een vork. Verder weer aparte separatie ruimtes voor gevangenen die beschermd moeten worden tegen de andere gevangenen. veroordeelde pedofielen bijvoorbeeld.

Niets is menselijk hier en toch stond de Santé gevangenissen te boek als een van de veiligste gevangenissen van Frankrijk. In de 167 jaar van zijn bestaan slechts drie succesvolle ontsnappingen. In 1978 Jacques Mesrine en zijn compaan François Besse en in mei 1986 de spectaculaire ontsnapping van Michel Vaujour, overvaller, die ontsnapt met behulp van een helikopter, bestuurd door zijn vrouw Nadine. Sinds die tijd is de 'cour Camembert', de openbare luchtruimte, overdekt met gaas en prikkeldraad met snijbladen. Tevens valt de gevangenis op door het lage aantal zelfmoorden (één in 2013), ook is er sprake van nauwelijks agressie tussen de medegevangenen en bewakers.

Toch stond de Santé bekend als een van de smerigste gevangenissen. Na vernietigende kritiek van Santé's chef-arts dr. Véronique Vasseur over de mensonterende toestanden in deze negentiende-eeuwse gevangenis beloofde de minister van Justitie extra geld. Maar in werkelijkheid gebeurde er niets. Nog steeds krioelden de kakkerlakken, pissebedden, ratten en muizen door de cellen die vaak plaats moesten bieden aan vier personen. Dokter Véronique Vasseur begon in 2000 met het schrijven van een dagboek dat later werd gepubliceerd onder de naam 'La Mal Nommée'. Het was haar manier om de wereld op een ongenadige manier te confronteren met de werkelijkheid. "Het is ongelofelijk wat ze hier allemaal slikken: scheermesjes, sleutels, muntstukken, nagelknippers, messen, vorken, lepels, schroeven...... De hitte doet het ongedierte welig tieren. Het loopt over de matrassen. 'Les types' zitten onder de puisten en ik heb nog nooit zoveel huidziekten gezien in zo weinig tijd". Het boek sloeg in als een bom.

"Zo kan het niet langer"; moeten ook Loïk le Floch-Prigent, Jean-Michel Boucheron en Olivier Spitthakis hebben gedacht. De respectievelijk ex-president-directeur van oliegigant ELF, oud loco-burgemeester van Angoulême en de sjoemelende topverzekeraar richtten de Groep Mialet op, vernoemd naar de inspecteur van politie Jean-Luc Mialet. Deze 37 jarige agent werd veroordeeld wegens banden met de Baskische terroristische organisatie ETA. Mialet, die volhield onschuldig te zijn, kwijnde weg in zijn cel en sloeg uiteindelijk de hand aan zichzelf. Deze belangengroep stelde zich ten doel om een einde te maken aan de middeleeuwse toestanden in de Franse gevangenissen. De Groep Mialet telt inmiddels honderdvijftig prominente ex-bajesklanten onder wie Bernard Tapie de baas van Olympique Marseille. Ook hij heeft in de VIP-ruimte gevangen gezeten en verklaarde: "Wie in de cel heeft gezeten heeft pas het échte leven gezien". Acht maanden voor de Franse verkiezingen realiseerde de minister van Justitie, Elisabeth Guigou, (1997-2000) zich dat maar al te goed. De deur ging wijd open voor de vertegenwoordigers van de Groep Mialet.

Bijna alle prominente ex-bajesklanten zitten inmiddels, na hun vrijlating, weer op hoge posities in de politiek of in het bedrijfsleven. In Frankrijk hoeft een strafblad niet het einde te betekenen van een carrière. Zie ook Bernard Tapie, Dominique Strauss-Kahn, hun invloed moet niet worden onderschat. Vertegenwoordigers van de Groep Mialet worden bijna maandelijks gehoord door topambtenaren en parlementaire commissies.

In 1968 waren er al plannen om de Santé gevangenis te legen en de gevangenen over te hevelen naar de net geopende gevangenis van Fleury-Merogis (Essonne). Toch duurde het meer dan 45 jaar voordat het besluit uiteindelijk werd genomen en uitgevoerd. De huidige minister van Justitie, Christiane Taubira, presenteerde een plan voor renovatie van drie gevangenissen: Baumettes in Marseille, Fleury-Merogis en de Santé gevangenis in Parijs. Hiervoor is een budget vrijgemaakt van 800 miljoen euro.

Uiteindelijk is er gekozen voor renovatie in plaats van sloop van de Santé gevangenis, mede om haar geografische ligging en om een inrichting te behouden, gelegen in het 'hart' van de stad. De meeste andere instellingen liggen ver buiten Parijs. Het vergemakkelijkt familiebezoek en biedt de bewakers de mogelijkheid dicht bij hun werk te wonen in een van de voorsteden. Tevens staat de Santé dichtbij de vele rechtbanken in Parijs en is een gemakkelijk toegankelijke plaats voor advocaten en rechters. De outlook van het gebouw zal in belangrijke mate blijven bestaan. Cellen worden aangepast en vergroot. Allen voorzien van een douche, warm en koud stromend water, een koelkast en een warmhoudplaat.

De oplevering moet geschieden in 2019 en deze gevangenis zal plaats bieden aan 708 cellen voor langdurig geïnterneerden en 100 cellen voor voorwaardelijk gestraften. 95% van alle cellen zal individueel zijn. Onder de voorgestelde projecten zit die van de voormalige zakenman Pierre Botton, hier opgesloten voor 20 maanden tot medio 1990. Het 'openen' van de gevangenis aan de buitenkant met een panoramisch dak uitgerust met galerijen en nieuwe zones voor werk en vrije tijd. De uiteindelijke keuze zal bekend worden aan het einde van dit jaar.  Het idee is te zorgen voor meer waardigheid voor alle gevangenen met behoud van menselijkheid, in de nabijheid van de stad aldus, Sylvie Manaud-Bénazéraf, directeur van de Santé gevangenis sinds 2007.

Overbevolking is nog steeds een chronisch probleem in de Franse gevangenissen. Vorig jaar waren er voor bijna 64.000 gevangenen slechts 51.000 cellen beschikbaar. Vele gevangenen delen een cel met soms drie, vier, vijf medegevangenen.  Maar er is meer. Zo'n 25 procent van de gevangenen kampt met zware psychische problemen, maar van de 188 gevangenissen in Frankrijk hebben er maar 26 opvangmogelijkheden voor psychiatrische zorg. Op 1 januari 2015 zaten er in Frankrijk 77.291 personen in detentie. De jaarlijkse gevangenisbegroting overstijgt de 2,6 miljard euro. (bron website ministerie van Justitie)

Ik verlaat de Santé gevangenis via de bezoekersingang aan de rue Messier. De stalen deur valt achter mij dicht, nog een keer het geschuif van grendels en het gerinkel van de sleutelbos. Diep adem ik in, heerlijk het gevoel van frisse lucht en vrijheid. Op de hoek van de rue Jean Dolent en de rue de la Santé kijk ik naar de plaquette, hoog aan de muur, ter ere van de achttien mensen van het communistisch verzet. Negen van hen werden onthoofd tussen augustus 1941 en juli 1942. De andere negen werden doodgeschoten op 30 april 1944.

Vrijheid, hoe mooi kan het zijn. Zachtjes vervolg ik mijn weg en neurie de melodie van Yves Duteil, 'Le mur de la prison d'en face'

En regardant le mur,

J'imagine à sa place

Les grillages ouvragés

D'un parc abandonné

Explosant de rosiers,

D'espace,

Les grillages ouvragés

D'un parc abandonné

Où les arbres emmêlés

S'enlacent.

Kijkend naar de muur

Bedenk ik, in plaats van

doorwrocht traliewerk

een verlaten park

vol met rozenstruiken

ruimte

doorwrocht traliewerk

een verlaten park

met verwaaide bomen

die zich ineenstrengelen

Het bord geeft nog aan 2018 inmiddels is de oplevering vertraagd naar 2019

VAKANTIE; VEILIG IN EN LANGS PARIJS

Het is een onderwerp dat in veel reisgidsen niet of heel summier aan de orde komt: Veilig in en langs Parijs. Parijs is over het algemeen een veilige stad. Met name in het centrum vinden weinig (gewelds)delicten plaats. Berovingen (zakkenrollen) en vechtpartijen komen wel voor, maar zeker niet veel in vergelijking met andere wereldsteden. Toch is het handig om altijd waakzaam te zijn en vaak is gewoon gezond verstand voldoende. Parijs is eigenlijk net zo veilig of gevaarlijk als u zich gedraagt. Helaas zijn het vaak criminelen afkomstig uit Roemenië en of Bulgarije, die uw vakantie aardig kunnen verstieren. Daarom gewoon een aantal tips om uw waakzaamheid te vergroten. De open deuren zijn natuurlijk; let goed op uw spullen. Dames draag uw handtas over de schouder aan de voorzijde met de, sluiting naar binnen. Neem niet meer contant geld mee als strikt noodzakelijk en verdeel die over verschillende zakken en.... weer zo'n open deur geen kostbaarheden in de achterzak of rugzak.

Geduldig selecteren zij hun 'prooi'

Dan een aantal trends die met name door georganiseerde bendes uit Oost Europa worden gebezigd. De truc met het clipboard: U wordt benaderd en vriendelijk verzocht om een petitie te ondertekenen. Vriendelijke meisjes komen op u af met een clipboard dat meteen dient als afleiding. Nadat u de petitie getekend hebt vragen ze u om geld. In de tussentijd bent u al bestolen of ze weten doordat u naar uw portemonnee of portefeuille grijpt, meteen waar die is verborgen. Een volgende snelle afleidingsmanoeuvre; vaak een volgende vraag of omhelzing als dank is voldoende om u van uw geld te beroven. Beleefd handgebaar is vaak voldoende om de meisjes te tonen dat u niet gediend bent van het ondertekenen van een petitie. Stevig doorlopen en geen aandacht aan besteden.

Schijnbaar voor een goed doel, het ondertekenen van de petitie

De bedelaar bij de pinautomaat die staat er niet alleen om te bedelen maar tevens om een blik te werpen op het toetsenbord terwijl u uw pincode intoetst. Een handlanger en zakkenroller berooft u later wel van uw pinpas. Probeer altijd met tweeën te pinnen, zodat u als het ware ogen in uw rug heeft. Pin overdag daar waar het rustig is en wordt het plotseling erg druk achter u als u staat te pinnen, of staan ze wel heel dichtbij, breek de transactie af en probeer het later opnieuw. Oh en let even op folderbakjes geplakt aan de zijkant, die horen er ook niet thuis en bevatten vaak een kleine camera.

Nooit pinnen daar waar het erg druk is

De snelle roof. Het apparaat waar we zelf niet de ogen van af kunnen houden, u weet wel de smart-phone. Een gewild object bij jongeren in de metro of RER. In ieder geval niet in uw achterzak stoppen, zelfs uw broekzak is al tricky. Het gebeurt meestal op het moment dat de deuren gaan sluiten van het metrotreinstel. Het signaal is hoorbaar en plotseling sprint een jongeman langs de persoon bij de deur die net z'n telefoon in de hand heeft gepakt. Weg is de telefoon, de deuren sluiten zich in een rap tempo terwijl de trein vaart maakt. Let op, het gebeurt niet alleen met telefoons maar ook met handtassen. Let vooral op uw spullen als de trein stopt. Als u een metrostation binnenloopt berg uw telefoon veilig weg en let goed op bij het in- en uitstappen.

Balletje balletje: Het behendigheidspel wat zo gemakkelijk lijkt en verleidelijk is omdat diegene die winnen altijd in het complot zitten. Laat u simpel weg niet in de verleiding brengen en blijf ook niet staan kijken. Zelfs al speelt u niet mee dan is de kans groot dat u ter plekke gerold wordt. Het spel wordt vaak gespeeld met cupjes, luciferdoosjes en schijven. Juist daar waar veel toeristen komen, zoals bij Pigalle, Montmartre, en de Marché aux Puces. 

Balletje balletje

De roltrap. Dit is mijzelf overkomen en een groep mensen die ik rondleidde door Parijs. Op de roltrap staat u altijd rechts zodat anderen die haast hebben u al lopend, links kunnen passeren. Vaak is het ook zo dat we een trede openhouden voor en achter ons omdat we het namelijk niet fijn vinden om zo dicht op elkaar te staan. Een groep jongelui loopt hard de roltrap op, al roepend "attention, attention". Zonder dat u en ik er erg in hebben voegt de groep zich ongemerkt in op de open treden tussen de mensen. De voorste jongeman doet net of hij bovenaan de roltrap iets laat vallen. Bukt en zet zich schrap waardoor iedereen over elkaar buitelt. U begrijpt het al negen van de vijftien mensen werden gerold. Achter de mensen aanhollen heeft geen zin, want andere handlangers leiden u af met lege portemonnees die door hen in de consternatie op de grond worden gegooid. Tip; laat geen ruimte open en kijk de persoon achter u op de roltrap altijd aan. Hij of zij is gewaarschuwd. Oh ja, diegene die gerold waren hadden ondanks mijn waarschuwingen toch kostbaarheden en geld in hun achterzak.

De gouden ring. U wordt benaderd door een persoon die toevallig een gouden ring vindt op de plek waar u net staat te genieten van het fraaie Parijse uitzicht. Nee, zegt u beleefd die gouden ring is niet van mij. Maar de persoon staat er op dat u de ring houdt en vraagt een kleine bijdrage aan geld. U weigert en vervolgens stoppen ze de ring gewoon in uw handtas. Te laat, op het moment dat u uw handtas opent is één greep al voldoende om u in verbazing en bestolen achter te laten. De truck wordt ook uitgevoerd met cash geld. Tip: Loop weg en vermijd elk contact.

Slachtoffers worden op afstand geselecteerd

Het vriendschapsarmbandje. U wordt benaderd door een vreemdeling, vaak een onschuldig uitziend meisje die een armbandje om uw pols doet. Voor vriendschap en geluk. Vervolgens vragen ze om geld en het bandje dient plotseling als een soort van handboei om u de gijzelen. Afhankelijk van hoe u er uit ziet of uit welk land u komt wordt van u een bedrag gevraagd. Aziatische toeristen zijn hiervan vaak de dupe en ook kleinere mensen. Overkomt het u? Begin gewoon hard te schreeuwen, hoe ordinairder hoe beter. Hij of zij is in no-time verdwenen.

Helaas zorgt de huidige financiële crisis ook voor veel bedelaars in de stad. Ik laat het aan uw (schuld)gevoel over aan wie u geld geeft of aan wie niet. Bedenk in ieder geval dat bedelen big business is geworden. Vrouwen op de metrotrappen met een klein kind op de arm of mannen met geamputeerde ledematen, maken vaak onderdeel uit van straatbendes die gecontroleerd over de stad worden uitgezet. Het zelfde geldt voor clochards. U kunt ze geld geven, dat vervolgens weer wordt besteed aan alcohol of u geeft ze eten of goederen. Ik opteer vaak voor het laatste. Overigens, dit  gebaar werd ook niet altijd in dank aanvaard, dat moet ik er eerlijkheidshalve bij zeggen.

Zelfs 'oma' wordt ingezet door Oost-Europese bendes

Mocht het nou toch voorkomen, ondanks bovenstaande tips en voorzorgsmaatregelen, dat u wordt bestolen, ga dan naar het 'Commissariat de Police' van het arrondissement waar de diefstal plaatsvond en laat daar een 'constat de vol' invullen dat u weer nodig heeft voor uw reisverzekeraar. U dient zich wel te kunnen legitimeren en weet dat ze u verplicht zijn te helpen. Op het bureau, die 24 uur per dag, zeven dagen in de week geopend zijn, zijn vaak agenten aanwezig die tweetalig zijn. U kunt ook aangifte doen in 20 talen, met het softwareprogramma SAVE, Système d'Accueil des Victimes.

Bent u gewoon iets kwijt geraakt probeer dan de Afdeling Gevonden Voorwerpen van de stad Parijs op de rue des Morillons 36 in het 7de arrondissement. In geval van verloren of gestolen paspoort neemt u contact op met de Nederlandse Ambassade gevestigd aan de rue Eblé eveneens in het 7de arrondissement. Telefoon 0033.1.4062.3300

De Belgische Ambassade is gevestigd aan de rue de Tilsitt in het 8e arrondissement. Telefoon 0033.1.4409.3939

Een andere wetenswaardigheid is het feit dat de Franse politie, in straattaal 'les flics' niet bepaald beleefd en aardig is. Zij zijn beslist geen 'oom agent' onder het motto die pet past ons allemaal. Zij kunnen erg vervelend zijn als u ze onbeleefd of vervelend bejegent en maak vooral geen grappen, daar houdt un flic niet van. Zeker nu, met de kans op terroristische aanslagen, ziet u veel politie en militairen op straat. Er zijn twee soorten politie; de Police Nationale en de Gendarmerie Nationale. Verder, de CRS, Compagnie Républicaines de Sécurité,  zij zijn van een heel ander slag. Een soort van paramilitaire ME die worden ingezet om kwetsbare gebouwen, instituten en ambassades te bewaken.

Het alarmnummer voor de politie is 17 en bij gebruik van uw mobiele telefoon, net als bij ons; 112.

Bekijk ook eens het filmpje van het programma 'Oplichters in het buitenland' aflevering 14 Parijs.

De périphérique.

Laat u Parijs links liggen, maar moet u toch via  de boulevard périphérique, de beruchte ring langs Parijs, dan is het goed om een aantal dingen te weten. Vermijd zoveel mogelijk de spitsuren: ‘s morgens tussen 7.00 en 10.00 uur en ’s avonds van 15.30 tot 21.00 uur.

De ringweg heeft 30 uitgangen, portes, die toegang bieden tot de stad of naar een knooppunt.  Bereid u van te voren goed voor en weet welke 'porte' of uitgang u moet hebben. Is het erg druk blijf dan zoveel mogelijk aan de rechterkant van de ringweg rijden. Let goed op de borden en volg niet blindelings de aanwijzingen van uw GPS.

De A1 (Lille/Noord-Frankrijk) eindigt of begint bij Porte de la Chapelle. Daar begint de ringweg en moet u kiezen voor de westkant rechts (ouest) ook wel périphérique extérieur of de oostkant links (est) ook wel périphérique intérieur genoemd.

Toegang tot de A3, de snelweg vanaf A1 direct naar de oostkant van de ring is bij Porte Bagnolet.

Toegang tot de A4, Straatsburg - oost-Frankrijk eveneens aan de oostkant is bij Porte de Bercy.

Richting A6 Lyon - zuidoost-Frankrijk volg de oostkant tot aan Porte d’Orléans.

A10 richting Nantes, Bordeaux en A20 richting zuidwest-Frankrijk afslag bij Porte d’Italie.

Voor de A13  richting Normandië en west-Frankrijk volg de ringweg aan de westzijde tot aan Porte d’Auteuil.

Belangrijk om te weten is dat u aan invoegers, als u op de uiterst rechtse baan op de ringweg rijdt, voorrang dient te verlenen. Overal langs de périphérique staan snelheidscamera's die uw snelheid controleren. Op de ringweg van Parijs mag u slechts 70 kilometer per uur. Nederland heeft een overeenkomst met Frankrijk, dus na uw vakantie vindt u beslist de bekeuring bij u op de mat.

Permanent spiegelen is noodzaak, want u wordt links en rechts ingehaald door motoren en scooters. Indien u ze geen ruimte geeft wordt dat vaak 'beloond' met hevig geclaxoneer of erger, een klap op het dak of een schop tegen uw portier. Dit alles gaat allemaal zo snel dat u niet eens de tijd heeft om een nummerplaat te noteren.

Het lijkt allemaal heel dramatisch maar dat is het niet. Gewoon uw gezond verstand gebruiken en op uw buikgevoel afgaan. Rest mij u een fijne vakantie toe te wensen. Bonnes Vacances.

Photo Credits: Ferry van der Vliet, Jos Hoppenbrouwers, Arend V, Corporate Travel Safety.com