TOUR TRIANGLE, TOUR DUO - HOOGBOUW OF HOOGMOED IN PARIJS

Spectaculaire vernieuwingen in Parijs zijn steeds het initiatief geweest van koningen en presidenten. Architectuur uit hogere kringen met als streven, een eigen architectonische nalatenschap. George Pompidou, Giscard d'Estaing en vooral François Mitterrand spanden, hierin de kroon. Na de komst van Nicolas Sarkozy is het wat rustig voor wat betreft presidentiële bouwprojecten in de stad, maar het zijn vooral particuliere prestigeprojecten, initiatieven uit het zakenleven, die de stad opnieuw aanzien zullen geven. In deze blog een aantal spectaculaire bouwprojecten waar op dit moment al aan wordt gebouwd of die in de komende jaren worden opgeleverd.

De Parijzenaars zijn hier als vanouds niet enthousiast over. Volgens peilingen is 62% tegen hoogbouw. Wolkenkrabbers zijn on-Parijs vinden de tegenstanders. Haussmann legde in de 19de eeuw de basis voor een horizontale stad met brede boulevards en die laat zich moeilijk combineren met verticale elementen. Sterker nog, in 1973 bepaalde het gemeentebestuur van Parijs dat er een hoogtelimiet moest worden ingesteld. Om de unieke skyline van de Franse hoofdstad te waarborgen mochten er geen gebouwen of kunstwerken hoger dan 37 meter worden gebouwd. Aanleiding hiertoe was de bouw van de 210 meter hoge en nog steeds verguisde Tour Montparnasse. Over deze toren gaan dezelfde grappen als destijds over de Eiffeltoren: 'Het mooiste uitzicht over Parijs heb je vanaf de toren van Montparnasse.......want dan zie je die niet'. Tot grote schrik van de stadsbewoners werden de hoogtebeperkingen in 2010 opgeheven en de stad ondergaat momenteel een enorme verstedelijking en vergroening. Veel van deze projecten zijn te danken aan de visionaire blik van Anne Hidalgo, voormalig staatssecretaris van cultuur, vervolgens eerste assistent van de vorige Parijse burgemeester Bertrand Delanoë, toen verantwoordelijk voor de ruimtelijke ordening in de regio Parijs, en sinds 5 april 2014 zelf burgemeester van de Franse hoofdstad.

Le Tour Triangle

Op maandag 25 juli 2011 schreef ik het volgende in mijn blog: Kort geleden heeft de Parijse gemeenteraad toestemming verleend voor het bouwen van het derde hoogste gebouw binnen de boulevard périphérique, na de Eiffeltoren (324 m) en de Tour Montparnasse (210 m). De Tour Triangle wordt gebouwd aan de zuidkant van Parijs, in het hart van het Parc des Expositions porte de Versailles, in het 15e arrondissement. De start van de bouw van het 180 meter hoge glazen gebouw, in de vorm van een driehoek, staat gepland voor 2012-2013 en de oplevering moet plaatsvinden in 2016-2017. Het is ontworpen door het Zwitserse architectenduo Herzog & de Meuron en wordt gefinancierd door het bedrijf Unibail-Rodamco Europe. Doelstelling van de opdrachtgevers, een hoogte van 179,8 meter. De Parijse burgemeester Bertrand Delanoë was zo lyrisch over dit unieke gebouw dat hij speciale toestemming verleende voor de bouw.

Protesten van de omwonenden en de economische crisis gooiden helaas roet in het eten. Het had de eerste wolkenkrabber van Parijs sinds de jaren zeventig moeten worden en als klap op de vuurpijl stemde een krappe meerderheid van de gemeenteraadsleden op 17 november 2014 tegen. Dat de bouw van de Tour Triangle nu, eind juni 2015, alsnog door de gemeenteraad is goedgekeurd, is grotendeels te danken aan Anne Hidalgo. Zij is een groot voorstander van dit project en wist in de raad veel stemmen te winnen door met de Nederlands-Franse projectontwikkelaar aanpassingen af te spreken.

De 42 verdiepingen tellende Tour Triangle verrijst aan de Porte de Versailles in het zuidwesten van Parijs. Gelegen op de historische as tussen het 15e arrondissement en de omliggende gemeenschappen van Issy-les-moulineaux en Vanves. In de piramide vormige glazen toren vestigt zich onder meer een viersterrenhotel met 120 kamers, een panoramisch restaurant, een sky Bar, 70.000 m² aan kantoorruimte, waarvan 2.200 m² is gereserveerd voor start-ups en nog eens 10.000 m² voor traditionelere werkplekken. Bij elkaar moet dit ruim 5.000 arbeidsplaatsen opleveren. De bouw van de Tour Triangle is een signaal aan buitenlandse investeerders en internationale architecten aldus Hidalgo. De oplevering wordt verwacht in 2020.

Maar nog steeds blijven tegenstanders zich roeren. "Dit project, ook wel de 'Tobleronetoren' genoemd, voorziet niet in de huidige behoeften van Parijzenaars; zoals woningnood, problemen met openbaar vervoer, milieu en leefbaarheid, dus geen tekort aan kantoren", aldus het burgeractiecomité Collectief tegen de Tour Triangle. Ook UNESCO is kritisch. "Als Parijs gezien wil worden als een stad met historische waarde en als erfgoed dan is het een heel slecht idee om wolkenkrabbers neer te zetten aan de poorten van Parijs". Harde woorden van UNESCO onderdirecteur Francesco Bandarin. Maar kun je een wereldstad zijn zonder wolkenkrabbers? Kan Parijs zich blijven koesteren in zijn 19de eeuwse schoonheid terwijl in alle grote wereldsteden de ene iconische toren na de andere verrijst? Anne Hidalgo's reactie hierop was simpel: "We leven niet in een museum"!

Het Tribunal de Grande Instance de Paris - 12 Kranen werken momenteel aan de fundamenten en de drie verdiepingen tellende kelder.

T.G.I de Batignolles

Er staat meer op stapel. Onlangs is de eerste steen gelegd voor het nieuwe gerechtsgebouw van Parijs door Christiane Taubira de huidige minister van Justitie en.....Anne Hidalgo. Het T.G.I de Batignolles; Het Tribunal de Grande Instance de Paris, naar een initiatief, in 2009, door de toenmalige President van de Republiek; Nicolas Sarkozy. Hij nam het besluit om het huidige Paleis van Justitie, nu gevestigd op het Île de la Cité, en alle aanverwante gerechtelijke diensten, waaronder het hoofdkantoor van de politie, te consolideren in één groot gebouw op een oud rangeerterrein, gelegen tussen de boulevard de Douaumont, parallel aan de boulevard Périphérique en de avenue de la Porte Clichy aan de noord-west zijde van de stad in het 17e arrondissement. 12 Kranen werken momenteel aan de fundamenten en de drie verdiepingen tellende kelder.

Artist impression van de nieuwe rechtbank van Parijs

Photo courtesy of Renzo Piano Architects

De vormgeving van de nieuwe rechtbank van Parijs is toevertrouwd aan de Italiaanse architect Renzo Piano die wij eerder kennen van het iconische ontwerp van het Centre Pompidou. Ook een omstreden gebouw. Een speelse vorm van vier in terrasvorm gestapelde glazen blokken, ieder ter hoogte van een traditioneel parijs gebouw. De terrassen moeten kleine bossen worden. Door gebruik van nieuwe technieken kunnen we licht glas gebruiken, waardoor het gebouw 'transparant' wordt. Door deze hoogbouw winnen we ruimte voor groen, voor parken en pleinen; aldus de architect. Het gebouw wordt gepositioneerd tegenover het parc Clichy-Batignolles Martin Luther King, op een grondoppervlak van 88.500 m², 160 meter hoog, biedt plaats aan maar liefst 90 rechtzalen en 29.000 m² kantoorruimte. 9000 Mensen zullen werkzaam zijn in dit gebouw dat in 2017 moet worden opgeleverd. De aanbesteding werd gelanceerd in PPS (Publiek Private Samenwerking). Totale kosten worden geraamd op 800 miljoen euro en de opdracht is toegekend aan de Franse projectontwikkelaar Bouygues, na een toezegging om de huurprijs 27 jaar ongewijzigd te laten. "Dit wordt het vlaggenschip voor gerechtigheid in Parijs", aldus de Republikeinse (UMP) burgemeester. De eerste protesten kwamen al uit de journalistiek, aangezien het gehele gebouw wordt uitgerust met 'stoorzenders', waardoor er een einde komt aan live-tweets door journalisten tijdens rechtzaken. De vereniging van advocaten heeft ook al bezwaar aangetekend tegen de verhuizing van het centrum van de stad naar de noord-west rand. Wat er te zijner tijd gaat gebeuren met de justitionele gebouwen in het centrum van Parijs is nog onbekend.

Tour Duo

Dat het realiseren van hoogbouw in Parijs het hebben is van een lange adem moge ook weer duidelijk zijn bij de planning van de Tour Duo. Ontworpen door de Ateliers Jean Nouvel. Dit project bestaat uit twee torens van respectievelijk 180 en 120 meter hoog, 39 en 27 verdiepingen. Nouvel, bekend van het Institut Monde Arabe, musée Quai Branly en de Parijse Philharmonie, won op 24 april 2012 de ontwerpwedstrijd georganiseerd door de burge-meester van Parijs. De start van de bouw was oorspronkelijk gepland in 2014.

Dit project is een van de laatste werkzaamheden als onderdeel van de herontwikkeling van 'Paris Rive Gauche'. Een groot gebied ten zuidoosten van Parijs, tussen de sporen van het Paris-Austerlitz treinstation, de Seine en de ringweg in het 13e arrondissement. Op de hoek van de rue Bruneseau en de boulevard du Général-Jean-Simon verrijzen twee gebouwen die plaats bieden aan 86.000 m² kantoorruimte 2000 m² winkel-ruimte, een hotel met 120 kamers maar helaas geen woonruimte.

Vanzelfsprekend weer protesten alom, alleen al gezien het feit, dat er vorig jaar een leegstand was van 3,9 miljoen m² aan kantoorruimte in de gehele Île-de-France. In eerste instantie werd het voorstel ook door de Parijse gemeenteraad getorpedeerd. De Tour Duo zouden de vier torens van de Bibliothèque François Mitterrand overschaduwen. Vanuit het westen van Parijs zouden de torens in een lijn staan met het Pantheon, een gruwel volgens de burgemeester van het 14e arrondissement. Bovendien staat het lijnrecht tegenover het voorstel van de Gemeente Parijs om sociale woningbouw in Parijs voorrang te geven.

Onderschat de macht van Hidalgo niet. 600 miljoen euro investering uit private fondsen, verbetering van de infrastructuur in het 13e arrondissement, werkruimte voor 6500 mensen en extra 120 hotelkamers voor het toerisme. Alle protesten ten spijt; de commissaris van het  onderzoeksteam; Marie-Claire Eustace, gaf deze maand een positief advies over het verzoek voor een ​​bouwvergunning. Start van de bouw staat nog dit jaar op de rol en de oplevering is gepland in 2020.

Het schijnt onmogelijk te zijn om nieuwbouw in Parijs te realiseren zonder een rel. Zo heeft Jean Nouvel zich gedistantieerd van zijn ontwerp van 'La Philharmonie', het nieuwe muziek-walhalla van Parijs. Het spectaculaire gebouw mag zijn naam dan ook niet meer dragen. De bouwmeester zal het gebouw dan ook niet bezoeken voordat er maar liefst 26 bouwkundige correcties worden uitgevoerd. De uitvoerder zou zich uit bezuinigings-overwegingen niet hebben gehouden aan het originele ontwerp van Jean Nouvel. Maar het gebouw is met zijn 386 miljoen euro wel de duurste concertzaal ter wereld - drie keer duurder dan voorzien.

Tour de la Biodiversité.

Wonen in een reusachtige boom. De ruwbouw aan de avenue de France (13de arrondissement) is al klaar en de doelstelling is dat het eind 2015 wordt opgeleverd. In 2010 won de Franse architect Édouard François de eerste opdracht om een appartementen-complex te mogen bouwen in Parijs met een hoogte van 50 meter de M6B2 Tour de la Biodiversité. De buitenzijde van dit 17 verdiepingen tellende gebouw komt er uit te zien als een reusachtige boom en hiermee slaat de architect twee vliegen in een klap: Sociale woningbouw en vergroening van de stad. Het idee van een verticale tuin werd voor het eerst in Parijs toegepast door botanicus Patrick Blanc bij de bouw van het Musée Quai Branly. Op de noordelijke muur van het museum zijn op een vilten ondergrond van 800 m², die doordrenkt is met een voedzame stof, 15.000 planten gepland. Voor Édouard François is dit het tweede gebouw met een groene uitstraling. Zijn eerste project met een 'groene' uitstraling was de 'Tower-Flower in het 17de arrondissement, waarvan de gevels bedekt zijn met bamboepotten met begroeing. Zijn nieuwe project moet er uit komen te zien als een tweede Mont Valérien, een heuvel van 162 meter ten westen van Parijs, gelegen in het departement Hauts-de-Seine in de gemeenten Suresnes, Nanterre en Rueil-Malmaison. Het dak wordt bedekt met 180 cm. aarde waar de vegetatie langzaam kan gedijen met als doelstelling een soort van heli-haven voor insecten en vogels. In plaats van planten op de gevels, die uiteindelijk verdorren, wordt het gebouw bezaaid met bomen.

De M6B2 Tour de la Biodiversité een ontwerp van de Franse Architect Édouard François

Samen met dè tuinbouwschool van Parijs, de l'école Du Breuil, worden zaden opgekweekt, afkomstig uit de 'forêts franciliennes', in 3,5 meter lange roestvrijstalen buizen in de kwekerijen van Vincennes. Drie jaar krijgen de bomen de tijd om te groeien voordat de stalen buizen met eiken, dennen en wilde rozen aan de gevels worden gemonteerd. Om de 'groene' uitstraling van het gebouw te accentueren worden de gevels voorzien van een titanium coating, waarvan de kleur gelijk is aan de mossen van de beroemde Kyoto Tempels. Groen is tevens de kleur van hoop. Zo hopen wij een positieve bijdrage te leveren aan de biodiversiteit en het milieu van de stad, aldus de Franse architect. (Bron: Le Point)

Parijs is gelukkig nooit verwoest door een oorlog, maar het was Haussmann die er voor zorgde dat Parijs het product is van creatieve destructie. Naar schatting 60% van de stad ging aan het einde van de 19e eeuw op de schop. Na de bouw van de Eiffeltoren, de Tour Montparnasse en het Front de Seine zijn de meningen van de Parijzenaars onveranderd gebleven. Hoogbouw okay, maar niet in 'onze' stad! Dan maar in het reservaat van wolkenkrabbers; de zakenwijk La Defense. Overigens staan daar ook heel wat hoogbouw projecten in de koelkast zoals de Tour de Phare en Hermitage Plaza. 

PLACE DU TERTRE, TUSSEN KUNST EN KITSCH

Vandaag een blog over de plek die ik het meeste haat in Parijs, maar waarnaar ik steeds weer terugkeer, omdat je, als fotograaf, je er zo heerlijk kunt uitleven. Achter de Sacré-Cœur vindt u la Place du Tertre. Natuurlijk is dit niet de eerste keer dat ik een blog wijdt aan de 130 meter hoge bergtop Mons Martis. In de volksmond Mons Martyrum later verbasterd tot Montmartre of la Butte Montmartre. Maar een vraag van een van mijn lezers bleef maar spoken in mijn hoofd: Hoe lang is Place du Tertre al het kunstenaarspleintje van Parijs en mag je als kunstschilder daar zo maar gaan staan?

Onbekend is het wanneer Place du Tertre het kunstenaarspleintje werd. De eerst foto's dateren uit de vijftiger jaren.

Montmartre is net als Passy, Belleville en la Butte aux Cailles een van de meest karakteristieke wijken van Parijs en zal nooit helemaal van Parijs worden. En dat heeft sterk te maken met het verleden. De eerste burgemeester van het zelfstandige Montmartre was Jacques-Félix Desportes zoon van een rijke Franse koopman. Hij werd gekozen tot burgemeester van Montmartre op 22 mei 1790 en zetelde in het dorpsraadhuis op de eerste verdieping van de oude pastorie op Place du Tertre nr. 3. Het dorp telde toen slechts 400 inwoners. Montmartre was een klein zelfstandig dorp in het departement van de Seine en werd 1 januari 1860 geannexeerd door het grote Parijs. Het grootste deel van het grondgebied is sinds die tijd het 18e arrondissement van de hoofdstad, maar is gelukkig gespaard gebleven van de ingrijpende bouwkundige ingrepen van Haussmann.

De eerste kunstenaars arriveerden op de Butte tegen het eind van de negentiende eeuw. Voordien was la Nouvelle Athènes, het gebied tussen place Pigalle Trinité en de Notre-Dame-de-Lorette, de gouden kunstenaarsdriehoek. Maar les bohèmes van die tijd zochten het steeds meer hogerop. De Butte bood toen nog een vriendelijk dorpsleven. Door de eenvoudige maar gunstige leefomstandigheden en het vrije klimaat op de heuvel, waar in het schimmige café- en cabaretcircuit eenvoudig modellen konden worden benaderd, werd Montmartre tot aan de Eerste Wereldoorlog, het land van belofte voor schilders, beeldhouwers en dichters. In Le Lapin Agile werden literaire en kunstzinnige discussies gevoerd. De liedjes van Aristide Bruant werden uit volle borst meegezongen. Oorspronkelijk huisvestte het pand het Cabaret des Assassins maar, nadat humorist André Gill een uit de pan springend konijn op het pand had geschilderd, werd de plek al snel bekend als het Lapin à Gill, later verbasterd tot le Lapin Agile (het lenige konijn).

Place du Tertre 1953

In de schildersateliers van het Bateau-Lavoir aan de place Emile-Goudeau vestigde zich 'la bande à Picasso' - waar Guillaume Apollinaire, Max Jacob, Juan Gris, Georges Braque en de Nederlander Kees van Dongen onderdeel van uit maakte. Picasso schilderde er in 1907 zijn beroemdste schilderij, dat het begin van het kubisme zou betekenen: Les Demoiselles d'Avignon.

Er vestigden zich nog veel meer schilders op Montmartre. Bonnard, eerst in de cité des Fusains en later op de rue Tourlaque 22. Cézanne in de cité des Arts en later de rue Hégésippe-Moreau. Toulouse Lautrec in de rue Caulaincourt en de rue Fontaine. Van Gogh woonde er twee jaar, aan de rue Lepic 54 en veranderde radicaal van stijl. Hier schilderde hij 'le Moulin de la Galette' gelegen in dezelfde straat. Veel artiesten leefden een tijdje aan de rue Cortot 12, nu het Musée Montmartre. Dufy, Toulouse-Lautrec en Renoir. Renoir schildert er in 1876 'le Bal du Moulin de la Galette'. Maar het adres is vooral bekend om het 'helse trio''; Suzanne Valadon, haar minnaar André Utter en haar zoon Maurice Utrillo.

Maurice Utrillo (1883-1955) en Henri de Toulouse-Lautrec (1864-1901 waren de belangrijkste chroniqueurs van Parijs. Utrillo voor wat betreft het straatbeeld en Toulouse-Lautrec richtte zijn schilderijen, mede door zijn dwerggroei en verslaving aan absint, op de verschoppelingen van de maatschappij, zoals prostituees en andere randfiguren. Het was de glorietijd van de decadentie, vormgegeven in de Moulin-Rouge die in 1889, onderaan la Butte, zijn deuren opende en volle zalen trok vanwege de schaars geklede danseressen en courtisanes. Yvette Guilbert, la Goulue, zijn muze Jane Avril, ze werden allemaal vereeuwigd door Toulouse-Lautrec, de decadente aristocraat, die er genoegen in schepte de vunzigheid, politieke wanorde, hypocrisie en de eenzaamheid van zijn tijd uit te beelden in hun intiemste momenten. De kapotte mens, die zelf deel uitmaakte van de zwarte nachten van Parijs. Place du Tertre werd in die tijd een centrum van de kunst. Dat mooie pleintje, omzoomd door oude gebouwen en restaurants, ziet er nog steeds uit als een toneeldecor uit de tweede akte van La Bohème. (bronnen: The Companion Guide to Paris 1985 - Guides-Joanne Paris 1887 - Guide Baedeker Paris 1911)

298 kunstenaars verdelen om en om een vierkante meter

Wanneer u 's morgens om een uur of acht langs de steile grijze straatjes van Montmartre slentert, heerst er nog een dorpse sfeer. De huisjes lijken nog te slapen en hier en daar staan wat Montmartreanen, als rasechte dorpelingen, over alles en nog wat te kletsen.

Zo 's morgensvroeg kun je nog wel een indruk krijgen van hoe de sfeer lang geleden moet zijn geweest. De nummers 1, 3 en 9 zijn de mooiste huizen, die nog stammen uit de 18e eeuw. Op nummer 5 was ooit het eerste dorpsraadhuisje van Montmartre gevestigd, het dateert uit 1790. Op nummer 21 is de zetel van de in 1920, door Jules Dépaquit, opgerichte Commune Libre, die op La Butte een traditie van creativiteit en het Bureau voor Toerisme in stand houdt.

Place du Tertre telt slechts 78 geaccrediteerde portrettekenaars

Van alle schilders die in Montmartre hebben gewerkt is Maurice Utrillo de enige die er ook daadwerkelijk is geboren. Tijdens zijn studentenjaren raakte Utrillo verslaafd aan de absint en overnachtte derhalve regelmatig op het politiebureau, waar men hem in ruil voor enkele schilderijen of tekeningen weer liet gaan. Overigens, de meeste kunstenaars betaalden hun schulden in de kroegen met eigen werken. Een anekdote doet nog steeds de ronde over de bazin van de kroeg 'La Belle Gabriëlle' in de rue Saint Vincent, die Utrillo verplichtte om alle landschappen die hij op de toiletmuren had geschilderd - hij was namelijk verliefd op de bazin - weer uit te vegen. Later kon ze wel al haar haren uit de kop trekken.

Maar helaas het Montmartre van de vorige eeuw bestaat niet meer. Na de Eerste Wereldoorlog verhuisden de artiesten naar Montparnasse. Het is nu het domein van souvenirwinkeltjes, slechte restaurants, snelle portrettekenaars en drommen toeristen. De schilders die nu zo ijverig en bohémien hun best staan te doen zijn vooral erg commercieel ingesteld.

Tussen kunst en kitsch, aan u het oordeel

Overigens, denk niet als kunstschilder, artiest, hoe goed of hoe slecht je ook bent, dat je zomaar een plaats kunt innemen tussen alle 'kunstenaars' op place du Tertre. Dit plein is uitsluitend en alleen toegankelijk voor 'gediplomeerde' kunstschilders.

Allereerst zijn er maar 298 plaatsen te verdelen. Ten tweede wordt je vooraf geselecteerd door een vakkundige jury, een soort ballotagecommissie. Dit, nadat je een officieel aanvraagformulier hebt ingediend bij het DDEEES – 'Bureau des Kiosques et Attractions' van de stad Parijs. Bijgesloten: Je curriculum vitae, met diploma's van de opleidingen en of kunstacademie waar je bent afgestudeerd, een lijst van eventuele exposities en foto's van je werk. Vervolgens worden de originelen beoordeeld door een commissie van de Epsaa: 'l'École Professionnelle Supérieure d'Arts Graphiques et d'Architecture'. Hier krijg je als artiest ook de kans om een uiteenzetting te geven over je werk. Er wordt gekeken naar techniek, compositie en ruimtelijk inzicht en bij portrettekenaars naar de gelijkenis, expressie en emotie.

Mona Lisa anno 2015

Een afvalrace volgt, want er zijn elk jaar meer aanvragen dan dat er plaatsen beschikbaar zijn. Hierna volgt een proeve van bekwaamheid; de verkozenen krijgen 15 dagen een plaats op Place du Tertre om zich te bewijzen. Na deze laatste test worden slechts zes artiesten toegelaten om te komen werken op het plein. De namen worden dan officieel kenbaar gemaakt op de website van het stadhuis, van het 18e arrondissement. Totaal zijn er tweemaal 149 plaatsen te verdelen ter grootte van slechts een vierkante meter. Die deel je dus met een andere kunstenaar. Elke kunstenaar wordt ingedeeld in een categorie en beschikt na betaling van € 288, 59 (standgeld per jaar) over een genummerde plaats. Nadat je bent ingedeeld in een categorie kun je niet meer wisselen van categorie, alles is streng gereglementeerd. 78 schilders, met gebruik van alle schildertechnieken (olie, acryl, aquarel). 59 portrettekenaars (potlood, houtskool, pastel). 7 cartoonisten (humoristische portretten) en 5 silhouet kunstenaars (het knippen van profielen met een schaar).

De winnaars voor seizoen 2014 en 2015 in de categorie kunstschilders zijn:

1- Mme Angélique James

2- M. Denis Huynh

Portrettekenaars:

1- M. Petru Bet

2- M. Qian Chen

3- M. Michel Dubois

4- M. Thibault Boursier

Heerlijk........Place du Tertre 's avonds laat

Maar goed, als ik weer door die kleine straatjes loop - bij voorkeur 's morgensvroeg of 's avonds heel laat - wordt ik altijd weer getroffen door de charme van deze wijk, met zijn romantische trappen, pleintjes, tuinen en gevarieerde architectuur. Ik waan mij even in het negentiende eeuwse Parijs. In mijn hoofd speelt de wonderschone melodie van Charles Aznavour; 'La Bohème' uit 1966. "In de naburige cafés waren wij met een aantal die roem verwachtte. En al waren we arm, met lege magen bleven wij erin geloven. En wanneer een bistro, in ruil voor een goede warme maaltijd een schilderij van ons afnam, dan droegen wij verzen voor, geschaard rond de kachel en vergaten de winter. La bohème, la bohème. Dat wilde zeggen: wij zijn twintig, en wij leven van de wind".

Special thanks to: Gail Boisclair of 'Perfectly Paris'. Hèt adres voor het huren van top appartementen in Montmartre en Paris d' Antan.

EAU DE PARIS; DE WATERWERKEN VAN PARIJS

Jacques Dutronc schreef er een chanson over; Il est cinq heures, Paris s'éveille. De buik van Parijs, Rungis, is al ruim vijf uur open om de duizenden restaurants, ja u leest het goed, en de even zovele winkels en kruideniers van vooral vers voedsel te voorzien. Elke ochtend, ook op zondag, word je gewekt door de dynamiek van de stad. De schoonmakers in hun gifgroene lichtgevende pakken, ontworpen door de Franse modelegende Pierre Cardin, zijn al druk in de weer. De straten van Parijs worden gereinigd door water uit de riolering langs de goten te laten stromen, gekanaliseerd door strategisch geplaatste hoopjes vodden. Een inventief systeem.... Il est cinq heures, Paris se lève. Il est cinq heures, Je n'ai pas sommeil.

Het stadswapen van Parijs: Fluctat nec mergitur - het schommelt op de golven, maar gaat niet onder - te zien op de muren van het Réservoir de Passy

De waterwerken van Parijs vormen een minder bekende bezienswaardigheid. De eerste open rioolnetwerken in Parijs stammen uit de Middeleeuwen. Het schoonmaken van de poelen en het afvoeren van het afval was een vieze en zware klus, die vooral door galeislaven werd uitgevoerd. Velen legden het loodje door de verstikkende gassen, opstijgend uit de 'rottende' meren in de stad. De stank was vaak ondragelijk. Het is aan Huges Aubriot, provoost onder Karel V (die regeerde van 1322-1328) te danken, dat Parijs zijn eerste gewelfde riool kreeg in de buurt van de Hallen, die vervolgens het afvalwater afvoerde naar de Seine.  In 1789, ruim vier eeuwen later, was er pas 26 kilometer riool terwijl de Parijse bevolking excessief groeide. De gevolgen van de cholera- en de pestepidemie van 1832 noodt het stadsbestuur iets te doen aan de gezondmaking van de watervoorziening. Pas in 1855 kreeg Parijs een coherent systeem voor zowel de drinkwatervoorziening als de afvoer van afvalwater, naar een ontwerp van de Franse ingenieur Eugène Belgrand, die ook wel de grondlegger van het huidige rioleringssysteem wordt benoemd. Van hem kwam ook het idee om een grote buis vanuit de Rive Droite aan te leggen, naar het dorpje Asnières, om zo de als maar vervuilende Seine te ontzien. Het afvalwater werd weer hergebruikt als irrigatie van de landbouwgronden in de voorsteden. Al snel bleken de vloeivelden te klein om het totale aanbod van afvalwater aan te kunnen, vandaar dat men in 1910 in Yvelines een zuiveringsinstallatie bouwde, die tot op de dag van vandaag zorg draagt voor de afvoer van de ingewanden van Parijs.

De ingewanden van Parijs

De ingewanden van Parijs kennen we natuurlijk uit het meesterwerk van Victor Hugo's Les Misérables, dat zich afspeelt voor en tijdens de opstand van 1848 in Parijs. Op een gegeven moment komen de opstandelingen in het nauw en raakt een van hun leiders Marius Pontmercy gewond. De ex-gevangene Jean Valjean neemt hem over zijn schouder en vindt in het riool een veilige schuilplaats. De inspiratie van deze scene zal Victor Hugo gekregen hebben van zijn vriend Brusneseau, die in de 19e eeuw besloot het rioleringssysteem in kaart te brengen. Dat was vóór die tijd namelijk nog nooit gebeurd. De populariteit van de riolen inspireerde meerdere film- en musicalmakers. In 2012 werd Les Misérables opnieuw verfilmd met in de hoofdrollen Hugh Jackman, Russell Crowe, Anne Hathaway en, Amanda Seyfried.

Les Miserables: Filmposter ontworpen door Ignition Print - Courtesy Universal Pictures

Momenteel strekt het netwerk van riolen zich uit over meer dan 2400 kilometer. Elke straat heeft zijn eigen riool. Straten breder dan twintig meter hebben er zelfs twee. Parijs kent ook nog ruim 63.000 'privé-riolen'. De hoogte van de rioolbuizen variëren van 5 meter (hoofdriool) tot  3,8 meter en 2,6 meter (basisriool). Fraaie porseleinen bordjes geven de naam van het riool aan, die overigens overeenkomt met de naam van de straat, boulevard, avenue of plein waaronder het riool loopt. Dagelijks stroomt er 1,8 miljoen kubieke meter aan afval- en regenwater door dit bijzondere buizensysteem. Nog een andere wetenswaardigheid; per dag wordt er in Parijs 359.002 m³ drinkwater verbruikt. (De actuele stand kunt u per dag bekijken op de website van 'Eau de Paris')

Een van de waterpompen van het Réservoir Montsouris

Het is een stad onder een stad met trottoirs, bruggen, kanalen en kades waarover de égoutiers zich verplaatsen. In Parijs werken zo'n 1000 égoutiers, het corps dat toezicht houdt op de riolen.  Zo'n 330 zijn er in dienst bij de gemeente Parijs, de overigen werken in de privé sector. Geen ongevaarlijk werk, vanwege infectierisico's van open wondjes of rattenbeten, gezien de grote kolonie ratten die in de riolen huist. Men schat dat er op elke Parijzenaar (rond de 2,2 miljoen) een tot drie ratten beneden wonen. Een rekensom is nu snel gemaakt. Gemiddeld brengt een égoutier 22 jaar van zijn werkzame leven door onder de grond. Ze gaan dan ook rond hun 52e met pensioen.

Een duif zoekt verkoeling bij een van de 12.000 'bouches de lavage'

Parijs kent al sinds 1860 een gescheiden watersysteem voor drinkbaar en niet-drinkbaar water. Een 1700 kilometer lang netwerk met een dubbel systeem van buizen. Je hoeft maar wat vaker naar de grond te kijken en je ziet stromend water langs de Parijse stoepranden lopen mede dankzij een uiterst ingenieus systeem. Tussen 6 uur 's morgens en 4 uur 's middags worden met een steeksleutel de zogenaamde 'bouche de lavage' opengezet. Vaak gelegen op een hoger punt in de straat en via een opgerold stuk stof of tapijt wordt de waterstroom naar een lager punt geleid. Aan het einde van de straat vangt een ander opgerold stuk stof of tapijt het vuil op en het water verdwijnt weer via de brede opening van een afvoerput richting riool. Straten worden op die manier schoongespoeld, zwerfvuil wordt meegenomen en tevens zorgt het water voor verkoeling. Daar waar de opening dreigt te verstoppen, komen gemeentereinigers in actie, die trouwens ook de stoepen vegen, de waterspuit hanteren én de watertaps open en dicht zetten. Parijs kent zo'n 12.000 'bouches de lavage'. Met het niet drinkbare water, eau non potable, worden ook de parken, publieke tuinen, fonteinen en de ruim 478.000 bomen van water voorzien. Tevens wordt het water van de riviertjes en meren in het Bois de Vincennes en Bois de Boulogne ermee ververst. Per dag verbruikt Parijs 170.000 m³ water om de stad schoon te houden en de planten van water te voorzien.

Hoog boven straatniveau en 55 meter boven de Seine ligt het Réservoir de Passy

Je vraagt je af waar komt al dit water vandaan. Er zijn 5 grote hoofdreservoirs die Parijs voorzien van schoon drinkwater. 3 Liggen er binnen de périphérique; Porte des Lilas (1963), Ménilmontant (1865) en Montsouris (1858 - 1874), en 2 liggen in de voorsteden Saint-Cloud (1891 - 1938) en de Hay-les-Roses (1969). Deze enorme waterreservoirs midden in de stad zijn vaak alleen zichtbaar vanuit de lucht en verborgen achter metershoge muren.  De reservoirs liggen meestal ook ondergronds, bedekt met gras. Vanuit de lucht lijken het dan ook vaak grote gazons of voetbalvelden.

Het Réservoir de Passy is in 1858 aangelegd door Eugène Belgrand

De reservoirs met niet drinkbaar water zijn die van Charonne (1898), Passy, Grenelle (1833 - 1841) en Villejuif (1893 - 1910). Speciaal voor deze blog ging ik op zoek in het 16e arrondissement naar een van de grootste waterreservoirs. Gelegen op de Chaillot heuvel, 55 meter boven het waterniveau van de Seine, ingeklemd tussen de rue Copernic, rue Lauriston, rue Paul Valéry en de avenue Victor Hugo. Le Réservoir de Passy; gebouwd door Eugène Belgrand in 1858 en in gebruik genomen in 1866. Samengesteld uit meerdere ondergrondse gewelfde kamers en drie grote open vijvers die schuil gaan achter indrukwekkende metershoge muren. Totale opslagcapaciteit 57.000 m³. Een smalle poort en een lange trap ontsluiten een heel andere wereld, niet zichtbaar vanaf straatniveau en ik realiseer mij dat Parijs een onzichtbaar ondergronds leven bezit dat even actief is als het bovengrondse en met een gescheiden rioolsysteem was Belgrand zijn tijd ver, ver vooruit.

Parijs kent 409 Wallace fonteinen die de toeristen voorzien van vers drinkwater

Musée des Egouts (de riolering van Parijs), quai d'Orsay 93 / Pont de l'Alma (naast de Seine) 7de arrondissement, métro Alma Marceau. Geopend op maandag, dinsdag, woensdag, zaterdag en zondag: 11.00 uur tot 17.00 uur. Entree € 4,20

Eau de Paris - Pavillon de l'eau, Avenue de Versailles 77, 16e arrondissement, métro Mirabeau. Geopend maandag t/m vrijdag van 10.00 uur tot 18.00 uur - Zaterdag (behalve in de maand augustus) van 11.00 uur - 19.00 uur. Toegang gratis 

Eau de Paris - Drinkwaterbedrijf, rue Neuve Tolbiac 19, 13e arrondissement, métro Bibliothèque François Mitterrand.

VAKANTIE; VEILIG IN EN LANGS PARIJS

Het is een onderwerp dat in veel reisgidsen niet of heel summier aan de orde komt: Veilig in en langs Parijs. Parijs is over het algemeen een veilige stad. Met name in het centrum vinden weinig (gewelds)delicten plaats. Berovingen (zakkenrollen) en vechtpartijen komen wel voor, maar zeker niet veel in vergelijking met andere wereldsteden. Toch is het handig om altijd waakzaam te zijn en vaak is gewoon gezond verstand voldoende. Parijs is eigenlijk net zo veilig of gevaarlijk als u zich gedraagt. Helaas zijn het vaak criminelen afkomstig uit Roemenië en of Bulgarije, die uw vakantie aardig kunnen verstieren. Daarom gewoon een aantal tips om uw waakzaamheid te vergroten. De open deuren zijn natuurlijk; let goed op uw spullen. Dames draag uw handtas over de schouder aan de voorzijde met de, sluiting naar binnen. Neem niet meer contant geld mee als strikt noodzakelijk en verdeel die over verschillende zakken en.... weer zo'n open deur geen kostbaarheden in de achterzak of rugzak.

Geduldig selecteren zij hun 'prooi'

Dan een aantal trends die met name door georganiseerde bendes uit Oost Europa worden gebezigd. De truc met het clipboard: U wordt benaderd en vriendelijk verzocht om een petitie te ondertekenen. Vriendelijke meisjes komen op u af met een clipboard dat meteen dient als afleiding. Nadat u de petitie getekend hebt vragen ze u om geld. In de tussentijd bent u al bestolen of ze weten doordat u naar uw portemonnee of portefeuille grijpt, meteen waar die is verborgen. Een volgende snelle afleidingsmanoeuvre; vaak een volgende vraag of omhelzing als dank is voldoende om u van uw geld te beroven. Beleefd handgebaar is vaak voldoende om de meisjes te tonen dat u niet gediend bent van het ondertekenen van een petitie. Stevig doorlopen en geen aandacht aan besteden.

Schijnbaar voor een goed doel, het ondertekenen van de petitie

De bedelaar bij de pinautomaat die staat er niet alleen om te bedelen maar tevens om een blik te werpen op het toetsenbord terwijl u uw pincode intoetst. Een handlanger en zakkenroller berooft u later wel van uw pinpas. Probeer altijd met tweeën te pinnen, zodat u als het ware ogen in uw rug heeft. Pin overdag daar waar het rustig is en wordt het plotseling erg druk achter u als u staat te pinnen, of staan ze wel heel dichtbij, breek de transactie af en probeer het later opnieuw. Oh en let even op folderbakjes geplakt aan de zijkant, die horen er ook niet thuis en bevatten vaak een kleine camera.

Nooit pinnen daar waar het erg druk is

De snelle roof. Het apparaat waar we zelf niet de ogen van af kunnen houden, u weet wel de smart-phone. Een gewild object bij jongeren in de metro of RER. In ieder geval niet in uw achterzak stoppen, zelfs uw broekzak is al tricky. Het gebeurt meestal op het moment dat de deuren gaan sluiten van het metrotreinstel. Het signaal is hoorbaar en plotseling sprint een jongeman langs de persoon bij de deur die net z'n telefoon in de hand heeft gepakt. Weg is de telefoon, de deuren sluiten zich in een rap tempo terwijl de trein vaart maakt. Let op, het gebeurt niet alleen met telefoons maar ook met handtassen. Let vooral op uw spullen als de trein stopt. Als u een metrostation binnenloopt berg uw telefoon veilig weg en let goed op bij het in- en uitstappen.

Balletje balletje: Het behendigheidspel wat zo gemakkelijk lijkt en verleidelijk is omdat diegene die winnen altijd in het complot zitten. Laat u simpel weg niet in de verleiding brengen en blijf ook niet staan kijken. Zelfs al speelt u niet mee dan is de kans groot dat u ter plekke gerold wordt. Het spel wordt vaak gespeeld met cupjes, luciferdoosjes en schijven. Juist daar waar veel toeristen komen, zoals bij Pigalle, Montmartre, en de Marché aux Puces. 

Balletje balletje

De roltrap. Dit is mijzelf overkomen en een groep mensen die ik rondleidde door Parijs. Op de roltrap staat u altijd rechts zodat anderen die haast hebben u al lopend, links kunnen passeren. Vaak is het ook zo dat we een trede openhouden voor en achter ons omdat we het namelijk niet fijn vinden om zo dicht op elkaar te staan. Een groep jongelui loopt hard de roltrap op, al roepend "attention, attention". Zonder dat u en ik er erg in hebben voegt de groep zich ongemerkt in op de open treden tussen de mensen. De voorste jongeman doet net of hij bovenaan de roltrap iets laat vallen. Bukt en zet zich schrap waardoor iedereen over elkaar buitelt. U begrijpt het al negen van de vijftien mensen werden gerold. Achter de mensen aanhollen heeft geen zin, want andere handlangers leiden u af met lege portemonnees die door hen in de consternatie op de grond worden gegooid. Tip; laat geen ruimte open en kijk de persoon achter u op de roltrap altijd aan. Hij of zij is gewaarschuwd. Oh ja, diegene die gerold waren hadden ondanks mijn waarschuwingen toch kostbaarheden en geld in hun achterzak.

De gouden ring. U wordt benaderd door een persoon die toevallig een gouden ring vindt op de plek waar u net staat te genieten van het fraaie Parijse uitzicht. Nee, zegt u beleefd die gouden ring is niet van mij. Maar de persoon staat er op dat u de ring houdt en vraagt een kleine bijdrage aan geld. U weigert en vervolgens stoppen ze de ring gewoon in uw handtas. Te laat, op het moment dat u uw handtas opent is één greep al voldoende om u in verbazing en bestolen achter te laten. De truck wordt ook uitgevoerd met cash geld. Tip: Loop weg en vermijd elk contact.

Slachtoffers worden op afstand geselecteerd

Het vriendschapsarmbandje. U wordt benaderd door een vreemdeling, vaak een onschuldig uitziend meisje die een armbandje om uw pols doet. Voor vriendschap en geluk. Vervolgens vragen ze om geld en het bandje dient plotseling als een soort van handboei om u de gijzelen. Afhankelijk van hoe u er uit ziet of uit welk land u komt wordt van u een bedrag gevraagd. Aziatische toeristen zijn hiervan vaak de dupe en ook kleinere mensen. Overkomt het u? Begin gewoon hard te schreeuwen, hoe ordinairder hoe beter. Hij of zij is in no-time verdwenen.

Helaas zorgt de huidige financiële crisis ook voor veel bedelaars in de stad. Ik laat het aan uw (schuld)gevoel over aan wie u geld geeft of aan wie niet. Bedenk in ieder geval dat bedelen big business is geworden. Vrouwen op de metrotrappen met een klein kind op de arm of mannen met geamputeerde ledematen, maken vaak onderdeel uit van straatbendes die gecontroleerd over de stad worden uitgezet. Het zelfde geldt voor clochards. U kunt ze geld geven, dat vervolgens weer wordt besteed aan alcohol of u geeft ze eten of goederen. Ik opteer vaak voor het laatste. Overigens, dit  gebaar werd ook niet altijd in dank aanvaard, dat moet ik er eerlijkheidshalve bij zeggen.

Zelfs 'oma' wordt ingezet door Oost-Europese bendes

Mocht het nou toch voorkomen, ondanks bovenstaande tips en voorzorgsmaatregelen, dat u wordt bestolen, ga dan naar het 'Commissariat de Police' van het arrondissement waar de diefstal plaatsvond en laat daar een 'constat de vol' invullen dat u weer nodig heeft voor uw reisverzekeraar. U dient zich wel te kunnen legitimeren en weet dat ze u verplicht zijn te helpen. Op het bureau, die 24 uur per dag, zeven dagen in de week geopend zijn, zijn vaak agenten aanwezig die tweetalig zijn. U kunt ook aangifte doen in 20 talen, met het softwareprogramma SAVE, Système d'Accueil des Victimes.

Bent u gewoon iets kwijt geraakt probeer dan de Afdeling Gevonden Voorwerpen van de stad Parijs op de rue des Morillons 36 in het 7de arrondissement. In geval van verloren of gestolen paspoort neemt u contact op met de Nederlandse Ambassade gevestigd aan de rue Eblé eveneens in het 7de arrondissement. Telefoon 0033.1.4062.3300

De Belgische Ambassade is gevestigd aan de rue de Tilsitt in het 8e arrondissement. Telefoon 0033.1.4409.3939

Een andere wetenswaardigheid is het feit dat de Franse politie, in straattaal 'les flics' niet bepaald beleefd en aardig is. Zij zijn beslist geen 'oom agent' onder het motto die pet past ons allemaal. Zij kunnen erg vervelend zijn als u ze onbeleefd of vervelend bejegent en maak vooral geen grappen, daar houdt un flic niet van. Zeker nu, met de kans op terroristische aanslagen, ziet u veel politie en militairen op straat. Er zijn twee soorten politie; de Police Nationale en de Gendarmerie Nationale. Verder, de CRS, Compagnie Républicaines de Sécurité,  zij zijn van een heel ander slag. Een soort van paramilitaire ME die worden ingezet om kwetsbare gebouwen, instituten en ambassades te bewaken.

Het alarmnummer voor de politie is 17 en bij gebruik van uw mobiele telefoon, net als bij ons; 112.

Bekijk ook eens het filmpje van het programma 'Oplichters in het buitenland' aflevering 14 Parijs.

De périphérique.

Laat u Parijs links liggen, maar moet u toch via  de boulevard périphérique, de beruchte ring langs Parijs, dan is het goed om een aantal dingen te weten. Vermijd zoveel mogelijk de spitsuren: ‘s morgens tussen 7.00 en 10.00 uur en ’s avonds van 15.30 tot 21.00 uur.

De ringweg heeft 30 uitgangen, portes, die toegang bieden tot de stad of naar een knooppunt.  Bereid u van te voren goed voor en weet welke 'porte' of uitgang u moet hebben. Is het erg druk blijf dan zoveel mogelijk aan de rechterkant van de ringweg rijden. Let goed op de borden en volg niet blindelings de aanwijzingen van uw GPS.

De A1 (Lille/Noord-Frankrijk) eindigt of begint bij Porte de la Chapelle. Daar begint de ringweg en moet u kiezen voor de westkant rechts (ouest) ook wel périphérique extérieur of de oostkant links (est) ook wel périphérique intérieur genoemd.

Toegang tot de A3, de snelweg vanaf A1 direct naar de oostkant van de ring is bij Porte Bagnolet.

Toegang tot de A4, Straatsburg - oost-Frankrijk eveneens aan de oostkant is bij Porte de Bercy.

Richting A6 Lyon - zuidoost-Frankrijk volg de oostkant tot aan Porte d’Orléans.

A10 richting Nantes, Bordeaux en A20 richting zuidwest-Frankrijk afslag bij Porte d’Italie.

Voor de A13  richting Normandië en west-Frankrijk volg de ringweg aan de westzijde tot aan Porte d’Auteuil.

Belangrijk om te weten is dat u aan invoegers, als u op de uiterst rechtse baan op de ringweg rijdt, voorrang dient te verlenen. Overal langs de périphérique staan snelheidscamera's die uw snelheid controleren. Op de ringweg van Parijs mag u slechts 70 kilometer per uur. Nederland heeft een overeenkomst met Frankrijk, dus na uw vakantie vindt u beslist de bekeuring bij u op de mat.

Permanent spiegelen is noodzaak, want u wordt links en rechts ingehaald door motoren en scooters. Indien u ze geen ruimte geeft wordt dat vaak 'beloond' met hevig geclaxoneer of erger, een klap op het dak of een schop tegen uw portier. Dit alles gaat allemaal zo snel dat u niet eens de tijd heeft om een nummerplaat te noteren.

Het lijkt allemaal heel dramatisch maar dat is het niet. Gewoon uw gezond verstand gebruiken en op uw buikgevoel afgaan. Rest mij u een fijne vakantie toe te wensen. Bonnes Vacances.

Photo Credits: Ferry van der Vliet, Jos Hoppenbrouwers, Arend V, Corporate Travel Safety.com

QUATORZE JUILLET; JEANNE D'ARC EN MARIANNE

Quatorze juillet; 14 Juli, Frankrijks nationale feestdag is weer voorbij. Het feest om de bestorming van de Bastille in 1789 en het begin van de revolutie te vieren, wat weer de aanzet vormde voor de invoering van de Eerste Republiek in 1792. Gekte alom in heel Frankrijk, maar vooral in Parijs. Een beetje onze Koningsdag, maar dan iets meer geremd en belangrijk met méér 'grandeur'. In de ochtend doorklieven de machtige straaljagers van de Franse luchtmacht het Parijse luchtruim, waarbij zij blauwe, witte en rode rook uitspuwen die de stad als het ware onderdompelt in de Franse vlag. Het defilé van legervoertuigen over de Champs-Elysées gevolgd door de open 'voiture' met daarin de Franse President. Als ik om mij heen kijk staan er meer toeristen dan Parijzenaars. Die gebruiken de 14e juli om uit te slapen. Voor hen start het feest pas in de avond op de vele 'bals des pompiers', inmiddels al weer een jarenlange traditie, waar de Franse spuitgasten dit keer geen water spuiten maar champagne, een andere manier om het vuur te blussen van de' mademoiselles' die graag een dansje wagen met de stoere brandweermannen. Laat in de avond trekken 500.000 mensen naar het Trocadero en het Champ-de-Mars om daar het altijd spectaculaire vuurwerk in en rond de Eiffeltoren van dichtbij mee te maken.

1, 5 miljoen mensen zagen het vuurwerk ter ere van Quatorze juillet

Bij het zien van zoveel vlagvertoon denk ik aan het prachtige schilderij 'de Vrijheid leidt het volk', in het Frans: La Liberté guidant le peuple van de hand van Eugène Delacroix. Het verbeeldt de vrijheid als Marianne, het nationale symbool van Frankrijk, die de revolutionairen aanvoert bij de Julirevolutie van 1792. Het is geschilderd in 1830 en te bewonderen in het Musée du Louvre. Het doek heeft een afmeting van 260 bij 325 centimeter. De vrouw met ontbloot bovenlijf, zeer opzienbarend in die tijd, symboliseert met haar naaktheid haar kwetsbaarheid en dus moed. De vlag die de vrouw vastheeft is ook niet zomaar de Franse vlag. Het was de nieuwe vlag met 3 kleuren die wijzen op liberté, égalité en fraternité. Het symbool van Frankrijk in die tijd was namelijk de Franse Lelie.

'La Liberté guidant le peuple' van de hand van Eugène Delacroix

De schrijfster Solange Leibovici schreef in de Groene Amsterdammer; Fransen houden zo intens van vrouwen dat ze er niet minder dan twee als nationaal symbool hebben gekozen; Jeanne d'Arc en Marianne. Jeanne d'Arc was vanouds de reine maagd, vervuld van liefde voor God en koning, terwijl Marianne met haar ontblote borsten en zinnelijke uitstraling een beetje de rol van de sloerie kreeg toegewezen. Jeanne d'Arc, de kleine onschuldige boerin uit Lotharingen, staat voor zuiverheid, spiritualiteit en onbaatzuchtige liefde, Marianne is een wulpse stadsmeid, die naast de mannen op de barricaden staat en ze ophitst tot de strijd. Beiden werden in de negentiende en vijftiende eeuw beroemd: Marianne als republikeinse allegorie, Jeanne d'Arc als religieuze legende.

Politiek gezien is Frankrijk een ambivalent, zelfs een beetje schizofreen land. Het is het land van de Revolutie, van vrijheid en gelijkheid, maar ook van chauvinisme en achterlijk conservatisme aldus Leibovici. Deze ideologische tweespalt uit zich ook in het persoonlijke leven: Het grote verlangen van elke Fransman is een respectabele, bijna seksloze echtgenote te hebben die de kinderen netjes opvoedt en hem in voor- en tegenspoed steunt, en een mooie, ietsje losbandige maîtresse die zijn geheime wensen vervult. Dit was volledig geaccepteerd in de tijd van madame de Pompadour, en nog steeds maakt niemand zich druk om de liefjes van François Mitterrand en Jacques Chirac. Zo hield François Mitterrand na 1981 zijn leven als staatshoofd spannend. Zijn dubbelleven beperkte zich niet tot het tweede gezin – met dochter Mazarine – dat hij tot begin jaren negentig op staatskosten verborgen hield in een appartement aan de Seine. Zijn leven lang verzamelde Mitterrand minnaressen voor een uur, een nacht, een leven lang. ,,Na iedere toespraak heb ik de armen van een vrouw nodig,” gaf hij eens als verklaring voor zijn seksuele vraatzucht.

Mitterrands opvolger Jacques Chirac had al lang voordat hij in 1995 het Elysée bereikte de gewoonte het glas te heffen op ,,onze paarden, onze vrouwen en degenen die hen bestijgen.” Als burgemeester van Parijs verwierf Chirac de bijnaam ‘Meneer Tien-minuten-met-douche’, in de overlevering werd de behandeltijd nog bekort tot drie minuten.

Het is de universele verzuchting dat je beter met het hart kan waarnemen dan met je ogen, maar een anonieme bron legt feilloos uit waarom zulke waarschuwingen weinig uithalen. "De gemiddelde vrouw geeft de voorkeur aan een mooi uiterlijk boven een goed stel hersens, omdat de gemiddelde man beter kan kijken dan kan nadenken." In de jaren 70 was zo'n uitspraak nog goed om feministen op de kast te jagen, maar tegenwoordig klinkt hooguit in de achterhoede verzet.

Mijn ontmoeting met Marianne, het evenbeeld van Catharine Deneuve

Photo Ad van den Beemt

Het brengt mij weer terug naar Marianne. Zij is het evenbeeld van één van de mooiste vrouwen in Parijs, ja zelfs van heel Frankrijk! Ze symboliseert de "triomf van de Republiek". Als je geluk hebt kom je haar tegen in het stadhuis waar je toevallig bent. Ze staat zelfs op de Franse euromunt en op de Franse postzegel. Zij is de personificatie van de Franse Republiek. Zij vertegenwoordigt Frankrijk en wordt gekozen door meer dan 36.000 burgemeesters. Haar beeltenis bestaat al sinds 1792, toen de Assemblée Nationale per decreet invoerde, dat het nieuwe zegel van de Republiek een staande vrouw met speer en een Frygische muts moet uitbeelden, als symbool van de vrijheid.

Tot op de dag van vandaag wordt Marianne afgebeeld met een Frygische muts op. De muts, een zacht kegelvormig hoofddeksel, waarvan de top naar voren wijst en weer wat naar beneden valt, was ooit het symbool van het tot slavernij vervallen Franse volk dat zijn banden had afgeschud en nu vrij was. In 1849 verscheen zij voor het eerst op de Franse postzegel en een buste was in 1880 voor het eerst te zien in Hotel de Ville, het stadhuis van Parijs. Dit voorbeeld wordt tot op de dag van vandaag gevolgd door alle overheidsgebouwen in alle Franse steden. De eerste officiële bustes waren afbeeldingen van anonieme vrouwen van het volk. Het eerste model van Marianne zou een meisje afkomstig uit Sigolsheim, Elzas zijn geweest. Daar kwam in 1969 verandering in toen Marianne het evenbeeld kreeg van niemand minder dan de actrice Brigitte Bardot. In 1972 opgevolgd door de actrice Michèlle Morgan. In 1978 volgde de zangeres Mireille Mathieu (een misser), Catherine Deneuve in 1985,  Inès de la Fressange, model en Chanel muze in 1989, Laetitia Casta het Franse topmodel in 2000 en Evelyne Thomas talkshow host in 2003.

In 1999 werden voor het eerst 36.000 burgemeesters betrokken bij de keuze van Frankrijks icoon. Geholpen door een kleine groep van lobbyisten; "Le comité de la Marianne d'Or", werd met een score van 36% het zeer sexy Franse supermodel Laetitia Casta, hoe kan het ook anders, gekozen uit een shortlist van vijf kandidaten. De andere kandidaten waren Estelle Hallyday - model, Patricia Kaas - zangeres, Daniela Lumbroso - televisie-presentatrice, Laetitia Milot - actrice en mannequin en Nathalie Simon - sportvrouw en televisiepresentatrice. Dit tot groot ongenoegen van Franse feministen, die vinden dat nationale symbolen oerlelijk horen te zijn. Evenals de meeste Franse mannen waren de burgemeesters, die uiteindelijk dagelijks enige tijd bij zo'n beeld moeten vertoeven, het hier gelukkig niet mee eens. Zij dromen liever weg bij de borsten van Laetitia.

Later volgde nog een minischandaal toen Laetitia vertrok uit Frankrijk en haar woonplaats Parijs verruilde voor London, op zoek naar een beter belastingklimaat. De rondborstige buste van Casta zorgde later nog eens voor onrust in het noord Franse dorpje Neuville-en-Ferrain. De burgemeester van het dorp liet in april 2011 het "onthullende" standbeeld verwijderen uit het stadhuis omdat de lokale bevolking in de stad begon te roddelen en de ambtenaren te veel werden afgeleid door de onthullende staat van de traditionele vrouwelijke belichaming van de Franse Republiek. In de begroting wordt officieel een post van € 900,- opgenomen voor de aanschaf van een nieuwe Marianne. Het vorige beeld was in 2007 aangeschaft voor een bedrag van € 1400,- Het nieuws haalde zelfs de Engelse tabloid de Daily Mail met de kop: "What A Bust"  Een wethouder, die niet met naam genoemd wenst te worden, zei dat hij de verwijdering van de buste zeer betreurd. Temeer omdat het hier geen gezamenlijk besluit betrof maar een eenzijdig besluit van de burgemeester. "Het was een uniek stukje werk. Immers, Marianne is een symbool van het moederschap", aldus de teleurgestelde wethouder.

Op 21 december 2009 heeft de vereniging van Franse burgemeesters gestemd voor Florence Foresti, een actrice en comédienne, als Frankrijks volgende Marianne. Zij won met 24% van de stemmen. De runners-up waren Carla Bruni-Sarkosy (23%),  Rama Yade (22%), Anne Roumanoff (21%), Mylène Farmer (17%) en Marianne James (12%).

Hoewel een gemeenschappelijk embleem van Frankrijk, geniet De Marianne geen officiële status. De vlag van Frankrijk, is benoemd en beschreven in artikel 2 van de Franse grondwet, als het enige officiële embleem.  Maar er is hoop. Sinds september 1999 heeft de Franse regering onder leiding van Lionel Jospin de Franse driekleur samengevoegd met beeltenis van Marianne en de woorden liberté - egalité - fraternité, zijnde de nieuwe Franse huisstijl voor alle ministeries en overheidsdiensten.

Marianne, onderdeel van de nieuwe huisstijl voor de Franse overheid