KERST IN PARIJS 2022

Parijs is normaal in december één groot zinnenprikkelend feest, een grote verleiding. Maar na twee jaar covid doet de ‘lichtstad’ zijn naam meer dan ooit eer aan. En geef het maar toe, het is heerlijk om verleid te worden. In Parijs lukt dat moeiteloos. Jouw zintuigen gaan deze kerstperiode overuren draaien. Je zou alles willen bekijken, ruiken, aanraken, proeven en last but not least de ongrijpbare magie willen ervaren. 

Elk jaar, zo rond deze tijd, kijken toeristen en Parijzenaars reikhalzend uit naar het schouwspel van de kerstverlichting in Parijs. Bezoekers komen van over de hele wereld om de magie van de lichtstad te ontdekken. Niet alleen de betoverende verlichting in de avenues, pleinen en straten maar ook de etalages van de grote warenhuizen zijn het toneel van magische decoraties en animaties. Parijs is dit jaar charmanter dan ooit, de editie 2022 zal menigeen doen verbazen. 

De meeste informatie die jullie en ik waarschijnlijk al hebben verorberd is een opsomming van wat er zoal te doen is zonder het met elkaar te verbinden. Een beetje zoek het zelf maar uit en zie maar waar je terecht komt. Daarom ga ik er in deze blog gewoon een wandeling van maken die je brengt naar de echte hoogtepunten van Kerst in Parijs. 

De Paris FvdV lichtjesroute

Onze wandeling begint op het moment dat de zon ondergaat. Je begint aan de boulevard Haussmann bij metrostation Chaussée d’Antin. Je mond valt open van verbazing op het moment dat je het metrostation uitstapt. Hier bevinden zich de warenhuizen Galeries Lafayette en Printemps geheel in kerstsfeer. Ik verzeker je, hier ben je wel een tijdje zoet! 

Galeries Lafayette Haussmann laat elk jaar weer een gigantische kerstboom zien onder de evenzo kleurrijke koepel die dateert uit 1912. De monumentale koepel in Byzantijnse stijl van gekleurd glas en smeedijzer is een ontwerp van de Franse architect Ferdinand Chanut en maar liefst 33 meter hoog. Het metalen frame hoog boven de mega kerstboom steunt op 10 punten en is voorzien van  gebrandschilderd glas, rijkelijk versierd met bloemmotieven, dat weer zorgt voor een prachtig goudkleurig licht. De rijk geornamenteerde balustrades zijn van de hand van Louis Majorelle. TIP: Vanaf de derde etage heb je een adembenemend uitzicht. Elke 30 minuten wordt je gefêteerd op een prachtige geluids- en lichtshow. Je kunt ook gebruikmaken van de glazen loopbrug voor een ‘selfie’ voor de enorme boom afkomstig van Planète Sapin. Met Planète Sapin vertellen de etalages, de gangpaden en de immense koepel van Galeries Lafayette in diverse animaties het verhaal rond Nordmann, een dennenboomfiguur afkomstig van de planeet Elato. We vinden zijn kleurrijke avonturen, samen met zijn vriendin Annie, het kleine meisje met rode krullen, terug op de gevel en in de etalages van de winkel. Nordmann is gekomen om Annie, wiens vader heeft besloten dit jaar geen kerst te viere, te helpen. Zelfs als volwassene nodigt het schouwspel je uit om terug te gaan naar je kindertijd.

Ek jaar, onder de koepel van Galeries Lafayette Haussmann de mooiste kerstboom van Parijs - Foto de kerstbomen van 2018, 2020 en 2022

 

TIP: Bezoek ook het dakterras boven op het warenhuis waar je mede dankzij een glazen omheining een prachtig oneindig uitzicht hebt over Parijs. Bovendien installeert het warenhuis  een echte schaatsbaan van 176 m² op het dakterras van de winkel. Van 31 december tot en met 8 januari 2023 kun je hier gratis terecht van 09.30 uur tot 20.30 uur.

De ijsbaan van Galeries Lafayette Haussmann boven op het dakterras

 

We vervolgen onze lichtjesroute langs de magische kerstetalages van Printemps. Deze vormen een traditie die al meer dan 150 jaar oud is. Dit jaar brengen de kerstetalages van Printemps Haussmann een eerbetoon aan de wereld van het circus. Koorddansers, clowns, goochelaars, de kerstman en zelfs een ballet van trapeze-artiesten zullen de kinderen, maar jou ook, versteld doen staan. De verlichting onder de luifel, de veelkleurige led verlichting op de koepels en de projecties op de gevel maken dit betoverende decor compleet. Kortom een groot Printemps-feest. Ook hier breng je een bezoek aan de binnenkant van het warenhuis. Daar begeef je je naar de zesde etage voor een pauze bij brasserie Printemps onder een glazen koepel, geheel in art nouveau-stijl en een van de mooiste van Parijs. De zogeheten ‘Charras Dome’, gebouwd in 1923 en maar liefst 42 meter hoog, is opgebouwd uit 3.185 glazen panelen. Ook hier weer een fraaie kerstboom, maar eerlijk gezegd kan die niet tippen aan die van Galeries Lafayette.

 

Dit jaar brengen de kerstetalages van Printemps Haussmann een eerbetoon aan de wereld van het circus

Enkele kerstetalages van het warenhuis Printemps Haussmann

TIP: Sinds september 2021 kun je ook een bezoek brengen aan de altijd verborgen ‘Binet Dome’ zelfs ouder dan de eerder genoemde ‘Charras Dome’. Deze is 13 jaar ouder en dateert uit 1910. Je komt er door de trap te nemen naar de zevende etage waar je terecht komt in de wereld van design en vintage. Vol met unieke merken gewijd aan, ja je leest het goed, tweede hands items of spullen die allemaal recyclebaar zijn. Printemps werkt samen met Marie Blanchet en haar collectief van experts om een exclusieve selectie over de hele wereld te vinden die een halve eeuw modegeschiedenis vertegenwoordigt; iconische en tijdloze items, uitzonderlijke kleding, accessoires, betaalbare producten, voor zowel mannen als vrouwen. Dankzij ‘Second Spring’ kun je hier designerstukken die je niet meer draagt laten omzetten in vouchers die je weer kunt besteden in het warenhuis.

De zogeheten ‘Charras Dome’, van Printemps Haussmann, gebouwd in 1923 en maar liefst 42 meter hoog, is opgebouwd uit 3.185 glazen panelen

Aan de overkant van de Boulevard Haussmann heb je een prachtig overzicht op de feeëriek verlichte warenhuizen

Terug naar beneden, naar de uitgang. We vervolgen onze tour langs de etalages tot de hoek van rue du Havre. Hier steken we over en vervolgen de boulevard Haussmann terug tot aan de achterzijde van de Opéra Garnier. Zo krijg je prachtig zicht op de rijk versierde gevels van deze Parijse warenhuizen. We lopen nu richting de voorzijde van de Opéra via de rue Scribe en de rue Auber naar de place de l'Opéra en daar neem je schuin recht, de in feestverlichting gestoken, rue de la Paix, die uitkomt op een van de mooiste pleinen van Parijs, de Place Vendôme, zeker nu met de Kerst met haar indrukwekkende kerstbomen.  Aan de rechterzijde het super chique Ritz hotel naast het juweliershuis Cartier. Bekijk zeker de etalages aan de overzijde van Van Cleef & Arpels, Chanel Joaillerie,  Piaget, Chaumet, Patek Phillippe, Dior en de prachtige gouden gevel van Louis Vuitton. Voor het commerciële kerstevenement van 2022 presenteert Louis Vuitton een originele samenwerking met LEGO. De winkels van het luxe huis zijn versierd met ramen die in 3D zijn ontworpen dankzij de creaties van LEGO-stenen.

Via de rue de la Paix kom je op een van de mooiste pleinen van Parijs, de Place Vendôme

De ingang van het paleishotel De Ritz

 

Nog een geheime tip: Langs deze route passeer je een aantal zeer luxe vijfsterren hotels. Niet bescheiden zijn en gewoon naar binnenlopen. Vaak zijn de interieurs van deze tophotels uitbundig versierd zoals, Le Grand Hotel aan de rue scribe 2, of Hotel Scribe, rue Scribe 1, Park Hyatt Paris-Vendôme, rue de la Paix 5 en het paleishotel ‘De Ritz’ aan de place Vendôme 15. Niet te missen het kerstchalet voor het Ritz Hotel met heerlijke zoete creaties van patissier François Perret. The Westin Paris Vendôme aan de rue Castiglione. 

De prachtige gouden gevel van Louis Vuitton

Kerst 2022; Alle etalages van Louis Vuitton tonen een originele samenwerking met LEGO - Foto Louis Vuitton

Keer terug naar het kruispunt van de Rue Saint-Honoré. Je kunt eerst de zuid-oost richting heen en weer bewandelen en vervolgens de lichtjesroute vervolgen in de noord-west richting.

Welke kant je ook kiest je blijft likkebaardend kijken naar de prachtige kerstetalages van onder andere  Isabel Marant op 354, Moynat lederwaren op 348. In 1849 openden koffermakers Octavie en Francois Coulembier hun eerste zaak in Parijs. Zij bundelden hun krachten met Pauline Moynat, een specialiste in reisartikelen en openden hun winkel aan de avenue de l’Opéra. Het huis Moynat werd beroemd om zijn handgemaakte koffers speciaal voor auto’s. Maison Moynat bestaat gelukkig nog steeds. De winkel heeft twee verdiepingen waarvan de bovenste is ingericht als een klein museum waar je kennis kunt maken met het unieke erfgoed uit de 19e eeuw. Reisplannen al gemaakt, dan gaan we verder naar Balenciaga op 336.

Oversteken om weer aan de overzijde terug te gaan doe je bij de rue du 29 Juillet. Prachtig kersttafels kun je ontdekken bij Christofle op 221. Ernaast zit Paul Smith zodat de heren ook een beetje aan hun trekken komen. Dan mogen de dames weer en wel bij Stella McCartney op 231.

Tijdens je wandeling ontdek je de mooiste etalages 

Bij koffers en tassen denken we al snel aan het luxe merk Louis Vuitton maar ik laat je nu even stil staan bij een van de oudste en nog steeds bestaande koffermerken van Parijs; Maison Goyard, gesticht in 1792 door Pierre-François Martin, toen nog met de naam Maison Martin. Het huis Martin werd al snel een favoriet bij de Franse aristocratie, en kreeg uiteindelijk de prestigieuze titel van hofleverancier van Maria Carolina Ferdinande Louise van Bourbon-Sicilië, hertogin van Berry. In 1834 verhuisde het huis van de rue Neuve des Capucines nummer 4 naar de rue Saint-Honoré 347. Hoewel het postadres veranderd is in rue Saint-Honoré 233 in 1856, vanwege een nieuw straatnummeringssysteem, is de locatie nog altijd dezelfde gebleven. Hoewel het merk Goyard bekend staat om een zekere mate van geheimhouding weten we de namen van beroemde klanten. De hertog en hertogin van Windsor kochten hun eerste kofferset in 1939. Maar ook royalty’s waaronder de Grimaldis, de Maharadja van Kapurthala, de Aga Khan, prinses Radziwill en de prins en prinses von Fürstenberg waren graag geziene klanten. Tegenwoordig zien we de iconen van het heden met koffers en tassen van het Huis Goyard: Victoria Beckham, Carla Bruni-Sarkozy en rapper Kanye West die zelfs een videoclip opnam in de Goyard winkel.

 

Kerst volgens Dior - Foto door Dior

We steken nu de rue Castiglione over. Schuin aan de overkant (links) het vijf-sterren hotel The Westin Paris, rue de Castiglione 3.  Weer in de rue Saint-Honoré passeren we het zeer trendy hotel, Hôtel Costes op 239, links en rechts weer luxe-iconen met etalages om van te smullen. Bijkomen kun je even in de bar van het super-de-luxe Mandarin hotel op 251 waar een kamer meer kost dan €1.000 per nacht. Het hotel is omgeven door namen als Armani, Brioni, Alexander Mcqueen, Balmain, Chloé en Moschino. En woorden kom je te kort op de hoek van de rue Cambon met tegen over elkaar Chanel en Dior met een over de top aankleding, overigens ook aan kleding! De kerk is de Église Notre-Dame-de-l'Assomption.

 Kerst volgens Chanel en Dior op de hoek van de rue Cambon - Foto's Ronald Balder

We vervolgen onze weg langs Fendi, Céline, Guerlin, Christian Louboutin, Valentino, Max Mara, tot aan de rue Royale waar je een prachtig vergezicht hebt op de fraai verlichte Madeleine kerk (helaas nog in de steigers). Neem even de moeite om de prachtige en rijk versierde Cité Berryer te bezoeken (overzijde rechts) herkenbaar aan de kroonluchters met de gouden lampenkapjes. Keer weer terug naar de drukke rue Royale en vervolg je route via de eveneens fraai verlichte rue du Faubourg-Saint-Honoré vol met wéér chique modezaken en feestelijke etalages, waaronder die van Gucci, Dolce et Gabana, Prada, Hermès, Cartier, Boucheron Yves Saint Laurent en zo kan ik nog een hele tijd doorgaan.

 

Niet te missen het Cité Berryer en de etalages van Hermès - Foto's Ronald Balder

Deze lange winkelstraat uitlopen tot de kruising met de avenue Matignon. Terloops passeer je aan de linkerzijde het paleis van de Franse President Macron, het Élysées. We nemen links de avenue Matignon (sorry, even een donker en saai stukje) die ons brengt naar de Rond Point des Champs Elysées Marcel Dassault, alwaar je het mooiste uitzicht hebt op de gehele avenue des Champs Elysées, met aan het ene uiteinde de Arc de Triomphe en aan het andere uiteinde place de la Concorde. Niet voor niets noemen ze dit 'La Voie Triomphale'!

 

De ingang naar de residentie van de Franse Premier Macron

Het officiële kerstseizoen in Parijs begint natuurlijk niet voordat de kerstverlichting op de Champs Elysées is ontstoken. Dit gebeurde 20 november 2022 en natuurlijk, zoals de traditie betaamt, weer door een (Franse) beroemdheid. Na Marion Cotillard (2008), Charlotte Gainsbourg (2009), Mélanie Laurent (2010), Audrey Tautou (2011), Diane Kruger (2012), Laetitia Casta (2013) en Omar Sy (2014). In 2015 slechts 5 dagen na de aanslagen op vrijdag 13 november werd terecht besloten om de verlichting te ontsteken zonder enige ruchtbaarheid. De filmster Jean Dujardin, die vooral bekend was geworden door zijn rol van George Valentin in de film The Artist (2011), wat hem een Oscar opgeleverde voor beste acteur, liet het terecht afweten. Wereldkampioen judo Teddy Riner (2016) actrice Lily Rose Depp, de 18 jarige dochter van Vanessa Paradis en Johnny Depp (2017). In 2018 was de eer aan de inmiddels overleden couturier, artistiek directeur van Chanel en Fendi, fotograaf en regisseur; Karl Lagerfeld. De actrice Ludivine Sagnier in 2019 en zangeres Louane in 2020. Ook in 2021 werd gekozen voor een zangeres Clara Luciani, schijnbaar bekend van haar chanson ‘Respire’ een hymne van ontsluiting en herontdekte vrijheid aldus de krant Le Monde. (Mijn keuze zou zijn gevallen op Barbara Pravi. die internationaal doorbrak met haar tweede plaats op het Eurovisie Songfestival met ‘Voila’). Dit jaar mocht acteur Tahar Rahim op de rode knop drukken vanzelfsprekend weer omringd door de burgemeester van Parijs, Anne Hidalgo, maar ook door de voorzitter van het Champs-Elysées-comité, Marc-Antoine Jamet. Tahar Rahim is een Frans acteur van Algerijnse afkomst. Hij won met de film Un prophète een César voor beste acteur.

De Champs Elysées trekt jaarlijks 26 miljoen bezoekers waarvan 500.000 gedurende de feestdagen.

 

Avenue Montaigne met de winkel van Dior en het hotel Plaza Athenée

Natuurlijk kun je de hele avenue links en rechts bewandelen, maar je moet zeker de avenue Montaigne (in het verlengde van de avenue Matignon) niet vergeten met het absolute hoogtepunt het pand van Dior. Het is al met al een aardige tippel maar een die je altijd zal bijblijven.

 

Proeven, beleven, ontdekken

Andere Parijse iconen die tijdens de kerstperiode zeker een bezoek waard zijn, zijn de warenhuizen La Samaritaine, Le Bon Marché en BHV Marais.

Het iconische warenhuis in het centrum van de stad, La Samaritaine staat geheel in het teken van de dans; Paris mène la dance’. Klassiek ballet, disco, rock en zelfs breakdance. Dit alles is te zien in het weekend op de verschillende etages van het warenhuis. Je kunt er zelfs danslessen volgen. De magie van kerst wordt nog eens geaccentueerd door een enorme adventskalender in het majestueuze atrium.

La Samaritaine staat tijdens de Kerstperiode in het teken van de dans - Foto La Samaritaine

 

Le Bon Marché Rive Gauche nodigt jong en oud uit om te ontdekken hoe kerstballen worden gemaakt, te zien in de geanimeerde etalages. Deze zijn omgevormd tot een glasblazerij waar honderden mini elfen druk bezig zijn met het fabriceren van kleurrijke kerstballen. Vergeet hier ook zeker niet de binnenkant van het warenhuis te bekijken. Dit warenhuis op de rechter oever is een echt instituut. Deze winkel vol met nouveautés was namelijk het eerste echte warenhuis van Parijs. Opgericht zo’n 170 jaar geleden, in 1852, door het echtpaar Aristide en Marguerite Boucicaut en de gebroeders Videau. Net als La Samaritaine is Le Bon Marché eigendom van LVHM (Louis Vuitton Moët Hennessy), het grootste conglomeraat ter wereld van luxeproducten.

Le Bon Marché Rive Gauche

Een absolute 'must see' is La Grande Épicerie de Paris, eveneens gevestigd in het warenhuis Le Bon Marché. Alleen het beste van het beste, meer dan 30.000 producten uit de hele wereld, verspreid over een oppervlakte van 3000m2. Vier belangrijke afdelingen; kruidenierswaren afkomstig uit alle hoeken van de wereld, verswaren; gastronomie ten top,  wijnen en champagnes van de beste chateaus, zo'n 20.000 flessen, en last but not least producten uit eigen keuken. Brood, patisserie en dagverse producten gemaakt door de beste Parijse traiteurs. Dit is het absolute paradijs voor food-lovers, het mekka voor fijnproevers en zo kan ik nog een hele tijd doorgaan.

 

Het warenhuis BHV Marais, tegenover het Hôtel de Ville zet deze Kerst de Provence in de schijnwerpers. ‘Kerst in de Provence’, waar het warenhuis je meeneemt om de geuren en de smaken van deze streek ten zuidoosten van Frankrijk te ontdekken. Niet alleen de smaakpapillen worden verwend. De mooiste decoratie, kaarsen, dennenbomen, serviesgoed sieren de etalages.

 

En als je toch daar bent: Tot en met 1 januari licht het stadhuis op in de kleuren van Kerstmis. Op het voorplein staat een bos vol met dennenbomen en witte berken compleet met chalets. ‘Paris enchantée is het thema. De dennenbomen op het plein zijn afkomstig van duurzaam beheerde Franse kwekerijen. De bodembedekker is natuurlijk materiaal afkomstig van het snoeien van bomen in Parijs. Alles wat je beleeft is ‘made in France’. Elke woensdag, zaterdag en zondag worden de kinderen ontvangen door de Kerstman. De twee antieke carrousels zijn tijdens de feestdagen ook gratis voor kinderen. Kortom proeven, beleven en ontdekken, de gemeente heeft werkelijk kosten nog moeite gespaard.

Bercy Village

 

Het Festival du Merveilleux

Hoewel Bercy Village nogal ver van het stadscentrum ligt, kan ik je deze plek in het bijzonder aanbevelen. Want op weg naar het het Musée des Arts Forains passeer je Bercy Village, zoals elk jaar weer kunstzinnig verlicht. 1.200 Hangende paraplu's, geïnspireerd op Mary Poppins, 200 meter lang en 6 meter breed, vormen een betoverende wandeling die leidt naar een  gigantische kerstboom versierd met weer een dertigtal parasols. Dit alles gecreëerd door Patricia Cunha. Hier kun je trouwens ook heerlijk lunchen, dineren of gewoon genieten van een goed glas wijn in een van de vele restaurantjes, gevestigd in de gerestaureerde wijnpakhuizen. Op de binnenplaats, geplaveid met meer dan 17.000 oude straatstenen en een oude spoorbaan, zie je duidelijk de sporen van een rijk wijnverleden.

 

Slechts één keer per jaar krijg je de kans om als 'gewone' bezoeker binnen te kijken in een van de best bewaarde geheimen van Parijs. Een juweeltje, dat alléén tijdens de  kerstperiode geopend is voor het publiek. Normaal kun je hier uitsluitend terecht op afspraak. Het is gevestigd op een van de mooiste verborgen stukjes Parijs en De Fransman Jean-Paul Favand verzamelde gedurende 35 jaar duizenden zeldzame objecten, daterend van 1850 tot 1930, uit de wereld van; kermissen, entertainment, variété, theater en music hall (12e). Het Musée des Arts Forains gesitueerd in een kwadrant, tussen de rue des Pirogues de Bercy, rue Baron le Roy, avenue des Terroirs de France en de rue l'Heureux. 1,5 Hectare groot en inmiddels benoemd tot cultureel erfgoed. In een van de voormalige wijnmagazijnen,  gebouwd door een leerling van Eiffel, is het kermismuseum gevestigd. De Fransman Jean-Paul Favand verzamelde gedurende 35 jaar duizenden zeldzame objecten, daterend van 1850 tot 1930, uit de wereld van; kermissen, entertainment, variété, theater en music hall. Het is een van de belangrijkste particuliere kermis kunstcollecties van de wereld, zo uniek, dat het zelfs als decor diende in de heerlijke film van Woody Allen, 'Midnight in Paris'.

 

De Fransman Jean-Paul Favand verzamelde gedurende 35 jaar duizenden zeldzame objecten, daterend van 1850 tot 1930, uit de wereld van; kermissen, entertainment, variété, theater en music hall

Het zeer bijzondere interieur van het Musée des Arts Forains zal bij wijze van uitzondering worden open gesteld van 10.00 uur tot 18.00 uur voor het publiek van 26 december 2022 tot en met 2 januari 2023, waar je kunt kennismaken met de dromerige en surrealistische fantasiewereld van de kermis tijdens 'Le Festival du Merveilleux'. Verder heb je ook de unieke kans om een bezoek te brengen aan de Venetiaanse kamers (Salons Vénetiëns) het Théâtre du Merveilleux en de nieuwe magische spiegelzaal 'Le Magic Mirror'. Dit paviljoen dateert uit 1925, gebouwd in exotische houtsoorten, waaronder mahonie, is een van de nog zes resterende originelen in de wereld. De binnenplaatsen tussen de depots zijn helemaal in kerstsfeer met grote houtvuren en optredens van diverse variété artiesten, dit alles geheel in de stijl van de Belle Epoque het Parijs van 1900. Vooraf online kaarten bestellen is verplicht (klik hier). Entree voor volwassenen € 18,80, Kinderen € 11,80

  De voormalige wijnmagazijnen, gebouwd door een leerling van Eiffel zijn geheel in Kerstsfeer 

 

Mini-mondes en voie d’illumination

het is de naam van het lichtfestival in de Jardin des Plantes. Maak een spectaculaire reis door de tijd en reis 600 miljoen jaar op één avond met deze meeslepende nieuwe nachtwandeling, gewijd aan de evolutie van het leven. Tot en met 15 januari 2023 kun je wandelen onder de sterren langs reusachtige , dinosaurussen. De wandeling ‘Mini-mondes en voie d'illumination’ begint op place Valhubert, waar gigantische lantaarns diersoorten uitbeelden die inmiddels verdwenen zijn.

Het Mini-mondes en voie d'illumination is kijkplezier voor jong en oud

De ontdekkingstocht kan beginnen om 18.00 uur tot en met 23.00 uur (laatste toegang om 21.30 uur) en de entree is € 14 tot € 17 per persoon. Ook hier is het te adviseren om vooraf, online, je kaarten te bestellen (klik hier). Elke avond geopend met uitzondering van 24 en 31 december. Metrostation Gare Austerlitz, lijn 5, 10.

 

Belangrijkste kerstmarkten

LA MAGIE DE NOËL AUX TUILERIES

Van 19 november 2022 tot 8 januari 2023.

Jardin des Tuileries - place de la Concorde, 1^e arrondissement.

 

MARCHÉ DE NOËL DES ABBESSES

De gehele maand december 2022 en januari 2023.

Place des Abbesses, 18^e arrondissement.

 

MARCHÉ DE NOËL DE PARIS NOTRE-DAME

Van 9 tot en met 25 december 2022.

Square René Viviani - 2 rue du Fouarre, 4^e arrondissement.

 

MARCHÉ DE NOËL DE STATION F

De gehele maand december 2022.

Station F - 5 parvis Alan Turing, 13e arrondissement.

 

LA FELICITÀ, het uitgestrekte 4.500 vierkante meter grote restaurant van de Big Mamma-groep in het 13e arrondissement.

Twee kerstmarktweekenden op 10 &11 en 17 & 18 december 2022.

La Felicita, 55, boulevard Vincent Auriol, 13^e arrondissement, metro: Chevaleret

 

VILLAGE DE NOËL A SAINT-GERMAIN-DES-PRÉS

De gehele maand december 2022.

Quartier Saint-Germain-des-Prés, 6^e arrondissement.

 

VILLAGE DE NOËL SUR LE PARVIS DE LA DÉFENSE

Nog tot en met 24 december 2022.

Parvis de la Défense.

 

MARCHÉ DE NOËL ALSACIEN

Nog tot en met 16 december 2022

Parvis de la Gare de l'Est - côté rue d'Alsace, 10^e arrondissement.

 

VILLAGE DE NOËL A TOUR EIFFEL

De gehele maand december 2022.

Champs de Mars, 7^e arrondissement, metro Bir Hakeim, Trocadero.

 

Dus mocht je het nog niet gedaan hebben dan is het hoog tijd om nu plannen te maken om je Kerst dit jaar toch maar door te brengen in Parijs. Want Parijs bruist, Parijs leeft en je ontdekt de vele voordelen. Allereerst is er een keur van evenementen die ook op zondag 25 december, de eerste kerstdag, gewoon geopend of te zien zijn. Verder zijn alle restaurants, met uitzondering van de typische familierestaurants, geopend zonder verhoogde prijzen. Daar moet je in Nederland eens om komen. Ook op maandag 26 december, tweede kerstdag, zijn restaurants en musea gewoon geopend (vaak is vooraf reserveren wel gewenst). De Fransen vieren kerstavond (24e), de avond voor de eerste kerstdag, met een familiediner in een restaurant. Op die avond is reserveren in een restaurant een must en dan gelden er wel degelijk verhoogde prijzen.

Een bustoer langs alle verlichte monumenten en straten

 

Het is en blijft een kwestie van keuzes maken. Dus zijn er in twee opties: We gaan op wandeltour of ben je slecht ter been dan maak je gebruik van de Get Your Guide Tours die je uitnodigt voor het maken van een 1,5 uur durende panoramische bustour ‘Illuminations de Noël’ om de mooiste verlichte monumenten van de hoofdstad bij zonsondergang te ontdekken. Deze feestelijke tour door Parijs, becommentarieerd in vijf talen inclusief kerstliederen en warme drank. Prijs vanaf € 32 per persoon. Vooraf boeken verplicht. Voor boekingen en informatie klik hier.

VRIJMETSELARIJ IN PARIJS

Met een rijke geschiedenis van meer dan drie eeuwen, is het Vrijmetselarijmuseum een van de meest curieuze culturele plekken in de Franse hoofdstad. Het museum is gevestigd in het Hôtel du Grand Orient de France aan de rue Cadet in het negende arrondissement. De Vrijmetselarij is in veel opzichten een mysterie voor niet-ingewijden. Om de oorsprong, de invloed en het belang van de Vrijmetselarij door de eeuwen heen te begrijpen en te demystificeren is dit een must-see museum. Het is natuurlijk niet nodig om een inwijdingsceremonie te ondergaan om het museum, dat jaarlijks 20.000 bezoekers ontvangt, te bezoeken.

Logo broederschap 'Grand Orient de France 

Geschiedenis: Het museum is opgericht in 1889 door de Grootoosten van Frankrijk met de ambitie om getuigenis te doen van de vrijmetselaarsinvloed op de evolutie van de samenleving, burgerschap en moderniteit. Het was toen nog een soort van rariteitenkabinet waarin een deel van het culturele erfgoed van de vrijmetselaars- broederschappen, beter bekend als loges, waren ondergebracht. Maar tijdens de Tweede Wereldoorlog werd de Vrijmetselarij in de door Duitsers bezet gebied verboden en werden vrijmetselaars vervolgd en lastiggevallen. De Vichy-politie had zelfs een speciale dienst om geheime genootschappen op te sporen. Tussen 1940 en 1944 plunderden en confisqueerden de nazi’s de collecties van het museum. Een deel van de stukken werd zelfs gebruikt om de grote antivrijmetselaarstentoonstelling in het Petit Palais op te zetten. De andere in beslag genomen stukken werden opgeslagen in het voormalige hoofdkwartier van de eveneens verboden Theosofische sociëteit aan de square Rapp, in het zevende arrondissement, omgevormd tot een branche van de Vichy-antivrijmetselaars. Na de bevrijding werd, wat er nog over was van de collecties, zo’n 50 stuks, teruggegeven aan de broederschap Grand Orient de France, die ze bij gebrek aan middelen zorgvuldig in dozen bewaarde.

Lucien Murat, Grand Maitre du Grand Orient de France van 1852 tot 1861
 

Vóór de oprichting van het museum stond op de plek in de rue Cadet een herenhuis dat aan het begin van de 18e eeuw toebehoorde aan de Prins van Monaco. Bewoond door de markies de La Londe, voorzitter van het parlement van Rouen in 1780. Later, in 1830, was het de residentie van maarschalk Clauzel. In 1854 kocht grootmeester Lucien Murat, de derde Prins van Murat, het hotel en vestigde er het hoofdkwartier van de broederschap Grand Orient de France. De voormalige balzaal van de Grimaldi’s werd vervolgens omgevormd tot een vrijmetselaarstempel. In 1957 kreeg de tempel de naam ‘Temple Arthur Groussier’, genoemd naar de voormalige voorzitter van de raad van de Orde van het Grootoosten van Frankrijk uit 1925. 

Aan het einde van de jaren ’60 herbouwde de broederschap Grand Orient de France  opnieuw een deel van zijn hoofdkwartier aan de rue Cadet. Het oude kleine gebouw werd vervangen door een groot gebouw beschermd met een grote metalen gevel volgens de smaak van de internationale stijl die in de jaren ’70 in zwang was. Een virtuele bunker waar je binnenkomt via een goed bewaakte glazen deur en beveiligingspoortjes, een indeling getekend door het oorlogstrauma. 

In 1973 werd het museum heropend en markeerde meteen de tweehonderdste verjaardag van de vorming van het Grootoosten van Frankrijk. Mede dankzij de hulp van de toenmalige grootmeester die veel heeft gedaan om opnieuw het vrijmetselaarserfgoed te verzamelen. Hij liep van veiling naar veiling om de collectie van voor de oorlog, te reconstrueren. Er werden zelfs stukken teruggekocht die eerder waren gestolen. Van 2008 tot 2010 werd dit unieke museum opnieuw ingrijpend gerenoveerd en kreeg bij de opening op 10 februari 2010 het predicaat toegekend, door het Ministerie van Cultuur, van ‘Musée de France’. De opening werd verricht door de Grootmeester van de broederschap Grand Orient de France; Pierre Lambicchi, in aanwezigheid van de toenmalige Minister van Cultuur Frédéric Mitterand (inderdaad de neef van) en Bertrand Delanoë die toen burgemeester was van Parijs.

Eenmaal langs de beveiligingspoortjes kom je in een grote hal die toegang biedt tot het museum

Vanaf het begin wordt je ondergedompeld in een zeer intieme sfeer, met name door de verlichting die mede dankzij licht-donkercontrasten een soort van clair-obscur weergeeft. Met transparante meubels waardoor het museum, bij binnenkomst, als een geheel kan worden waargenomen, terwijl de bezoeker van het ene ‘podium’ naar het andere wordt geleid. Chronologisch beleef je de ‘grote geschiedenis’ van de Vrijmetselarij op een intieme manier, een ontdekkingsreis langs de identiteit, de geschiedenis en de gebruiksvoorwerpen van de Franse vrijmetselaars: meubels, versieringen en rituele voorwerpen die toebehoorden aan de loges en de vrijmetselaars. Je ziet een grote collectie zegels, juwelen, medailles, schilderijen en persoonlijke voorwerpen zoals horloges, snuifdozen, manuscripten, patenten, gravures, boeken en foto’s. Verder enkele zeer emblematische stukken waaronder een portret van de Grootmeester van 1743 tot 1771, de graaf van Clermont. De ‘schort’ gebruikt tijdens de inwijdingsprocedure van Voltaire, Frans schrijver, essayist, filosoof en vrijdenker. Hij kan worden beschouwd als de prominente voortrekker van de Franse Verlichting en werd ingewijd aan het einde van zijn leven op 7 april 1778. Of het schort van Jérôme Bonaparte, de jongste broer van Napoleon Bonaparte en kortstondig koning van Westfalen. Maar ook het vrijmetselaarszwaard van Lafayette, een Frans aristocraat die beroemd werd vanwege zijn rol in de Amerikaanse onafhankelijkheidsstrijd en de Franse Revolutie.

Het oudste stuk is de originele uitgave van de  ‘Constituties van Anderson’ gepubliceerd in 1723, een van de grondleggers van de moderne vrijmetselarij (boven) - Voorbeeld van een schort die gebruikt wordt bij de geheime inwijdingsprocedures (onder)

De ‘schort’ gebruikt tijdens de inwijdingsprocedure van Voltaire

Het vrijmetselaarszwaard van Lafayette, een Frans aristocraat 

 

Sommige stukken zijn ronduit verbluffend. Als bezoeker bewonder je ook de mooiste collectie aardewerk en glaswerk met maçonnieke versieringen uit de 18^e eeuw. Het oudste stuk is de originele uitgave van de  ‘Constituties van Anderson’ gepubliceerd in 1723, een van de grondleggers van de moderne vrijmetselarij.  Een buste van Marianne uit 1882, zij symboliseert de ‘triomf van de Republiek’. Gemaakt door Paul Lecreux, beter bekend als Jacques de France. Het beeld is oorspronkelijk gemaakt voor de loge van Saint-Germain-en-Laye; ‘La Bonne Foi’. Maar ook een porseleinen Marianne uit de tweede republiek van 1842 tot 1852. De datum 23 februari 1848 die op de sokkel staat vermeld, verwijst naar het begin van de Parijse opstand die leidde tot de val van Louis-Philippe. Met recht zie je hier een van de mooiste collecties ter wereld.

Graaf van Clermont, Grand Maitre van 1743 tot 1771
 

Vrijmetselarij

De Vrijmetselarij is voortgekomen uit de bouwcorporaties van de middeleeuwen en is in haar huidige organisatievorm drie eeuwen oud. Er zijn vele wortels, o.a. in Schotland en Frankrijk, maar Engeland is de bakermat van de Vrijmetselarij. Daar bloeide in de 17de eeuw de Royal Society, een genootschap van vooruitstrevende wetenschappers, onder wie veel vrijmetselaren. De traditie van de Vrijmetselarij is dan ook diep geworteld in de geschiedenis van Frankrijk. Vrijmetselarij als hulpmiddel van de Verlichting of Eeuw van de Rede, een cultureel-filosofische en intellectuele stroming in Europa die ruwweg samenviel met de 18e eeuw, daarna als een vector voor verspreiding van het democratische liberale kamp. Vandaag de dag zijn er bijna 200.000 mensen lid van de Vrijmetselarij in Frankrijk, waarvan ongeveer een kwart lid van de oudste broederschap die van het Grand Orient de France. De Vrijmetselarij telde onder haar leden de grootste geesten en kunstenaars van hun tijd. De betekenis van de Vrijmetselarij als leerschool van deugd en democratie is dan ook enorm geweest. De meeste grote filosofen van de Verlichting waren vrijmetselaar: Rousseau, Montesquieu, Voltaire, Danton, enzovoorts. Op 14 januari 1882 werd de eerste vrouw geïnitieerd: Maria Deraimes. Vanaf 1901 volgen meerdere loges. De Vrijmetselarij in Frankrijk zijn opgesplitst in diverse groepen, Obediënties genoemd zowel toegankelijk voor mannen en vrouwen en gemengde vorm. 

 

Meestal komt men twee wekelijks samen om een zogenaamd ‘bouwstuk’ aan te horen, een filosofisch getinte voordracht, waarna er een uitwisseling van ideeën en zienswijzen volgt zonder te vervallen in felle discussies. In loges mogen geen zaken worden gedaan en er mag ook geen politiek worden bedreven. Ook twistgesprekken over godsdienst zijn verboden. Er wordt over van alles gesproken, maar nooit in een debatvorm, altijd in een dialoogvorm. Standpunten worden niet tegenover elkaar gezet, maar naast elkaar gelegd. Klonen, euthanasie, de scheiding van kerk en staat zijn voorbeelden van kwesties waarin de vrijmetselaars hun invloed trachten aan te wenden, doorgaans ten faveure van een liberale koers. Het verkrijgbaar maken van voorbehoedsmiddelen in Frankrijk was hun werk, en menige gemeente werd behoed voor een extreem-rechtse burgemeester doordat socialistische en gaullistische vrijmetselaars bij de plaatselijke verkiezingen besloten tot samenwerking.

 

De Marianne is ook een belangrijk symbool voor de vrijmetselarij - Een porseleinen Marianne uit 1848, het begin van de 2e republiek

Bronzen Marianne uit 1882 van de hand van Paul Lecreux / Jacques de France - Op 14 januari 1882 werd ook de eerste vrouw geïnitieerd: Maria Deraimes

Vrijmetselarij is geen godsdienst, geen ideologie of levensbeschouwing. En zeker geen sekte of geheim genootschap. De Orde van Vrijmetselaren is een democratische vereniging, waarvan de leden streven naar verdieping van inzicht. In dat streven staat de Orde natuurlijk niet alleen. Maar de Vrijmetselarij onderscheidt zich van andere organisaties op dat terrein door haar bijzondere methode van werken. Zij maakt daarbij gebruik van symbolen en rituelen, die op zinnebeeldige wijze de levensloop van de mens uitbeelden. In de Vrijmetselarij neemt de bouwsymboliek, erfenis van de ambachtelijke loges uit de middeleeuwen, een zeer belangrijke plaats in. De vrijmetselaar bouwt aan de ‘Tempel der Volmaking’, aan een betere wereld, waarbij hij zichzelf ziet als een bouwsteen. Passer en winkelhaak vormen internationaal hét herkenningsteken van de vrijmetselarij.

 

De Afrikaanse kenmerken van deze ‘Zwarte Marianne’ die in 1848 in opdracht van vijf vrijmetselaarsloges in Toulouse werd gemaakt, is voor die tijd buitengewoon vernieuwend

De passer wordt verbonden met de gedachte aan maatgeven, scheppen, afpassen. Hij is ook het symbool van de uitstralende Liefde uit het Oosten, het symbool van de Opperbouwmeester die alles ordent naar maat, getal en gewicht. De winkelhaak met zijn rechte hoek symboliseert de mens die het Licht ontvangt, de mens die zich in de ‘rechte verhouding’ weet te plaatsen tot zijn medemens. Een geliefde uitdrukking is dat de mens een ruwe steen is, die moet worden bekapt en gepolijst tot een zuiver kubieke steen, zodat die gave steen kan worden ingepast in het bouwwerk van levende stenen. Samen bouwen voor een hoger doel, schept een band. 

  

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de Vrijmetselarij verboden

Veel Fransen menen echter dat de Vrijmetselarij nog steeds een belangrijke geheime rol speelt in het politieke spel en achter de schermen veel invloed heeft. De Rooms Katholieke kerk (ooit staatsgodsdienst in Frankrijk) kijkt dan ook met Argusogen naar deze onafhankelijke organisatie. Het gesloten karakter van de Vrijmetselarij (men kan slechts lid worden na een zekere ballotage) maakt het in Frankrijk tot een geheimzinnige organisatie. De Dreyfus affaire is hier zeker debet aan. Deze Frans-joodse officier heeft de geschiedenisboeken gehaald als hoofdrolspeler in een politiek schandaal dat Frankrijk twintig jaar in zijn ban heeft gehouden. Tijdens de Tweede Wereldoorlog bestond er de complottheorie waarbij Joden en vrijmetselaren grote invloed uitoefende op het westerse wereldgebeuren. Naar verluidt vergaderen de loges nimmer zonder de Franse vlag en besluiten zij hun bijeenkomsten met een 'Leve de republiek!' 

Trakteer je zelf op een duik door drie eeuwen humanisme en geschiedenis.

Musée de laFranc-Maçonnerie, Vrijmetselarij-museum, rue Cadet 16, 9^e arrondissement.

Metrostation Cadet, lijn 7.

Geopend dinsdag t/m vrijdag van 10.00 uur – 12.30 uur en van 14.00 uur tot 18.00 uur.

Zaterdags sluit het museum om 19.00 uur in plaats van 18.00 uur. 

Rondleiding

Een ongewoon bezoek om de geheimen van de vrijmetselaars van Parijs te ontdekken.

Deze rondleiding "Geheimen van de vrijmetselarij in Parijs" laat je kennismaken met de fascinerende verhalen van deze orde, een geheim genootschap dat sinds de 17e eeuw veel sporen heeft nagelaten in Parijs ! 

Bronnen:

Vrijmetselarij Nederland, Sarah Pons, Pierre de Boudewijn, Vrijmetselarij in Frankrijk door A.L. Longayroux,

EDWARD HOPPER, PARIJSE JAREN

Doordat ik sinds 2014 lid ben van het prestigieuze Atelier Néerlandais in Parijs ontmoet ik aldaar regelmatig medewerkers van onze ambassade. Logisch, want het Atelier, platform voor Nederlands ontwerp, de kunsten en het boek, is onderdeel van de Nederlandse ambassade in Parijs. Zo was het dat Friso Wijnen, ambassaderaad voor cultuur, mij intrigeerde met een volgende post op Facebook:

Benzinestations, coffee corners badend in neonlicht, riante witte huizen aan de rand van een bos, dat zijn de beelden die bij me opkomen als ik aan Edward Hopper denk. Ik had er geen weet van dat de Amerikaanse schilder tussen 1906 en 1910 drie keer Parijs bezocht en er zo’n veertig olieverfschilderijen maakte. ‘Ik geloof niet dat er een andere stad in de wereld zo mooi is als Parijs’, schreef Hopper in 1906 aan zijn moeder. Beïnvloed door het impressionisme en door de fotografie van Eugène Atget toonde Hopper een bijna verlaten stad met nadruk op vorm en architectuur.

Daarbij volgde onderstaande afbeelding: ‘Rue de Paris’ - 1907.

Edward Hopper, 'Rue de Paris' 1907 - Courtesy Whitney Museum of American Art, New York

 

Regelmatig heb ik blogs geschreven over Nederlandse, maar ook over internationale kunstenaars in Parijs, maar net als Friso wist ik niet dat de Amerikaanse kunstschilder Edward Hopper in Parijs heeft gewoond en gewerkt. Geen wonder eigenlijk, want Parijs was aan het begin van de 20^e eeuw de kunsthoofdstad van Europa. Nieuwe stijlen volgden elkaar in die tijd in rap tempo op. Kunstenaars van over de gehele wereld trokken naar Parijs om zich onder te dompelen in deze bruisende metropool. Mondriaan, Chagall, Picasso, Sluijters, Kandinsky om er maar een paar te noemen. De meeste kunstenaars die in Parijs aankwamen, hadden niet veel te besteden en verbleven in de goedkope buitenwijken. In Montmarte en later Montparnasse ontstonden daarom kunstenaarskolonies, waarin schilders zich probeerden op te werken vanuit armoede naar beroemdheid.

1906 Trappenhuis en binnenplaats rue de Lille 48 - Edward Hopper, Courtesy Whitney Museum of American Art, New York

 

In de herfst van 1906 arriveerde Hopper in Parijs en nam zijn intrek in de rue de Lille 48, een pand dat eigendom was van de Evangelische Baptistenkerk die er aan grenst. Het pand bestaat overigens nog steeds, zo ook de kerk die dateert uit de jaren 1870. Het verblijf van Hopper bij de Evangelische kerk was geregeld via zijn ouders die lid waren van een baptistenkerk in Hudson Valley. En zo ging hij op kamers in het appartement van een weduwe. Hij was 24 jaar en net afgestudeerd aan de New York School of Art.

 

Edward Hopper, zelfportret 1903 - 1906 - Courtesy Whitney Museum of American Art, New York

In een 695 pagina’s tellende biografie over Hopper beschrijft kunsthistorica Gail Levin de Parijse periode van Edward Hopper. “Hij bracht de eerste maand in Parijs door met zijn ogen. Wat hij zag werd belangrijker voor hem dan wie hij ontmoette of wat hij deed”. In brieven aan zijn moeder beschreef hij de geometrie van Parijs, de daken van leisteen en zink, de schoorstenen en de grijsblauwe kleur die de stad op regenachtige dagen leek te omhullen. 

Hij bezocht een week na zijn aankomst de Salon d'Automne, een van de belangrijkste kunsttentoon-stellingen van schilder- en beeldhouwkunst in Parijs. In 1903 werd de eerste georganiseerd door Georges Rouault, André Derain, Henri Matisse en Albert Marquet, als een reactie op het conservatieve beleid van de officiële Parijse salon. De tentoonstelling werd vrijwel onmiddellijk het paradepaardje van de ontwikkelingen en innovaties in de 20e-eeuwse schilderkunst en beeldhouwkunst. 

Hier werd hij verliefd op het werk van Félix Vallotton, een van oorsprong Zwitserse kunstschilder, die zich in 1900 liet naturaliseren tot staatsburger en Albert Marquet, een Franse kunstschilder, tekenaar, aquarellist en illustrator. Twee schilders die een grote invloed hadden op zijn kunst. Hier ontdekte hij het impressionisme. waardoor hij overging op veel frisser, kleurrijker, sensueler en spontaner werk dan zijn eerdere Amerikaanse werk. Dit  mede dankzij het werk van impressionisten als Monet, Renoir, Sisley, Pissaro en Cézanne.

 

Edward Hopper liet zich inspireren door werken van Félix Vallotton (l) en Albert Marquet (r) 

Zijn roots, leven dichtbij de Hudson rivier in New York, voeren hem naar de Seine, die letterlijk achter zijn appartement stroomt aan de rue de Lille. Hopper werkt voornamelijk buiten, net als de impressionisten. Zo dwaalde hij langs de rivieroevers. Van zijn Parijse schilderijen is bijna een derde geïnspireerd op de Seine. Een van zijn eerste werken was die van het trappenhuis in het appartement van zijn hospita. Daarna volgde de binnenplaats, maar ook bekende Parijse monumenten zoals de Notre-Dame, het Louvre en de Pont des Arts. Allemaal gekadreerd zoals wij die kennen van de Franse fotograaf Eugène Atget wiens werk Hopper ontdekte in Parijs. Goed voorbeeld hiervan is de zeer strakke uitsnede van zijn schilderij van de trap waar het lijkt op een uitsnede van een groter schilderij. Maar niets is minder waar, dit is wat Hopper ons wilde laten zien.

Mede dankzij het impressionisme ging Edward Hopper over op veel frisser, kleurrijker, sensueler en spontaner werk (zie onderstaande foto's) - Edward Hopper 1906 - 'Bords de Seine' - Courtesy Whitney Museum of American Art, New York

Edward Hopper, 'Le Pont des Arts' 1907 - Courtesy Whitney Museum of American Art, New York

Edward Hopper, 'Le Quai des Grands Augustins' 1909 - Courtesy Whitney Museum of American Art, New York

 

Hoppers visie op Parijs is er een van een verlaten stad, zonder mensen, en als je zijn doeken op je laat inwerken, dan wordt je vanzelf stil en bevangen, maar ook een beetje verdrietig. Het heeft soms wat desolaats. Dat Hopper je mentaal weet te vangen, dat is zeker. De kunstenaar reserveerde houtskool, inkt en waterverf voor zijn studies en straattaferelen, terwijl hij olieverf gebruikte om zijn stijl te verfijnen. Hij bezocht vaak tentoonstellingen, galeries en salons om de nieuwste uitingen in de moderne kunst te zien. In de tijd van Hopper was de rue de Lille en omgeving doorspekt met kunstgalerijen en antiekwinkels. Hopper bleef echter onaangetast door de destijds populaire fauvistische en kubistische kunst, en bleef in plaats daarvan zijn eigen artistieke koers volgen. In een van zijn schaarse interviews vertelde hij over zijn Parijse periode: “Ik heb gehoord van Gertrude Stein, maar ik kan mij niet herinneren dat ik ooit van Picasso heb gehoord”.

 

Edward Hopper. 'Notre-Dame' 1907 - Courtesy Whitney Museum of American Art, New York

In de zomer van 1907 verliet Hopper Parijs om daarna nog twee keer terug te komen voor korte bezoeken, 1909 en 1910. Na het verlaten van Parijs in 1910, kwam Hopper nooit meer terug. Zijn Parijse oeuvre omvatte zo’n vijftig olieverfschilderijen, een dertigtal aquarellen en een schat aan foto’s en schetsen. Over zijn drie bezoeken aan Parijs zei hij ooit; “Het kostte mij tien jaar om over Europa te komen”. Tijdens die periode schreef hij zich niet in voor lessen, huurde ook geen studio maar schilderde gewoon wat hem interesseerde. Hij schetste ook mensen, van theaterbezoekers tot soldaten en prostituees.

 

Edward Hopper, Nude, rue de Lille 48 (1906-1907) - Courtesy Whitney Museum of American Art, New York - Josephine N. Hopper Bequest

Parijs na het bezoek van Hopper is nog altijd Parijs. Als je rue de Lille 48 opzoekt in Google Earth zie je dat de binnenplaats nauwelijks is veranderd. Het schilderij ‘Trap op 48’, zulke trappen vind je nog steeds in de vele Haussmann-gebouwen in Parijs, chocolade bruine deuren en een gebogen mahoniehouten trap met uitgesleten treden. Zo ook het schilderij ‘Straat in Parijs’ (‘Rue de Paris’ 1907). We weten dat Hopper veel tijd doorbracht in het Quartier Latin, de Parijse studentenwijk. Kenmerkend in het schilderij zijn de trappen aan de rechterkant en dat het gaat om een smalle straat. Nou die zijn er niet zoveel in Parijs en met name te vinden in het oude centrum. Mijn eerste gedachte gingen uit naar rue du Haut-Pavé, maar die loopt niet in een bocht, maar heeft wel de kenmerkende trappen. Speuren, mede dankzij Google Streetview, brengt bij een paar straten verder naar de rue Domat. Kijk zelf maar eens naar de treffende gelijkenis.

De binnenplaats van rue de Lille 48 (1906) versus Google Earth (2022)

'Rue de Paris' (1906) versus Google Street View (2022) - Rue Dormat

 

Helaas zijn er geen werken van Hopper’s Parijse periode te vinden in Parijse musea. Om ze  in het echt te kunnen bewonderen moet je afreizen naar New York, naar het Whitney Museum of American Art. Nog twee weetjes: Tijdens zijn Europa reis bezocht Hopper ook Spanje, London, Berlijn, Brussel en Amsterdam. Het werk dat toen de meeste indruk op hem maakte was de Nachtwacht van Rembrandt. Ook ontdekte hij in Parijs de poëzie van Charles-Pierre Baudelaire. Hopper zou zijn hele leven werk van Baudelaire lezen en voordragen. De beide mannen deelden interesses over eenzaamheid in het stadsleven en de troost van de nacht.

Charles-Pierre Baudelaire - Gustave Courbet - courtesy Musée Fabre, Montpellier (l) De cenotaaf van Charles-Pierre Baudelaire, Cimetière Montparnasse

Edward Hopper, 22 julli 1882 – 15 mei 1967 

Bronnen: Gail Levin, ‘Edward Hopper, An Intimate Biography’, Wikipedia, Whitney Museum of American Art.

SENLIS, EEN STAD DIE DE TIJD OVERSTIJGT

Laatst, onderweg naar Parijs, kwam ik een pareltje tegen dat tot mijn grote verwondering niet terug te vinden is in verscheidene Nederlandse Frankrijkboeken in mijn bezit zoals: het lijvige boek van Trotter, ‘Reizen Frankrijk’ of 1200 top-ervaringen in Frankrijk, eveneens van Trotter, het boek van Frankrijkkenner Ruud Couwenhoven, ‘Frankrijk Binnendoor’ en als laatste ‘Frankrijk Puur Roadtrips’, van Martijn en Marita Joosse. Ongelofelijk, want dit pareltje is alleen al een bezoek waard vanwege zijn gotische kathedraal en de historische straten in de oude stad. De geschiedenis van deze stad gaat zelfs terug tot de Gallo-Romeinse tijd en in de middeleeuwen was het zelfs een koninklijke stad, plus het vormt een heerlijk tussenstop onderweg naar Parijs.

 

Senlis, dit pareltje is alleen al een bezoek waard vanwege zijn gotische kathedraal en de historische straten

Nieuwsgierig? Ik heb het over Senlis, minder dan 50 kilometer verwijderd van Parijs, een opmerkelijke plek waar de geschiedenis zijn sporen heeft nagelaten. Met een bezoek aan Senlis duik je in 2.000 jaar geschiedenis. Terug naar de Gallo-Romeinse tijd met arena’s van de 1^e eeuw waar gladiatoren vochten. Je ziet er restanten van de oude muur van Augustomagus uit de 3^e eeuw, en die van de eind 12^e eeuw gebouwd onder Filips Augustus, een van de best bewaarde van Frankrijk. Je kunt er nog 16 van de oorspronkelijke torens bewonderen. Begiftigd met verschillende juwelen uit de middeleeuwen. Je ontdekt de restanten van het koninklijk kasteel van de Capetingen tot de Bourbons. De bovenstad ligt op een heuvel van kalksteen. De zuidrand daalt steil af naar het riviertje de Nonette. De stad bezit onderaardse drinkwaterbronnen en de kalksteen, die voor een deel met leem is bedekt, komt uit de geologische periode Lutetien (zoek dat maar eens op in Wikipedia) en is dus ongeveer 42 tot 48 miljoen jaren oud.

 Je ziet er restanten van de oude muur van Augustomagus uit de 3^e eeuw

Vanaf de ijzertijd tot de 19^e eeuw maakten de bewoners van Senlis gebruik van zandsteen dat gemakkelijk is te bewerken. Daarom zijn vele gebouwen uit dat lichtgele materiaal opgetrokken. Bovendien schiep men zo de mogelijkheid, ondergrondse ruimtes onder de huizen en andere gebouwen uit te hakken en in te richten. Deze dienden als opslag- en noodwoonruimte, maar ook als schuilplaats tijdens de vele oorlogen en bezettingen, die de stad bijna twee millennia lang teisterden. Het komt nog steeds voor dat men in Senlis, bij verbouwingen, stuit op onontdekte kelders. Vele van deze archeologische vondsten en kunst zijn te zien in het Musée d’Art et d’Archéologie de Senlis dat gevestigd is in het voormalige bisschoppelijke paleis.

 

In Senlis ontdek je de restanten van het koninklijk kasteel van de Capetingen tot de Bourbons

De stad ligt midden tussen drie fraaie en belangrijke bosgebieden. Aan de noordkant ligt het Forêt d’Halattes. Het Forêt de Chantilly ligt ten westen met aan de rand het prachtige kasteel van Chantilly en ten zuidoosten het Forêt d’ermenonville met de voormalige abdij van Chaalis.

De Cathédrale de Notre-Dame een van de mooiste van Frankrijk

Te midden van Senlis ontdek je middeleeuwse straten en Romeinse overblijfselen. In het centrum ontdek je een van de mooiste voorbeelden van de bedrijvigheid van bouwlustige bisschoppen en de interesse van Franse Koningen; de Cathédrale Notre-Dame. Gebouwd tijdens de hoogtijdagen van Senlis, tussen de 12^e en 13^e eeuw naar het voorbeeld van de basiliek van Saint-Denis. Het wordt samen met die van Amiens, Parijs, Reims, Beauvais, Rouen en Chartres genoemd als een van de mooiste kathedralen van Frankrijk en is daarom in 1887 ook geklasseerd als historisch monument. 

De bouw van deze kathedraal, de kleinste van Frankrijk, begon in 1153 en vorderde langzaam door constant geldgebrek. De inwijding vond plaats 38 jaar later in 1191. Verschillende verbouwingen en toevoegingen volgden in 1240 en 1504. Een blikseminslag veroorzaakte toen een felle brand. Het waren Lodewijk XII en François 1er die de knip trokken voor de restauratie die duurde tot 1515. Halverwege de 13^e eeuw kreeg de toren zijn prachtige spits waarop vele klokkentorens in de Valois zijn geïnspireerd. De toren is maar liefst 78 meter hoog. Het schip van de kathedraal is 70 meter lang, ruim 19 meter breed en 24 meter hoog. De tribunes boven de zijbeuken behoren tot de mooiste van Frankrijk. Volgens de overlevering herbergt de kathedraal het kaakbeen van Saint-Rieul, de eerste bisschop van Senlis en een sleutelfiguur in de lokale geschiedenis. In 2020 vierde de kathedraal zijn 870-jaar bestaan. Maar ook hier zie je de kwetsbaarheid van de kalksteen die erg gevoelig is voor vocht en vuil. Daardoor is de kathedraal permanent onderhevig aan restauratiewerkzaamheden. Zo moet het bouwwerk regelmatig worden ontgroend. Zon, water, beschutting en mineralen vormen een ideale bron voor mossen en kleine planten. Om de twee jaar moet de vegetatie worden verwijderd door alpinisten om blijvende schade te voorkomen. Onlangs werd nog het grote orgel uit de 17^e eeuw gerestaureerd, afkomstig uit de abdij van Saint-Vincent. Het lijkt allemaal op een gebed zonder einde. Let nog even op het grote portaal dat gewijd is aan de hemelvaart van Maria. Het beeldhouwwerk is tamelijk uniek voor de 12^e eeuw.

 

De bouw van deze kathedraal, de kleinste van Frankrijk, begon in 1153

Senlis is goed bekend bij filmmakers vanwege haar natuurlijke omgeving, middeleeuwse straten, pleinen en historische monumenten, herenhuizen en kastelen. Er zijn door de tijd meer dan honderd films opgenomen, geheel of gedeeltekijk. Enkele bekende titels zijn: The Longest Day (1962), James Bond A View to a Kill (1985), de graaf van Montechristo met Gérard Depardieu (1997), Arsene Lupin met Kristin Scott-Thomas ( 2003), The Adventures of Young Voltaire, een Frans - Belgische miniserie in vier afleveringen (2021), The Grey Man met in de hoofdrol Ryan Gosling (2021).

 Le Jardin du Roy

Tegenover de kathedraal ligt de Jardin du Roy. Dit park ligt in de vroegere gracht van de Gallo-Romeinse omwalling. De muur was 7 meter hoog en 4 meter dik. Vanuit dit park heb je een geweldig uitzicht op de restanten van de muur, de overgebleven torens en de kathedraal. In wat vroeger de Prieuré Saint-Maurice was zit nu het Musée de la Vénerie, een museum gewijd aan de jacht. In het park zie je de restanten van het koninklijk kasteel van Senlis, waar Hugues Capet tot koning van Frankrijk werd gekozen, gebouwd in de Merovingische periode maar grotendeels verwoest na de Franse Revolutie.

 

De straatjes worden gekenmerkt door historische gebouwen

Wandel door het oude centrum met verschillende gebouwen geklasseerd als historisch monument. Het maakt eigenlijk niet uit welke richting je in gaat, wandelen in Senlis voelt als wandelen door een historisch filmdecor. De straatjes worden gekenmerkt door historische gebouwen maar ook met leuke plaatselijke winkeltjes en religieuze gebouwen zoals de kapel Saint-Frambourg (interessant voor zijn grafkelder uit de 10^e eeuw en prachtige glas-in-loodramen) en de kerk Saint-Pierre, die zich op zijn beurt weer onderscheidt door zijn Renaissance toren en gevel in laatgotische stijl.

 

Senlis voelt als wandelen door een historisch filmdecor

Prikkel je zintuigen tijdens de wandeling over en langs de wallen die de eeuwen voorbij hebben zien gaan. Volg de oude verdedigingslinie die het oude historische centrum afbakent. Les remparts (de wallen) van Escalade, Saint-Vincent, Bellevue, de Passage des Carmes en de wallen van Montauban bieden u een onverwacht uitzicht over de stad aan de ene kant, en aan de andere kant over bloementuinen, moestuinen, weiden en de Nonette die nog steeds stroomt in de buurt van de fundamenten. De 12^e en 13^e eeuw vormden de grootste bloeiperiode van de stad door de goedlopende handel in wol, leer en bont. Overal langs de Nonette stonden watermolens ten behoeve van allerlei ambachten. Rond het jaar 1300 was Senlis zelfs even groot als Parijs.

 

Een opmerkelijke plek waar de geschiedenis zijn sporen heeft nagelaten

Natuurlijk kent Senlis ook nieuwbouw mede dankzij de aanleg van de snelweg A1 in 1971 en de komst van de luchthaven Roissy-Charles de Gaulle (1974). Dit bracht nieuwe bewoners in de stad die zich voornamelijk vestigden in de gerenoveerde buitenwijken. Het spoorwegstation van Senlis doet geen dienst meer. Het is thans in gebruik als arbeidsbureau. Maar er voor ligt de halte voor de streekbussen die je naar Creil brengen (12 km) alwaar je kunt overstappen op het openbaar vervoer dat je brengt naar hartje Parijs, naar het Gare du Nord. Senlis heeft ook een op- en afrit van de snelweg A1 richting Parijs.

 

Senlis is een verborgen parel die in de Nederlandse Frankrijkboeken zeker meer aandacht verdient