MOULIN ROUGE, 130 JAAR EEN ODE AAN DE VROUW

Vrijdag 4 oktober kreeg ik het volgende mailtje:

Nogmaals fijn dat we je mogen bellen zondagochtend! Ik zal je bellen om 5.15 uur. Zoals gezegd, dat doe ik met een onbekend nummer omdat we vanuit de studio bellen. Dan zal er een gesprek van ongeveer 10 minuten volgen met onze presentatrice Emmely de Wilt. Tussendoor zullen we wat geluidsfragmenten van de Nederlandse Moulin Rouge-danseres Julia Graveland laten horen.

Zondagochtend 6 oktober gaf ik een live interview op NPO 1, voor het programma ‘FRIS’ over de Moulin Rouge. Op 6 oktober 1889, precies 130 jaar geleden, opende aan de voet van Montmartre een bijzondere attractie, een danszaal van, een in die tijd, ongekende allure.

Tot op de dag van vandaag heeft Parijs een aantrekkingskracht die, zelfs voor mensen die er nog nooit zijn geweest, duizelingwekkend is. Met zijn vele bezienswaardigheden is het dè bestemming voor toeristen afkomstig uit alle landen van de wereld. De wijdverbreide clichés over de stad der liefde bevatten. zoals elke gemeenplaats, een deel waarheid: zoals de langbenige maar stuurse Parisiennes, de man met zijn baguette en alpinopet, de norse maar oh zo efficiënte obers, de kunstenaars en bohemiens, de absint, de cancan en bovenal een bruisend nachtleven. Als je Parijs bij nacht hebt gezien, dan pas begrijp je de bijnaam lichtstad. Vooral als je staat op de heuvel van Montmartre in de schaduw van de machtige kerk van het Heilig Hart; de Sacré Cœur. Dan zie je de lichtjes en voel je de adem van deze nooit slapende stad. Beneden op de place Blanche staat al sinds 1889 de Moulin Rouge, als baken in de nacht, de helrode molen, het centrum van een bruisend Parijs. Of niet? Zelfs de meest trotse Parijzenaars zien hun Moulin Rouge als een deel van het verleden, een attractie, een toeristenval. Wanneer en waarom is deze ommekeer eigenlijk gekomen en is het cabaret de naam van icoon nog waard? Je leest er alles over in deze blog.

Baz Luhrmann's Moulin Rouge uit 2001

Moulin Rouge is groots geworden door het eigenwijze karakter van Montmartre. In de film van Baz Luhrmann's Moulin Rouge uit 2001, de film werd bekroond met twee Golden Globes en genomineerd voor acht Oscars, werd Montmartre door de hoofdpersoon afgeschilderd als "center of the bohemian world" maar ook als "a village of sin". Beide uitdrukkingen zijn van toepassing, Montmartre staat ook vandaag nog los van de rest van Parijs.

Allereerst een stukje geschiedenis: Door de geografische afscheiding van de stad kon Montmartre zich in de 19e eeuw ontwikkelen tot het meest decadente deel van de stad. Bekende artiesten hebben er gewoond: Henri Toulouse de Lautrec, Auguste Renoir, Georges Bracque, Guillaume Appolinire, Pablo Picasso, Van Gogh en meer.

Al sinds 1860 is de Franse hoofdstad een toeristische trekpleister en vanwege het buitensporige nachtleven in Montmartre werd Parijs in de 19e eeuw de hoofdstad van plezier. Medeplichtig hieraan waren de zogenaamde cocottes, de courtisanes of de talrijke luxeprostituees.  Een van de meest beroemde 'Cocottes' was uit die tijd Coca Pearl die liefkozend 'la grande horizontale' of 'plat du jour' werd genoemd.

Charles Zidler & Joseph Oller

Parijs 1889, het begin van de industriële revolutie en de komst van vele wereldtentoonstellingen naar Parijs. De mooie eeuw of de Belle epoque, de sfeer van nonchalance, het onbezorgde leven of zoals de Fransen het benoemen; 'joie de vivre'. Het was de tijd van de automobiel, de telefoon, het elektrisch licht, de fotografie en de film, maar ook de fysica, geneeskunde en de haute couture. Parijs als centrum van de wereld.

Parijs barstte van de cafés, cabarets en dance halls, die dienden als ontmoetingsplaats voor de bohemiens en de kunstenaars. Het neveneffect van al deze ontwikkelingen was een scepsis tegenover het belang van geloof en andere morele waarden. Geen wonder dat op de plek van een dance hall genaamd 'La Reine Blanche', Joseph Oller en Charles Zidler op 6 oktober 1889 de Moulin Rouge openden, op de Place Blanche, aan de voet van Montmartre. Hèt mekka van het Parijse nachtleven. 

Joseph Oller (1839-1922) een in Catalonië geboren zakenman die zijn fortuin maakte in Parijs als uitvinder van een nieuw soort wedsysteem; 'Pari Mutuel', en zo indruk maakte als bookmaker bij het paardrennen. Dit gaf hem de middelen om samen met zijn compaan Charles Zidler (1830-1897) niet alleen de Parijse muziektempel Olympia, de Jardin de Paris, maar ook de Moulin Rouge te bouwen. Bij dat laatste kwam hun perfectionisme naar boven. Zij wilden het grootste en mooiste cabaret creëren. Een tempel opgericht als ode aan de vrouw en de dans. 

1889 Het openingsaffiche van de Moulin Rouge

Het gebouw van de Moulin Rouge diende als eerbetoon aan de ongeveer 30 windmolens die jarenlang de heuvel van Montmartre hadden gesierd. Dankzij het bijzondere interieur, ontworpen door Adolphe Willet, met een gigantische dansvloer, alomtegenwoordige spiegels, elegante gaanderijen met privé loges, wisten Zidler en Oller de allerrijksten zich te laten mengen met de inwoners van het hippe Montmartre. De grootste verrassing bevond zich in de tuin. Een enorme olifant, oorspronkelijk ontworpen voor de wereldtentoonstelling van 1889 waar je voor een oude Franse franc, een wenteltrap kon beklimmen en kon genieten van een zeer sensueel buikdansspektakel.

De 'Bals de Moulin Rouge' groeiden in ijltempo uit tot hooggeprezen en drukbezochte evenementen, waar de meisjes mede dankzij het onstuimige ritme van de cancan even flexibel omsprongen met hun ledematen als met hun moraal. Oller en Zidler beloofden niet voor niets goud en vrouwenbenen aan het publiek. Al gauw kreeg het cabaret de bijnaam Le Premier Palais de la Femme'. Onder het bewind van Zidler werden heel wat legendarische sterren naar de molen gelokt zoals; La Goulue (danseres), Colette (mime), Yvette Guilbert (zangeres) en Jane Avril (danseres). Hij was het bovendien die de cancan invoerde als belangrijke attractie.

Een reclameaffiche voor de cancan, getekend door  Henri Toulouse-Lautrec

De Cancan

De cancan, of coincoin, was oorspronkelijk de laatste figuur van de Quadrille, een modieuze ballroomdans uit Frankrijk van de negentiende eeuw tot de Eerste Wereldoorlog. Het was een levendige country dance, verwant aan de wals en voorloper van de polka. Door al deze opwindende eigenschappen werd hij voornamelijk populair als laatste dans van de avond. De cancan werd eerst ‘chahut’ (lawaai) genoemd, alvorens de meer  bekende naam in gebruik kwam. Cancan, tevens een ander woord voor schandaal of roddelpraat was letterlijk een buitenbeentje in de danswereld. Zoals wel vaker bij gewoonten uit de populaire cultuur is het moeilijk om het juiste beginmoment te achterhalen. Danseres Nini-Pattes-en-l’air zou bijvoorbeeld de cancan hebben uitgevonden, net als Charles Mazurier, populair entertainer uit de jaren 1820, die de dans zou hebben beïnvloed door zijn acrobatische toeren. Volgens de Nederlandse Wikipedia komt de dans oorspronkelijk uit Algerije en volgens anderen was het de Britse grootmeester van de Music-Hall Charles Morton, die in 1861 in London de cancan uitvond door zich te laten inspireren door de Quadrille. Elf jaar eerder, in het Parijs van 1850 zou sterdanseres Céleste Mogador de naturalistische Quadrille hebben uitgedacht, dè rechtstreekse voorloper van de cancan. Algemeen wordt echter aangenomen dat de cancan voor het eerst werd gedanst in de balzalen van de arbeidersklasse op Montparnasse in Parijs rond 1830 een soort van lokdans met een erotische functie, waarin een aantal vrouwen in een rij naast elkaar staan en tegelijk bewegen op de maat van de muziek. Hierbij tillen zij hun rok op of tillen ze hun been zo hoog in de lucht dat hun benen, de jarretellen en het witte ondergoed te zien waren. Dit laatste werd destijds als zeer aanstootgevend beschouwd. Zowel de overheid als de kerk ergerden zich in die tijd zeer aan deze dans. De energieke en fysiek uitputtende manoeuvres gaven gestalte aan de frivole en beetje vulgaire Parijse samenleving die in die tijd teerde op provocatie.

In 1891 kreeg Toulouse-Lautrec van Charles Zidler de opdracht om een promotieposter te maken voor de Moulin Rouge

Henri de Toulouse-Lautrec

Het was in die periode dat de kunstenaar Henri de Toulouse-Lautrec er een veelgeziene gast was. Zoals vele schilders voelde Henri De Toulouse-Lautrec zich aangetrokken tot de wereld van de prostitutie. In het nachtelijk leven vindt De Toulouse-Lautrec de vrijheid om te schilderen wat hem boeit: het leven zelf, de mensen die hem interesseren, in een omgeving waarin hij zich thuis voelt. Hij schildert de milieus die pas opbloeien bij kunstlicht, wanneer Parijs zich in het duister hult. Vooral in cabarets als Le Chat Noir, de Boule Noir en de Moulin Rouge vindt hij de mensentypes die hem boeien.

De meisjes van plezier aanvaardden de kleine misvormde schilder en duldden hem als één van hen. De Toulouse-Lautrec leed aan Pycnodysostose, een kwaal die dwerggroei tot gevolg had en waarschijnlijk wordt veroorzaakt door incest of inteelt. Kleiner dan anderhalve meter, met een normaal volgroeide romp en hoofd maar met te korte armen en benen, brede neusvleugels, een ingevallen kin, felrode en getuite lippen, en een veel te grote tong waardoor hij onophoudelijk lispelt en kwijlt. (Bron Wikipedia).

In 1891 kreeg Toulouse-Lautrec van Charles Zidler de opdracht om een promotieposter te maken voor de Moulin Rouge. Dit werd voor beide partijen een winstgevende onderneming. Het succes van de poster bracht onmiddellijke bekendheid aan de schilder en een nieuw publiek naar de Moulin Rouge. Het affiche toont La Goulue in volle beweging met een been in de lucht en haar onderrokken zichtbaar vergezeld door Valentin le Décossé, de enige mannelijke danser uit de periode.

Hij trouwde nooit, scheidde liefde en seks en had ontelbare verhoudingen, maar meestal van korte duur. Zijn chronisch gebrek aan nachtrust ging gepaard met alcoholmisbruik. Bovendien leed hij aan syfilis. In 1901 stierf hij als gevolg van een beroerte.

In 1907 maakte een charmante nieuwelinge Mistinguett haar debuut

De overweldigende bloei uit de beginjaren verloor na verloop van tijd zijn glans en eind 1902 werd het laatste bal op een algemene onverschilligheid onthaald. Zelfs de cancan was uit de mode. Wat weinigen weten is dat de Moulin Rouge ook een Nederlands tintje kende. Het was de Nederlander Eduard Niermans die in 1903 de danszaal van de Moulin Rouge ombouwde tot concertzaal. Tot aan de Eerste Wereldoorlog wist het etablissement zich te transformeren tot een echte tempel van de operette met spektakels al: Voluptata, la Feuille de Vigne en le Rêve d'Egypte. 

In 1907 maakte een charmante nieuwelinge Mistinguett haar debuut. Jeanne Florentine Bourgeois werd door een liedjesschrijver ontdekt als zingend bloemenmeisje die haar de naam Miss Tinguette gaf. Ze eigende zich de naam toe en maakte er een woord van en liet de 'e' aan het einde vallen. Haar aanwezigheid zouden de shows voor een lange tijd doen veranderen en haar creatie van het concept Music-Hall was het begin van een nieuw succesverhaal. De mix van populaire liedjes, komedie en uiteenlopende acts vol pluimen, pailletten, dansers en danseressen, vormde een onnavolgbaar spektakel.

In 1915 verwoeste een grote brand de grote zaal van de Moulin Rouge en het duurde tot 1925 voor het nieuwe gebouw compleet met wintertuin, cabaret en art déco gehoorzaal werd geopend. Nieuwe revues volgde elkaar snel op, allemaal geïnspireerd door de stijl van Broadway. Legendarische creaties als Revue Mistinguett (1925) en Ça c'est Paris (1926). In 1929 verliet de ster de Moulin Rouge en werd het theater met 1500 zitplaatsen overgenomen door Pathé,  die er één van de grootste bioscoopzalen van Europa van maakte.

Voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog werd er in Parijs niet veel plezier gemaakt, al waren er wel wat glamoureuze shows die werden opgevoerd voor een publiek van hoofdzakelijk Duitse soldaten. Het enige noemenswaardige optreden in de Moulin Rouge was dat van Édith Piaf, een paar dagen voor de bevrijding in 1944.

1951

De heropleving van de Moulin Rouge liet ruim 6 jaar op zich wachten na de overname, in 1951, door George France, alias Jo France de eigenaar en oprichter van Balajo. Hij startte onmiddellijk met renovatiewerkzaamheden om de Moulin Rouge zijn oude grandeur te laten herwinnen. Het huidige interieur van de zaal danken we aan Henri Mahé. Zijn geschilderde ontwerpen verrukken tot vandaag de duizenden bezoekers. Jo France herintroduceerde bovendien de French cancan en de soirées dansantes. Succesvolle sterren uit die tijd verdrongen elkaar om op te mogen treden in de rode molen: Luis Mariano, Charles Trenet, Charles Aznavour, Bourvil en Lena Horne.

Frisson 1965 & Fascination 1967

Follement 1976 & Frénésie1979

In 1955 kwam de Moulin Rouge in handen van de eigenaars van Le Lido, gevestigd aan de Champs Elysées. De gebroeders Joseph en Louis Clérico transformeerden de Moulin Rouge helemaal. Onder andere door  de inrichting van een grote keuken om aan het meer en meer internationale publiek een dinerspektakel te kunnen bieden. De dinner-shows werden een van de meest begeerde Parijse attracties. In 1962 volgde nog een verbouwing onder leiding van Jacki Clérico de zoon van Joseph. Hij vergrootte de zaal en installeerde een reusachtig aquarium dat vanuit het niets op het toneel verscheen vol met schaars geklede danseressen die bewogen als bekoorlijke zeemeerminnen. Na het succes in 1963 van de show Frou Frou koos Jacki Clérico als gevolg van bijgeloof, alleen nog voor titels met een 'F'. De effen volgden elkaar snel op: Frisson (1965), Fascination (1967), Fantastic (1970), Festival (1973, Follement ( 1976) Frénésie (1979), Femmes Femmes Femmes (1983).

Femmes Femmes Femmes 1983 & Formidable 1988

Het honderdjarig bestaan van de Moulin Rouge werd gevierd met de show 'Formidable', die tussen 1988 en 1999 door meer dan 4,5 miljoen bezoekers werd bezocht. Op 23 december 1999 vond de première plaats van de nieuwe extravagante show die nu nog steeds te zien is 'Féerie'.

Féerie 1999

In 2012 heeft een team van internationale kunstrestaurateurs nog een historische fresco met zeer veel zorg verwijderd, schoongemaakt en gerestaureerd. De fresco, geschilderd op jute door Henri Mahé in 1951, is een nauwkeurige replica van het origineel, dat geschilderd was door Henri de Toulouse-Lautrec op de zijkanten van de woonwagen van de beroemde cancan danseres Louise Weber, beter bekend onder haar artiestennaam La Goulue. Het origineel is nog steeds te zien in het Parijse Musée d'Orsay. De fresco van Mahé is inmiddels al weer in al zijn glorie hersteld en terug op zijn oude plek, in de grote zaal beschermd achter veiligheidsglas. Goed voor de volgende zestig jaar.

De nachtclub staat nog steeds symbool voor de bruisende Belle Époque

De Moulin Rouge is al decennia lang een belangrijke inspiratiebron voor schilders, afficheontwerpers, filmmakers en fotografen. De nachtclub staat nog steeds symbool voor de bruisende Belle Époque en de levensstijl die de vrijgevochten bohemiens van Parijs zich aan het einde van de negentiende eeuw hadden aangemeten. Nu is het de plek van prachtige shows met half naakte tableaux vivants. De huidige show Féerie loopt nog steeds en kostte de lieve som van 8 miljoen euro.

130 jaar een icoon van de stad Parijs

Zeven dagen per week, met twee shows per dag (21.00 uur en om 23.00 uur), wordt u ontvangen door een zwarte brigade van 120 medewerkers. Het prachtige theater, geheel in de sfeer van de Belle Époque, biedt plaats aan 900 gasten, die overal goed zicht hebben op het toneel. De choreografie is van Bill Goodson en verder bestaat 'Féerie' uit een groep van 100 artiesten, waaronder 60 langbenige Doriss Girls bestaande uit 17 nationaliteiten. 1000 Kostuums met veren, bergkristallen en pailletten, ontworpen door Corrado Collabucci en vervaardigd in de beroemdste Parijse ateliers, schitterende settings met stralende kleuren en unieke ontwerpen van Gaetano Castelli, gemaakt door Italiaanse kunstenaars. Verder de beste internationale en opzienbarende acts en dit alles met muziek van Pierre Porte, uitgevoerd door zo'n 80 muzikanten. Dit alles onder het genot van een goed glas champagne. En nu we toch met cijfers bezig zijn. Per jaar worden hier meer dan 240.000 flessen champagne geschonken. Verder nog een Nederlands tintje: 12 jaar lang tot 2014 danste er ook Nederlandse vrouwen mee namelijk Els Reuver (als soliste) en in 2018 nam de Nederlandse Julia Graveland, ook wel het slangenmeisje genoemd, omdat zij een act deed met 4 pythons in een levensgroot aquarium afscheid van het podium.

Eigenlijk mogen we vaststellen dat de Moulin Rouge nog steeds een icoon is van deze stad.

Achter deze deuren gaat een wereld voor je open

Bron en fotografie: Moulin Rouge Paris

Bal du Moulin Rouge, boulevard de Clichy 82, Montmartre 18e arrondissement, metro Blanche

7 dagen per week dinner & show 19.00 uur, start show 21.00 uur vanaf € 185 per persoon, 2e show start 23.00 uur vanaf  € 87 per persoon. Voor Informatie en reserveringen Moulin Rouge 00.31.1.53.09.82.82

Wilt je het interview terugluisteren? Klik hier

PARIS PHOTO 2019 VAN 7 T/M 10 NOVEMBER

Dit jaar al weer de 23e editie van PARIS PHOTO

Geen enkele metropool heeft zoveel fotografen het hoofd op hol gebracht en tot sensuele en mysterieuze beelden geïnspireerd als de Franse lichtstad. Parijs heeft dan ook de langste geschiedenis met fotografie, het is namelijk de plek waar het is uitgevonden. Een medium, uitgevonden door de Fransman Nicéphore Niépce. Denk aan Louis Daguerre, die in 1837 een straattafereel aan de boulevard du Temple vastlegde op een verzilverde koperen plaat. Of André-Adolphe-Eugène Disdéri: Hij verkreeg in 1854 het patent voor de carte de visite, een soort kartonnen visitekaartjes, waarop een albuminen foto, meestal een portret, werd afgedrukt. Niet te vergeten grote namen als Félix Nadar. Beroemd door zijn foto's van tijdgenoten, onder andere Jules Verne en Sarah Bernhardt, maar vooral door zijn eerste luchtfoto's. Eugéne Atget en Brassaï, beiden beroemd door foto's van het toenmalige Parijse straatleven en de architectuur.  Jacques Henri Lartigue, die zich weer toelegde op fotografie van autoraces, vliegtuigen en modieuze vrouwen. Henri Cartier-Bresson, meester fotograaf en medeoprichter van Magnum. De rode draad; allemaal Fransen. Geen wonder dat de grootste internationale fotobeurs ter wereld plaatsvindt in de bakermat Parijs, in een paleis, een Grand Palais!

Een ontmoeting met 156 prominente fotogaleries afkomstig uit 30 landen

PARIS PHOTO is opgericht in 1997 en is dé meest prestigieuze maar ook de grootste fotokunstbeurs, gewijd aan historische en hedendaagse fotografie. In de afgelopen 23 jaar is Paris Photo uitgegroeid tot hèt belangrijkste evenement als ontmoetingsplaats voor handelaren, curatoren, verzamelaars  van hedendaagse- en moderne fotografische kunst, fotografie professionals, kunstenaars en een steeds groeiend publiek van kunstliefhebbers. Dit blijkt ook uit de trouwheid van partners en hoofdsponsoren waaronder de bank J.P. Morgan en BMW.

Paris Photo verwacht 70.000 bezoekers

Inmiddels staat alweer de drieëntwintigste editie van PARIS PHOTO op de agenda. Een ontmoeting met 156 prominente fotogaleries afkomstig uit 30 landen. 30 uitgevers van kunstboeken uit de hele wereld en naar verwachting 70.000 bezoekers die het werk van ruim 2500 kunstenaars te zien krijgen. Tevens komen vele beroemde fotografen naar de hoofdstad voor handtekening sessies en om hun publiek te ontmoeten. De collectie is internationaler dan ooit. De beurs laat zien dat de belangstelling voor de negentiende-eeuwse fotografie is gegroeid. Evenals voor juist de nieuwste fototechnieken, die ontzagwekkend grote, technisch hyper perfecte afdrukken opleveren. Voor galeries als Hamilton uit Londen en multinational Gagosian is Paris Photo onmisbaar – ze hebben er dan ook een standhuur voor over van, naar verluidt, € 65.000.

De sectie gereserveerd voor 30 uitgevers van kunstboeken uit de hele wereld

Dat Parijs de wereldhoofdstad is voor fotografie wordt bewezen door deelname van maar liefst 42 galeries afkomstig uit de Franse hoofdstad, 19 galeries vertegenwoordigen Londen, 14 zijn er afkomstig uit New York en 10 uit Berlijn. Helaas is op de deelnamelijst maar één Nederlandse galerie te ontdekken, namelijk die van Roy Kahmann uit Amsterdam. Geen wonder want Kahmann galerie is de belichaming van alles wat fotografie is. De galerie werd in 2005 opgericht door Roy Kahmann met de focus op Nederlandse vintage fotografie.

Sanne Sannes (1937 – 1967) en Gerard Fieret (1924 – 2009) - courtesy of Kahmann Galerie Amsterdam

Gedurende de jaren is de aandacht verbreed en presenteert de galerie nu zowel werk van nationale als internationale en eigentijdse fotografen. In Parijs toont hij en zijn team werk van twee ‘vintage’ fotografen Sanne Sannes (1937 – 1967) en Gerard Fieret (1924 – 2009). Daarnaast de nieuwkomers Bastiaan Woudt en Paul Cupido, die de laatste twee jaar vooral door de fotografieverzamelaar zijn ontdekt. Kahmann heeft overigens nog een kleine stand bij de uitgevers met zijn tevens in 2005 opgerichte fotografietijdschrift GUP.

Bastiaan Woudt en Paul Cupido - courtesy of Kahmann Galerie Amsterdam

De private bank J.P. Morgan, al negen jaar hoofdsponsor, presenteert dit jaar weer een brede selectie fotografische portretten uit de eigen J.P. Morgan Chase Art Collection. Werken van onder andere Robert Mapplethorpe , Carolle Benitah, Neil Goldberg, Myra Greene, Lyle Ashton Harris, Gabriela Iturbide, Ayanna V. Jackson, Jonas Mekas, Kyle Meyer, Zanele Muholi, Shirin Neshat, Katherine Simone Reynolds, Andres Serrano en Cindy Sherman.

De private bank J.P. Morgan, al negen jaar hoofdsponsor, presenteert dit jaar weer een brede selectie uit de eigen J.P. Morgan Chase Art Collection.

Hoofdsponsor BMW laat werk zien van Emeric Lhuisset, geboren in 1983, heeft een graad in kunst (École des Beaux-Arts in Parijs)  Hij is professor fotografie aan Science Po Paris. Zijn artistieke werk, voornamelijk in conflictgebieden, schommelt tussen hedendaagse kunst en fotojournalistiek. Zijn werk was te zien in talloze tentoonstellingen over de hele wereld (Tate Modern in Londen, Museum Folkwang in Essen, Instituut voor de Arabische wereld in Parijs, Stedelijk Museum in Amsterdam, Rencontres d'Arles, Sursock Museum in Beiroet, CRAC Languedoc-Roussillon en het Louvre Museum in Lens.

Partner Estée Lauder ontvangt voor het derde jaar de finalisten en winnaars van de Estée Lauder Pink Ribbon Photo Award.

Partner Huawei toont een selectie van de beste 500 smart phone foto’s gekozen uit 520.000 inzendingen. De serie is onderverdeeld in zes categorieën: ‘Going the distance’, faces, ‘Hello Life’, #Emotion, ‘Life Now’ en Storyboard.

Partner Pernod Ricard toont fotografische portretten en het Champagnehuis Maison Ruinart een serie over de druivenpluk in Frankrijk gemaakt door de Franse fotograaf Elsa Leydier, woonachtig in Rio de Janeiro en winnaar van de Ruinart House Award.

Meer dan 300 signeersessies verdeeld over vier dagen

De boekensector brengt gespecialiseerde uitgevers en kunstboekhandelaren van over de gehele wereld samen. Verder zijn er meer dan 300 signeersessies verdeeld over vier dagen. De Aperture foundation en Paris Photo maken ook de winnaars bekend voor het beste en mooiste fotoboek en de beste fotocatalogus. PARIS PHOTO is geopend van donderdag 7 november 2019 tot en met zondag 10 november 2019 van 12.00 uur tot 20.00 uur (m.u.v Zondag t/m 19.00 uur) dagkaart € 30 en € 32 op zaterdag of zondag. Ik adviseer je de kaarten vooraf online te bestellen.

Locatie: Grand Palais, Avenue Winston Churchill, 8e arrondissement, métro Champs Élysées Clemenceau.

Geen enkele metropool heeft zoveel fotografen het hoofd op hol gebracht en tot sensuele en mysterieuze beelden geïnspireerd als de Franse lichtstad

Belangrijk om te weten is ook dat dit voorlopig de voorlaatste keer is dat je Paris Photo kunt bezoeken in het statige Grand Palais. December 2020 sluit het Paleis voor een ingrijpende renovatie die ruim drie jaar in beslag zal nemen. De verwachte kosten zijn 466 miljoen euro. Het paleis, dat net als de Eiffeltoren voor de wereldtentoonstelling van 1889 werd gebouwd, moest al eens sluiten in 1993 toen een van de duizenden moeren van het enorme dak van glas en staal naar beneden viel. Twaalf jaar later en 109 miljoen euro verder kon het Grand Palais eindelijk weer aan het publiek worden getoond. In het jaar 2000 werd het tevens geclassificeerd als een historisch monument.

Logo 2019 - Qiniso, Durban, 2019 © Zanele Muholi Courtesy of the artist, Yancey Richardson, New York, and Stevenson Cape Town/Johannesburg

9 TOT 13 OKTOBER WIJNFEESTEN IN PARIJS

Van woensdag 09 oktober  t/m zondag 13 oktober aanstaande vindt op Montmartre al weer de 86e editie plaats van het traditionele Fète des Vendanges. Dit jaar viert het wijnoogstfeest het festival der kleuren en verlenen alle wijken in het 18e arrondissement hun medewerking, maar ook scholen, recreatiecentra, theaters, vele verenigingen, handwerkslieden en lokale winkels, wat uitmondt in een rijk en gevarieerd programma. Al sinds 1934 beleeft Montmartre in oktober, de wijnmaand,  de vijf gelukkigste dagen van het jaar. Het is het derde druk bezochte evenement in Parijs na de Nuit Blanches en de Paris Plages. Vijf dagen lang tentoonstellingen, live shows, muziek, optochten, rondleidingen, modeshows en zelfs een nachtrace, maar vooral proeven, proeven en nog eens proeven.

Het traditionele Wijnoogstfeest opent in het hart van Montmartre op de Clos de Montmartre, de wijngaard, op de hoek van de rue des Saules en de rue Vincent. Natuurlijk is het de eer aan Alain Coquard, al sinds 5 mei 2012 President van de Republiek Montmartre, om de wijnfeesten te openen in aanwezigheid van Eric Lejoindre, Burgemeester van het  18e arrondissement, Éric Sureau de president van het COFAS - Comité des Fêtes et d'Actions Sociales - en Gilles Guillet, Grootmeester van het broederschap van Clos Montmartre en de Vrije Gemeente van het Oude Montmartre. Peetvader en peetmoeder van het festival zijn de beroemde fotograaf, journalist en ecoloog Yann Arthus-Bertrand en Sophie Mounicot, Franse actrice en schrijfster.

Alain Coquard, al sinds 5 mei 2012 President van de Republiek Montmartre

Bernard Beaufrère is de huidige Garde Champêtre

Dat van die republiek vraagt even om een nadere toelichting. Montmartre is net als Passy, Belleville en la Butte-aux-Cailles een van de meest karakteristieke wijken van Parijs en zal nooit helemaal van Parijs worden. En dat heeft sterk te maken met het verleden. De eerste burgemeester van het zelfstandige Montmartre was Jacques-Félix Desportes, zoon van een rijke Franse koopman. Hij werd gekozen tot burgemeester van Montmartre op 22 mei 1790 en zetelde in het dorpsraadhuis op de eerste verdieping van de oude pastorie op Place du Tertre nr. 3. Het dorp telde toen slechts 400 inwoners. Montmartre was een klein zelfstandig dorp in het departement van de Seine en werd 1 januari 1860 geannexeerd door het grote Parijs. Het grootste deel van het grondgebied is sinds die tijd het 18e arrondissement van de hoofdstad.

Vijf dagen lang tentoonstellingen, live shows, muziek, optochten, rondleidingen, modeshows en zelfs een nachtrace, maar vooral proeven, proeven en nog eens proeven

Op 11 Mei 1921 richtte  Jules Depaquit de l'Ètat Montmartrois (de republiek Montmartre) op. Ontstaan uit een vriendenclub van voornamelijk kunstenaars, met inbegrip van de beroemde striptekenaar Poulbot, die later zijn naam gaf aan de kinderen (les Poulbots) van Parijs. De eerste wet van het vrije Montmartre  was de scheiding van Montmartre en de staat. In 1921 vestigde la Commune Libre de Montmartre zich op Place du Tertre. Hier werden de eerste verkiezingen gehouden waar men onder andere kon kiezen uit de  ‘Liste cubiste’ van Picasso en Max Jacob of nog beter voor de Dadaïstes van Tzara, Breton en Picabia.

Vanaf vrijdag 11 oktober, drie dagen lang genieten van het Parcours du Goût

In 1934 nam de nieuwe burgemeester, Pierre Labric, het initiatief  voor de wijnfeesten (Fète des Vendanges) elk jaar in oktober en in 1950 is het Syndicat d'Initiative du Vieux Montmartre opgericht met de wijlen Anatole als Garde Champêtre de la Commune Libre. Anatole is overleden op 7 januari 1998 na 48 jaar in functie te zijn geweest. Bernard Beaufrère is de huidige nog in leven zijnde Garde Champêtre. Tegenwoordig zetelt La Commune Libre du Vieux Montmartre in de rue Mont Cenis.

De kinderen van het 18e arrondissement spelen een belangrijke hoofdrol in alle festiviteiten

Een kleine Gavroche zo weggelopen uit Les Misérables

Gedurende de feestdagen worden alle trappen op Montmartre ingekleurd door alle basisschool kinderen samen met een aantal street art kunstenaars. Het echte feest begint op woensdagavond 9 oktober om 19.30 uur voor het stadhuis van Montmartre aan de place Jules Joffrin. Het publiek wordt uitgenodigd om te paraderen in hun mooiste kleding op een catwalk. Iedereen is welkom om hier aan deel te nemen.

Op donderdag 10 oktober om 15.00 uur, op de trappen van de Sacré Coeur (square Louise Michel), brengt een koor van 700 kinderen allemaal afkomstig uit het 18^e arrondissement muziek ten gehore van Gilbert Bécaud tot de musical The Wizard of Oz. 

Wat je absoluut niet mag missen de optocht door de straten van het oude Montmartre van alle wijn broederschappen uit geheel Frankrijk begeleid door diverse muziekkorpsen

Natuurlijk kun je rondom de Sacré Cœur vanaf vrijdag 11 oktober, drie dagen lang genieten van het Parcours du Goût, van al het goede wat Frankrijk te bieden heeft. Nieuw is het evenement ‘Decibels Vendanges’, vier dagen gratis live muziek. Voor de gelegenheid zullen alle stijlen worden vertegenwoordigd: chansons, pop, electro, folk, rock of hip hop. Onder de artiesten gepland voor deze tweede editie, zullen toeschouwers  Ysé Sauvage , Samba de la Muerte , Abel Chéret,  Dantes of Matéo Langlois ontdekken.

Spektakel en nog eens spektakel 'Le Grand Défilé'

Maar wat je absoluut niet mag missen is op zaterdag Le Grand Défilé en Le Ban des Vendanges. Een optocht door de straten van het oude Montmartre van alle wijn broederschappen uit geheel Frankrijk begeleid door diverse muziekkorpsen. Start om 11.45 uur vanaf de wijngaard van Montmartre. Voor mij samen met het oneindig proeven een van de hoogtepunten van de Fète des Vendanges. Dit jaar verwachten ze 500.000 mensen in de straten van Montmartre tijdens de vijf dagen van de wijnfeesten.

De huwelijkse staat is als wijn: men kan er slechts goed over oordelen na het tweede glas. Douglas Jerrold, journalist

Ook in het voorjaar, zo rond eind april, is er een wijnfeest in het 18e arrondissement waar Montmartre onder ressorteert. In de wijnkelder van het stadhuis ligt de gehele wijnoogst van Clos Montmartre, zo'n 300 tot 500 flessen. De wijnflessen worden per 6 stuks verpakt in een houten kistje, waarvan de bovenkant wordt beschilderd door een Montmartriaans kunstenaar. De kostbare kistjes worden dan per opbod verkocht en de opbrengst is bestemd voor goede doelen.

Het leven zorgt dat er zorgen zijn: zorgen doorbreken doet de wijn – Goethe

Wijnbouw is voor bijna twintig eeuwen een overheersende economische activiteit in het Île-de-France. Sinds de Middeleeuwen tot diep in de 18de eeuw werd de Parijse wijn gezien als een kwaliteitsproduct. De wijn was van een zo'n hoge kwaliteit dat hij werd geserveerd aan het Hof van Frankrijk. Rond 1700 had elke wijk in Parijs zijn eigen wijngaard. Diverse ziektes, waaronder druifluis in het midden van de 19e eeuw, decimeerde de wijnproductie van 42.000 hectare tot 10.000 hectare aan het begin van de 20e eeuw. Restanten van de wijnproductie zijn nog te vinden in de wijken Belleville, Charonne en Ménilmontant. Zij dragen nog steeds de sporen van hun landelijk verleden, van de arbeiders die werkten in de gipsgroeven en de wijngaarden van de Parijse kloosters. In de guinguettes, de cafés en 'bals musettes'. Hier debuteerden Maurice Chevalier, Yves Montand en Edith Piaf op straat en in de verschillende café-chantants. Vele straatnamen herinneren nog aan de grote hoeveelheid waterbronnen en aan het rijke wijnbouwverleden: Rue des Cascades (waterval), rue de la Duée (kleine bron), rue des Rigoles (slootjes) en rue des Vignoles (wijngaard).

Rond 1700 had elke wijk in Parijs zijn eigen wijngaard

Vroeger was Montmartre een echt wijndorp met meerdere wijngaarden. Waar nu de Place Pierre ligt strekte zich een wijngaard uit. Dat was ook het geval tussen de rue Tardieu en de rue d'Orsel, op de place Jean-Baptiste Clément en rondom het Château des Brouillards. De genadeslag werd gegeven door de exploitatie van kalkgroeven in de hellingen van Montmartre. Over de oudste wijngaard van Parijs; de Clos de Montmartre; doen verschillende verhalen de ronde. Volgens de romantici onder ons werd de wijngaard al in de Gallo-Romeinse tijd aangeplant. De realisten echter vertellen een heel ander verhaal: In 1932 besloot de stad Parijs om door zijn’Service de Jardins’, op de hoek van rue des Saules en de rue Saint Vincent, een wijngaard te laten aanplanten.

Wijn drinkt de gemiddelde Fransman nog steeds het liefst uit eigen land. Dat is gewoon de beste volgens de Fransman en dan ook nog eens uit een fles met een kurk en niet uit een fles met een schroefdop. De stad is dan ook bezaaid met knusse wijnbarren. Een lijst van de top 10 wijnbars in Parijs kun je vinden in mijn nieuwe reisgids ‘Ongekend Parijs. Klik hier voor meer informatie en verkoopadressen. 160 pagina’s, honderden kleurenfoto’s, € 22,50

De wijngaard van Montmartre: 'Clos de Montmartre'

Nog even een andere wetenswaardigheid: Wist je trouwens dat, weliswaar ongebruikelijk, je je eigen wijn kunt meenemen naar een restaurant. Als je het doet dan wordt er wel een bedrag gerekend als gedeeltelijke compensatie voor het feit dat je niet van de wijnkaart bestelt. Verder is er een verschil in prijs bij een wijnbar, tussen een fles die je meeneemt naar huis en een fles die je daar ter plekke opent. Je betaalt dan kurkengeld; ‘Droit de bouchon.’

Wijn is onder de dranken de nuttigste, onder de medicijnen de lekkerste, en onder de voedingsmiddelen de aangenaamste. Deze wijsheid is niet van mij maar van de Griekse filosoof Plutarchus (46 – 120 n.C). Santé.

HET KASTEEL VAN PIERREFONDS

De regio Île-de-France is het historisch hart van Frankrijk en de meest bezochte vakantiebestemming ter wereld. Tegen 2020 zullen 100 miljoen buitenlandse bezoekers deze regio bezoeken, vergeleken met 87 miljoen in 2018. Niet in de laatste plaats door Parijs, wereldberoemde stad en de hoofdstad van Frankrijk. Maar Île-de-France bezit vele andere parels, zoals prachtige kastelen, voormalige abdijen, zijn koninklijke steden, de romantische parken en tuinen, maar ook bossen en plassen voor recreatieve activiteiten. Deze regio is zo divers dat iedere bezoeker oprecht versteld zal staan.

Het kasteel is al van ver te zien en ligt aan het uiteinde van een smalle uitloper hoog boven het dorp Pierrefonds

De naam dook voor het eerst op in 1387, en verving het oudere ‘Pays de France’ toen het woord pays meer natie dan gebied begon te betekenen. In de volksmond wordt Île-de-France ook wel aangeduid als Eiland van Frankrijk, waarmee het binnenlands schiereiland begrensd door de rivieren Oise, Seine, Ourcq en Marne bedoeld wordt. Een meer historische verklaring is dat Île-de-France een verbastering is van Liddle Franke, Petite France, Klein Frankrijk in de Frankische taal. Inwoners uit Île-de-France worden Franciliens en Franciliennes genoemd.

Pierrefonds is een stadje in het Franse departement Oise, tussen Compiègne en Soissons, een kleine 80 kilometer ten noordoosten van Parijs 

De regio Île-de-France telt acht departementen, is zeer dicht bevolkt en telt 11,6 miljoen inwoners, wat neerkomt op 17% van het aantal inwoners in Frankrijk (66,99 miljoen per 1 januari 2019). De regio kent daardoor een bevolkingsdichtheid van 966 inw/km². De meeste mensen daarvan wonen natuurlijk in de agglomeratie Parijs, die met 20% van het grondoppervlak 90% van de inwoners herbergt. De overige 80% is landbouw- en natuurgebied. Tien minuten buiten de rondweg van Parijs waan je je al op het platteland, een half uurtje verder zit je echt in de campagne.

De wandeling naar boven naar de ingang van dit imposante bouwwerk biedt een aantal leuke doorkijkjes op het dorpje

Voor diegene die even de hectiek van de hoofdstad wil ontvluchten is dit dé regio met de meest geweldige topattracties, Natuurlijk kennen jullie het immense kasteel van Versailles met zijn prachtige tuinen en de basiliek van Saint-Denis waar de Franse koningen zijn begraven. Daar wil ik het nu even niet over hebben. Nee ik neem je mee op zo,n uurtje rijden van Parijs, onderweg van Nederland naar Parijs. Via de snelweg A1 neem je de afrit nr. 11, vervolgens secundaire weg D 935 naar Compiègne en D 973 naar Pierrefonds.

De ingang naar het château van Pierrefonds

Pierrefonds is een stadje in het Franse departement Oise, tussen Compiègne en Soissons, een kleine 80 kilometer ten noordoosten van Parijs en telt slechts 1900 inwoners. Het bezit een van de mooiste en oudste monumenten van Frankrijk, een imposante burcht waarvan de geschiedenis teruggaat naar de 12^e eeuw. Een solide kasteel gebouwd door de afstammelingen van Nivelon de Pierrefonds. De overblijfselen van dit originele gebouw zijn nog te zien in de kelder van het huidige kasteel. Tijdens een opstand, geleid door de Prins van Condé, werd het kasteel belegerd door de troepen van kardinaal van Richelieu. 3.000 Mannen, 500 paarden en 4 stuks artillerie leggen het complete kasteel in puin. Meer dan twee eeuwen lang blijft het een ruïne totdat Napoleon I de restanten in 1811 aankoopt voor minder dan 3.000 frank. Maar het was Napoleon III, toen prins-president en toekomstig keizer, die op het idee kwam om het kasteel te restaureren.  In 1857 kreeg de begaafde architect Eugéne Viollet-le-Duc de opdracht om het kasteel te herbouwen en er een prestigieuze woning van te maken. Aanvankelijk betrof de restauratie alleen de donjon en de twee torens, de rest moest een pittoreske ruïne blijven.

Een van de kunstschilders die de ruïnes ontdekt is Jean-Baptiste Corot, die het tussen 1834 en 1866 meermalen vastlegt

Verschillende ruïnes, zoals die van Pierrefonds, trokken kunstenaars en andere beroemdheden aan. Een van de kunstschilders die de ruïnes ontdekt is Jean-Baptiste Corot, die het tussen 1834 en 1866 meermalen vastlegt. In 1866 werd het project uitgebreid. Nu wenste de vorst er een keizerlijke residentie van te maken. Het kasteel moest derhalve in zijn geheel herbouwd worden zodat hij zijn prachtige verzameling harnassen en wapenuitrustingen kon bewonderen. De bouw, die uiteindelijk 5 miljoen frank kostte, werd onderbroken door het aftreden van Napoleon III in 1870 en de dood van Viollet-le-duc in 1879. De collecties van de wapenuitrusting worden in Parijs ondergebracht in het Musée de l’Armée inde Invalides. Het kasteel blijft verlaten en de onafgewerkte decoratie laat een vreemde indruk achter zoals dat van een theater zonder decor en toeschouwers. Pas in 1885 wordt het kasteel voltooid door zijn schoonzoon, de architect Ouradou.

Via een echte, nog werkende, ophaalbrug en valhek treed je het kasteel binnen

Het château is een mix van een reconstructie van het oude kasteel, plus de eigen creatieve touch van de architect. Deze reconstructie, ongebruikelijk en vaak bekritiseerd, resulteerde in een grandioos architecturaal ensemble, waardoor Pierrefonds zowel een middeleeuws als een modern 19^e eeuws kasteel werd. Het resultaat is een sprookjeskasteel, waarvan zowel de buitenkant als de binnenkant imponerend zijn. In de 19^e eeuw is het Viollet-le-Duc die opkomt voor het middeleeuws erfgoed. Zonder hem zouden veel middeleeuwse monumenten in slechte staat verkeren. Zijn werk zie je terug in de muren van Carcassonne, de abdij van Mont-Saint-Michel en tot voor de brand, de Notre-Dame van Parijs. Voor de architect was Pierrefonds dé gelegenheid om een voorbeeld van de Franse geschiedenis en architectuur uit de het begin van de 15^e eeuw te herstellen.

De indrukwekkende creatie van Eugéne Viollet-le-Duc in opdracht van Napoleon III

De grote binnenplaats geïnspireerd op de Renaissance

Het kasteel is al van ver te zien en ligt aan het uiteinde van een smalle uitloper hoog boven het dorp Pierrefonds. In de vorm van een onregelmatige vierhoek geflankeerd door acht ronde torens op 38 meter hoogte. De wandeling naar boven naar de ingang van dit imposante bouwwerk biedt een aantal leuke doorkijkjes op het dorpje. Via een echte, nog werkende, ophaalbrug en valhek wandel je naar een grote binnenplaats geïnspireerd op de Renaissance, waar je wordt verrast door de grootsheid van het kasteel. De binnenplaats wordt omgeven door verschillende gebouwen bestaande uit het hoofdgebouw met prachtige ceremoniële zalen. Dit deel is een replica van de Louis XII-vleugel van het kasteel van Blois in de Loire vallei. Het bevat de beroemde ‘Salle des Preuses’ en de ‘Salle des Chasses’. De Salle des Preuses was de balzaal waar men familie en vrienden ontving. Er staan twee standbeeldgroepen aan beide zijdes van de zaal. Bij de ingang Karel V met een groep prinspaladijnen waaronder onze Nederlandse Willem van Oranje en op de monumentale open haard een groep van negen ‘preuses’ (krijgsmeisjes).

 De Salle des Preuses was de balzaal waar men familie en vrienden ontving

De monumentale open haard een groep van negen ‘preuses’ (krijgsmeisjes)

De ingang naar de kapel ligt aan de binnenplaats. De kapel heeft een uniek element in Frankrijk. Het is het enige heiligdom met een galerij boven het apsis.

Tot slot een bezoek aan de permanente expositie ‘Le Bal des Gisants’. Een gisant is een beeldhouwwerk als onderdeel van een graftombe, waarop de overledene liggend is afgebeeld.

De kapel heeft een uniek element in Frankrijk. Het is het enige heiligdom met een galerij boven het apsis

De tentoonstelling in de catacomben van het kasteel is voorzien van een prachtige ‘son et lumière’, verlichting, muziek en  projecties waardoor een mysterieuze sfeer ontstaat.

Na het bezoek wandel je naar beneden naar het pitoreske dorpje of je beklimt de trappen aan de rue Severine, het ‘Sente du Point de Vue’voor een fraai uitzicht op het dorp en het kasteel.

Een gisant is een beeldhouwwerk als onderdeel van een graftombe, waarop de overledene liggend is afgebeeld

‘Le Bal des Gisants’

En je moet het toch met mij eens zijn dit kasteel is een van de mooiste en oudste monumenten die Frankrijk heeft. Weer zo’n ervaring die je niet tegenkomt in de vele reisgidsen van Parijs en omgeving.

Dit kasteel is een van de mooiste en oudste monumenten van Frankrijk

Photo Pascal Lemaitre - Centre des monuments nationaux

Château de Pierrefonds, rue Viollet-le-Duc, 60350 Pierrefonds.

Nog meer ‘Ongekend Parijs’ Mijn nieuwe reisgids ‘Ongekend Parijs’ is vanaf nu leverbaar en verkrijgbaar bij de betere boekhandel en online bij onder andere Libris, Bol, Edicola Publishers, Bookspot, Scheltema, Boekhandel, Boekhandel Smit, Managementboek, Hebban, Jongbloed, Veltman uitgevers,  Bruna, De Drvkkery, (ja zo wordt het geschreven), Donner en Boekenroute.

Paperback met vele kleurenfoto’s van Parijs, 160 pagina’s, ISBN: 978-94-93160-14-9, prijs € 22,50