MAISON NICOLAS, GOEDE WIJN BEHOEFT GEEN KRANS

De bestaansgeschiedenis van dit wijnhuis zou dit jaar 200 jaar zijn. De realiteit is volgens de Franse krant Le Parisien enigszins verfraaid, zoals ik jullie later zal openbaren. Maar eerst het prachtige verhaal van hun geschiedenis.

Het bedrijf van Louis Nicolas aan het begin van de 19e eeuw

 

Het verhaal van Nicolas begint in 1822 en ze claimt daarmee de titel oudste wijnketen van Frankrijk te zijn. Maar eerst nog even terug in de tijd. Wijn werd alleen nog maar gedronken in cabarets en guinguettes. Guinguettes waren in de 18e eeuw populaire barretjes in de buitenwijken van Parijs en andere steden van Frankrijk, waar men kon eten, drinken en flirten in de buitenlucht aan feestelijk opgemaakte tafels en men de musette kon dansen op de altijd vrolijk stemmende Franse accordeonmuziek. Tijdens de 18e eeuw leidde een consumenten-revolutie ertoe dat eens geïsoleerde dorpen en gehuchten buiten Parijs werden meegesleurd in een bloeiende materiële cultuur. Grondstoffen, en met name alcohol, die buiten de douanebarrière van de stad werden geconsumeerd, waren aanzienlijk goedkoper en waren vrijgesteld van staatsbelastingen. Dit stimuleerde de groei van een amusementsindustrie die net buiten het bereik van de belastinginspecteur lag en zo ontstond er een netwerk van drankgelegenheden. Ze waren vooral populair op zon- en feestdagen, wanneer Parijzenaars op bezoek kwamen om zich te vermaken en om goedkoop dronken te worden. De naam guinguet verwijst naar lokale zure, lichte witte wijn.

 

Charenton, Quai de Bercy

De wijnen kwamen toen uitsluitend uit vaten die weer werden aangevoerd vanuit Bercy. Volgens de legende is  de oorsprong van de naam ‘Bercy’ afkomstig van een eiland gelegen aan de monding van de rivier de Seine, genaamd ‘Belsinaca’, waar Keltische stammen rond het jaar 850 enkele  hutten hadden gebouwd. In het jaar 1704 wordt het eiland, bij gratie van Louis XIV, vrijgesteld van belastingen bij het verkopen van wijn.  De eerste wijnkelder van Bercy was geboren. In de 17de eeuw was het onderdeel van een domein dat zich uitstrekte van de rand van de stad tot aan Charenton. De gemeente Bercy werd opgericht in 1790 en op de eerste januari 1860 geïntegreerd in Parijs.  In dat zelfde jaar wordt het een wijnopslagplaats, waar bomen worden geplant die voor verkoeling van de entrepots moeten zorgdragen. Door haar ligging aan de Seine groeit Bercy uit tot een van de grootste wijnmarkten van de wereld. Wijn, eaux de vie en port worden in houten vaten en op houten schuiten over de Seine aangevoerd. Daarna neemt het aantal  wijnkelders snel toe en worden in 1878 de Entrepôts van Bercy, een belastingvrije enclave van 43 hectares groot. Langs het water verschijnen dan de guinguettes. Veel kunstschilders, schrijvers, en fotografen, hebben zich laten inspireren door deze ‘art de vivre’.

 In 1870 begon Nicolas al met het bezorgen van wijn aan huis

Als je thuis wijn wilde drinken moest je naar een wijnhandelaar of rechtstreeks naar een producent om een vat te kopen. Het was op basis van deze observatie dat Louis Nicolas een nieuw concept bedacht dat een revolutie teweeg zou brengen in de verkoop van wijn; namelijk de verkoop van superieure kwaliteit tegen een redelijke prijs, in een fles. Nicolas had destijds al een winkel in de rue Sainte-Anne te Parijs en nog eens drie depots. In 1822 wordt Maison Louis Nicolas opgericht en begint Louis met het verkopen en leveren van flessen wijn aan particulieren. Al snel openen nog twee winkels hun deuren; Cloître Saint-Honoré en de rue Montmartre. In 1840 begint de gehaaide zakenman Nicolas ook met het bezorgen van wijn aan huis.  In 1870 waren er al dertig verkooppunten die de Parijse wijnliefhebbers voorzagen van hun geliefde nectar.  Zijn handel loopt voorspoedig en hij besluit in 1878 zijn bedrijf te verplaatsen naar Charenton le-Pont, zo’n 7 kilometer buiten Parijs, aan de Quai de Bercy gelegen aan de Seine. Hij blijft het aantal openingen vermenigvuldigen. In 1900 45 winkels en in 1919, 138.

 

In 1919 heeft Nicolas al 138 winkels in de Franse hoofdstad

Het verhaal van Nicolas vertoont gelijkenis met dat van Freddy Heineken. Heineken zei weleens: "Als ik niet bij Heineken was gaan werken dan was ik de reclame ingegaan". Zo bedacht hij onder andere de lachende eerste 'e' en de slogan "Heerlijk, Helder, Heineken". De bekendheid van Nicolas werd bevestigd dankzij intense reclamecampagnes, zowel in de bioscoop (de eerste reclamecartoons stammen uit 1921), als op muren en krantenkiosken. In 1922, precies 100 jaar na de opening van de eerste winkels introduceert het Huis Nicolas het karakter ‘Nectar’. Het was de onbekende Jules Isnard Dransy (1883 – 1945), een Zwitserse impressionistische en moderne kunstenaar die de eerste schets maakte van de beroemde bezorger met schotelogen. Het verhaal gaat dat hij grotendeels werd geïnspireerd door een bezorger van het huis Nicolas genaamd Le Paven. Nectar, de tengere besnorde bezorger met grote ogen in in elke hand 12 flessen wijn was onmiddellijk populair. Aanbeden door het publiek was hij ook geliefd bij de adverteerders. 

Nicolas in het straatbeeld

1922 de introductie van Nectar, de tengere besnorde bezorger met grote ogen in in elke hand 12 flessen wijn een creatie van Jules Isnard Drancy

Een van de weinige foto's van Etienne Nicolas

Maar het succes van Nectar is niet alleen aan het toeval te wijten. Etienne Nicolas, die net de leiding van het familiebedrijf heeft overgenomen, bewijst daarmee een genie te zijn op het gebied van communicatie. Bijna vijftig jaar lang bleef Nectar het gezicht van het bedrijf. 

Vanuit Charenton ontwikkelt Etienne een routekaart die er voor zorg moet dragen dat elk filiaal vanuit Charenton snel kan worden beleverd. Langs het strak opgestelde (straten)plan worden nieuwe vestigingen geopend. In 1936 zijn het er al 304. Naast affiches gebruikte Etienne Nicolas destijds ook nieuwe reclamemiddelen zoals luxe folders met prijzen voor zijn vermogende klantenkring. Gefascineerd door de evolutie van de kunst laat hij zijn catalogi ontwerpen door grote namen in de affichekunst en grafische avant-garde. In 1925 deed Etienne een beroep op de Franse graficus, lithograaf en grafisch ontwerper, Charles Loupot (1892-1962). Voor de druk van zijn luxe catalogus ging hij in zee met de familie Draeger, een Franse kunstdrukker en uitgever van typografisch ontwerpen dat zich toelegde op picturale werken, biografieën, tijdschriften, geschiedenis en catalogi. Het bedrijf werd op 13 augustus 1886 opgericht door Charles Draeger (1844-1899) en was oorspronkelijk uitgerust met typografische persen werkend op stoom.

 

De eerste wijn catalogus uit 1925 van Maison Nicolas

Nectar door Charles Loupot

In 1927 verscheen een prachtig geïllustreerd boekje over de kunst van het wijn drinken: ‘Le Vin, l’art de boire’. Tekst en illustraties waren van Charles Martin en Louis Forest.

Illustraties uit het boekje ‘Le Vin, l’art de boire’

De 1930 catalogus werd uitbesteed aan Paul Iribe (1883-1935) een Franse illustrator, sieradenontwerper, kostuumontwerper en ontwerper van decoratieve kunst. Iribe was voorstander van de vloeiende vormen, meer in overeenstemming met de ontwerpelementen die het kenmerk waren van de art nouveau. In 1933 werkte Iribe samen met Coco Chanel bij het ontwerpen van extravagante sieraden en was de minnaar van Coco Chanel van 1931 tot aan zijn dood.

 

Nectar naar een ontwerp van Paul Iribe

De bezorger met de 24 flessen reisde inmiddels de hele wereld rond mede dankzij beroemde grafische ontwerpers en kunstenaars waaronder Cassandre, zijn echte naam: Adolphe Jean-Marie Mouron, echter, hij signeerde zijn artistieke werk altijd onder zijn pseudoniem Cassandre. Een van de wijnposters van zijn hand is ook te bewonderen in het Moma-Museum in New York. Vervolgens Jean de Brunhoff (1899-1937) die zijn schepping van het olifantje Babar even in de steek liet om te werken voor het wijnhuis Nicolas. Tot grote vreugde van het publiek verschijnen er naast Nectar ‘nakomelingen’ zoals Glou-Glou en Félicité.

De introductie van Nectar met Glou Glou en Félicité

Nectar volgens Cassandre

In de jaren ’50 van de vorige eeuw verdwijnen Nectar, Glou-Glou en Félicité even uit het reclamebeeld en Etienne Nicolas gaat in zee met kunstenaars zoals Raymond Peynet (1908-1999) bekend om de herkenbare tekeningen van een liefdespaar, ‘Les Amants’, gecreëerd door hem in 1942.  

Het reclamebeeld veranderd onder invloed van de Franse kunstenaar Raymond Peynet

Daarna was het de beurt aan de Franse kunstenaar Bernard Buffet (1928–1999). Hij maakte tijdens zijn carrière meer dan 8000 werken, variërend van stillevens, naakten en melancholische zelfportretten tot Parijse stadsgezichten en landschappen. Ook werkte hij als illustrator en ontwerper: hij ontwierp de wijncatalogus uit 1963.

De wijncatalogus uit 1963 met onmiskenbaar Bernard Buffet

Nectar keert nog even terug dankzij Nicolas Villemot een jonge Franse ontwerper die ook werkt voor onder andere Perrier en Orangina. Hij is de laatste die zich vastbijt in het reclamebeeld van Nectar. Posters, boekjes, catalogi en affiches zijn heden ten dage nog steeds ‘collectors items’.

 1964 Nectar keert nog even terug dankzij Nicolas Villemot 

In 1984 verkoopt Etienne Nicolas zijn bedrijf aan de Rémy Martin-groep om vier jaar later, 1988, in handen te komen van de CASTEL-groep, zowel een familiebedrijf als een familie van bedrijven, herenigd onder dezelfde naam maar in wezen onafhankelijk. CASTEL is een wereldwijde referentie in de wijnindustrie zowel als wijnmakers, wijnhandelaren en wijndistributeurs en beheert 1.400 hectare aan wijngaarden, in Bordeaux, de Provence, de Loire en de Languedoc en 1.500 hectare in Marokko. De nummer 3 in niet mousserende wijnen met een omzet van 1,1 miljard euro in 2019 (alleen wijn) 

Het campagnebeeld in 2018

De Nicolas winkels hebben nog steeds dezelfde uitstraling als die van een kleine lokale wijnhandelaar. Met zijn 500 winkels heeft Nicolas zo’n 10% marktaandeel. 320 in Île-de-France en … 180 in Parijs intra muros. Vergeet niet; in Frankrijk vind je 10.000 wijnwinkels. En dan te denken dat 80% van deze markt in handen is van de hypermarché ’s waaronder Carrefour of Leclerc. In 1995 wordt het assortiment uitgebreid met ‘Les Petites Récoltes’, lokale wijnen die tussen de 2 en 4 euro worden verkocht. De heilige graal is de wijnzaak aan de place de la Madeleine waar Chinese toeristen regelmatig de winkel verlaten met een Château Lafite Rothschild voor 2.500 euro per fles. Nicolas werd in 2022 verkozen tot hèt favoriete merk van de Fransen in de categorie Cavistes. Wat een mooi cadeau voor hun 200-jarig bestaan.

 

‘Spoiler’

Nicolas is in eerste instantie een Parijse geschiedenis, die van een kleine wijnhandelaar, Louis Nicolas, zoon van een douane ambtenaar die besluit om 200 jaar geleden een wijnhandel op te zetten. Echter…… onlangs scheen de krant ‘Le Parisien’ het feestje te willen bederven omdat er twijfel bestaat over het geboortejaar van Louis Nicolas. Louis zou namelijk geboren zijn in 1829 en volgens de historicus begon hij zijn wijnhandel in 1855. Hij was toen 26 jaar en net getrouwd met Mathilde Durouchoux. In 1859 nam de jonge Parijzenaar het stokje over van een andere wijnverkoper genaamd Buhner die al wijn uit de fles verkocht. Het idee schijnt ook ontwikkeld te zijn in Engeland.

Maison Nicolas in het Moma van New York door Cassandre

167 jaar of 200, de wijn zal er niet minder om smaken; santé.

COUVENT DES CORDELIERS, PARIS PRINT FAIR

Een persbericht over een nieuwe tentoonstelling gewijd aan de prentkunst van de vijftiende eeuw tot heden brengt mij naar een van de oudste gebouwen van Parijs, waar nauwelijks over geschreven wordt in de vele Parijsboeken in mijn bezit. Tijd om op onderzoek uit te gaan. Het gaat om de allereerste editie van de ‘Paris Print Fair’ die van 19 tot en met 22 mei wordt gehouden in de refter van het middeleeuwse ‘Couvent des Cordeliers’ verborgen in het hart van het 6^e arrondissement.  Deze beurs, uniek voor Frankrijk, wordt georganiseerd door de CESEDT – de  ‘Chambre Syndicale de l’Estampe du Dessin et du Tableau’, een hele mond vol, in samenwerking met gerenommeerde exposanten afkomstig uit heel Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk, Nederland, Oostenrijk en Spanje, die bekend staan om hun internationale referenties in de prentkunst van grote meesters. Uit Nederland is daar bijvoorbeeld aanwezig Jurjens Fine Art uit Amsterdam. Te zien zijn werken van Rembrandt, Picasso, Giacometti, Miro, Dürer, Degas, Léger, Van Ostade en Goya. Als een van de oudste kunstvormen is prentkunst een veelzijdige en legendarische discipline die nog steeds wordt gewaardeerd om zowel zijn verhalende kracht als zijn unieke, variërende, en technische kwaliteiten. Het is een kunstvorm die een revolutie teweegbracht in de toegankelijkheid van kunst voor het publiek, een kunstvorm die kunstenaars een manier biedt om hun werken te reproduceren en hen in staat stelt hun creatieve domein verder te verkennen. Deze tentoonstelling / beurs geeft je niet alleen de mogelijkheid om kennis te maken met beroemde prentkunst maar geeft je ook de gelegenheid om dit unieke gebouw van binnen te bekijken.

 

Het Couvent des Cordeliers was een van de oudste kloosternederzettingen in het middeleeuwse Parijs. Omgeven door de rue Antoine-Dubois, rue Monsieur-le-Prince, rue de La Harpe en de rue de l’École-de-Médicine, grenzend aan de église Saint-Côme op de hoek van de rue Racine en de boulevard Saint-Michel. Hier waren eens wijngaarden, begrensd door de muren van Philippe Auguste, ook bekend als Koning Filips II. Het was Lodewijk IX, bijgenaamd de Heilige of Jeanne d’Evreux, de weduwe van Koning Karel IV, bijgenaamd de Schone, (er bestaan twee versies van het verhaal) die een stuk grond aanbood voor de monniken van deze orde om een  klooster, kerk en refter te bouwen. De bouw hiervan begon rond 1230 en de ‘refectoire’, waarover later meer, werd pas in 1506 voltooid. Het Cordeliers-klooster was een van de grootste in Parijs. De term Cordeliers verwijst naar Franciscaanse monniken afkomstig uit geheel Frankrijk (er waren verschillende Cordeliers-kloosters in Frankrijk), verbonden met de Heilige Franciscus van Assisi  en herkenbaar aan het grote koord dat werd gedragen om het handgeweven gewaad. Het klooster nam een zeer belangrijke plaats in in de religieuze en intellectuele geschiedenis van Parijs. Franciscaner monniken uit geheel Europa kwamen hier om hun theologische opleiding te volgen of af te ronden. De kloosterbibliotheek, omvatte ten tijde van de Revolutie maar liefst 25.000 banden. De Franse Revolutie luidde overigens de doodsklok voor religieuze congregaties in Frankrijk. In 1790 werden alle 284 Franciscaanse kloosters, verspreid over geheel Frankrijk, gesloten.

 

Couvent des Cordeliers - Foto: L'Image Contemporaine

Op 27 april 1790 werd de kloosterkapel ‘gevorderd’ door een radicaal gezelschap dat zich de Club des Cordeliers noemde. Officieel ‘Société des droits de l'homme et du citoyen’ geheten – de maatschappij voor de Rechten van de Mens en de Burger. . De club verspreidde ideeën over vrijheid, gelijkheid en broederschap en had zich als taak gesteld een toeziend oog op de revolutie te houden en waakzaam te zijn tegen misbruik van macht. Camille Desmoulins was de oprichter. Tot de overige vooraanstaande leiders of leden behoorden  advocaten, journalisten, republikeinen en Frans revolutionairs: waaronder: Jean-Paul Marat, Georges Danton, en Louis Legendre. De Club der Cordeliers hield een waakzaam oog op de aristocraten, volgde kritisch diverse regeringsinstanties, voerde acties door middel van enquêtes, intekenlijsten, petities, demonstraties en indien nodig oproeren. Ze speelden een belangrijke rol bij de afschaffing van de monarchie in de zomer van 1792. Een deel van het klooster werd toen omgevormd tot ziekenhuis voor de revolutionaire Marseillais die gewond raakten bij de aanval op het paleis in de Tuilerieën. Danton en Demoulins maakten zich inmiddels zorgen over de richting van de Revolutie en riepen publiekelijk op tot matiging. Op 30 maart 1794 werden ook zij gearresteerd en beschuldigd door Robespierre van fraude en samenzwering. Op 5 april gingen Desmoulins en Danton met dertien anderen naar de guillotine. De staatsman Georges Danton stierf als laatste nadat hij de beul had gemaand niet te vergeten zijn hoofd aan het volk te tonen; “het mag bepaald gezien worden”. 

De dood van Marat door Jacques-Louis David 1793

De bekende journalist Jean-Paul Marat werd een tiental maanden eerder vermoord door een sympathisante van de Girondijnen Charlotte Corday. Marat die leed aan een huidziekte bracht het grootste deel van elke dag door in bad. In azijn gedrenkte doeken op zijn hoofd moesten de jeuk tegengaan. Corday wist zich op zaterdag 13 juli 1793, om zeven uur 's avonds toegang te verschaffen tot zijn woning en stak Marat, zittend in bad, met een mes in zijn borst.. Toen zij werd overmeesterd, riep zij uit: "Het is volbracht; het monster is dood". Zij had haar geboorteakte bij zich, zodat niemand kon twijfelen aan haar identiteit. De aanslag van Corday inspireerde schilders tot ver in de 20e eeuw. De begrafenis van Marat was slechts het begin van de revolutionaire cultus rond zijn persoon. Hij werd geëerd als een martelaar van de vrijheid. Vier dagen na Marats dood werd zij gedood door middel van de guillotine.

 

Paris Print Fair - Jurjens Fine Art  Amsterdam - Rembrandt van Rijn - Christ and the Woman from Samaria at the Ruins - 1634

Paris Print Fair - Galerie Sagot Le Garrec - Marcel Gromaire - Nu au vase de fleurs - 1930

Zoals je kunt lezen kent dit monument in Parijs een rijke geschiedenis en in overeenstemming met het thema geneeskunde huisvestte het eerst het Musée Dupuytren uit 1835, een zeer ongebruikelijk museum in Parijs rond anatomie en geneeskunde, dat verbonden is met de school voor geneeskunde en de Université Pierre et Marie Curie. De refter van de Cordeliers is een fantastische plek om te ontdekken, voor iedereen die geïnteresseerd is in architectuur in gotische stijl. De refter is het enige overgebleven overblijfsel van het voormalige Cordeliersklooster. Een deel van het gebouw wordt gebruikt door de universiteiten van Paris V en Paris VI. Dit gebouw, dat in 1905 op de monumentenlijst werd gezet werd in de jaren 2016 tot 2018 voor ruim 10,5 miljoen euro gerestaureerd. Mede dankzij  de stad Parijs is de eetzaal van 700 m² geschikt gemaakt voor culturele evenementen en de bovenverdiepingen huisvesten studio’s om onderzoekers in residentie te huisvesten. Wat betreft het 18e-eeuwse paviljoen dat grenst aan de refter, daar is  de receptie van deze nieuwe instelling gehuisvest. De ingang bevindt zich op nummer 15 van de rue de l’École de Médicine. Deze straat heette vroeger rue des Cordeliers en later rue Marat.

Paris Print Fair - Galerie Arenthon Parijs - Joan Miró - Le Lézard aux Plumes d'Or - 1967

 

Paris Print Fair - Le Coin des Arts Parijs - Sonia Delaunay – Cathédrale - 1971

Zoals ik al eerder schreef, deze tentoonstelling / beurs geeft je niet alleen de mogelijkheid om kennis te maken met beroemde prentkunst maar geeft je ook de gelegenheid om dit unieke gebouw van binnen te bekijken. Van donderdag 19 mei tot en met zondag 21 mei geven de volgende galeries ‘acte de presence’: 

Galerie Arenthon | Parijs

Galerie Bei der Oper | Wenen

Galerie Nathalie Béreau | Parijs

Galerie Stéphane Brugal | Pont-l’Abbé

Galerie Christian Collin | Parijs

Paris Print Fair – Libretis Parijs - Fernand Léger - Planche du portfolio 'Contrastes' - 1959

Galerie Documents 15 | Parijs

Jurjens Fine Art | Amsterdam

Galerie L’Estampe | Straatsburg

Le Coin des Arts | Parijs

Libretis | Parijs

Paris Art Fair - Le Coin des Arts Parijs - Serge Poliakoff - Composition rouge, verte et bleue - 1969

Galerie Martinez D. | Parijs

Frederick Mulder Ltd. | Londen

Palau Antiguitats | Barcelona

Helmut H. Rumbler | Frankfurt

Galerie Sagot-Le Garrec | Parijs

Galerie Xavier Seydoux | Parijs

Paris Print Fair - Stoney Road Press Dublin - Barbara Rae - Northwest Passage - 2021

Stoney Road Press | Dublin

M. F. Toninelli-Monaco | Monte Carlo

Emanuel von Baeyer – Cabinet | Londen 

Informatie over toegangsprijzen en openingstijden vind je op https://parisprintfair.fr/

Natuurlijk moet deze blog eindigen met een prachtige Parijs prent

Paris Print Fair - Galerie Arenthon Parijs - Alberto Giacometti - Paris Sans Fin - 1969

 

EXOTISCH EN BEDWELMEND, KLEIN INDIA IN PARIJS

In grote steden die ik over de hele wereld heb bezocht kwam ik altijd een ‘little India’ – klein India - tegen. ‘Little India’ is dè plek waar je heerlijk authentiek Indiaas kunt eten, Indiase producten kunt kopen of gewoon de Indiase diaspora kunt ontmoeten.  Je kunt er een tempel bezoeken om kennis te maken met hun religieuze riten en festivals. Bollywood films kopen of de mooiste sari’s van zijde. Of het nu Jackson Heights of Queens is in New York, Southall in Londen of toch Phahurat-markt in Bangkok, de wereldkaart is rijkelijk bezaaid met Little India’s.

 

In de 18^e eeuw kwamen de Maharadja’s en hun families, Indiaase kunstenaars en intellectuelen naar Parijs om zich daar voor een paar maanden te vestigen, idealiter in de chique wijken van de hoofdstad. Vanaf het begin van de tweede helft van de 19^e eeuw ontluikte er een begin van een Indiase plaats in het 9^e arrondissement van Parijs. De plaats bestond voornamelijk uit Parsi’s (een Iraans-Indiase geloofsgroep) en edelsteenhandelaars uit de Indiase staten Gujurat en Mumbai die zich hier discreet vestigden. Toen in de jaren zeventig en tachtig meer Indiërs uit Pondicherry en veel Sri Lankaanse Tamils arriveerden, veranderde de gebieden tussen het Gare du Nord en het Gare de l’Est snel in Indiaas/Aziatische plaatsen die werden ingenomen door Indiase winkels, markten en warenhuizen. 

Parijs zag zijn eerste migratiegolf in de buurt van La Chapelle, vlak na de onafhankelijkheid van India in 1947. Dit was een willekeurig lot. Vanwege de nabijheid van het Gare du Nord, vanwaar de treinen naar het Verenigd Koninkrijk (VK) vertrokken, was de buurt van La Chapelle een tussenstop voor Indiërs die naar de andere kant van Het Kanaal wilden. Omdat het VK vervolgens weigerde nieuwe immigranten te verwelkomen, vestigden vele zich in de buurt van het Noordstation. Het zelfde gebeurde met de Sri Lankaanse Tamils. Zij kwamen in de jaren zestig om te ontsnappen aan de burger- en militaire oorlogen die woedden in hun thuisland.

 

Illustraties:  'Le Journal du Village Saint-Martin

Passage Brady

De jaren zeventig markeren het begin van de Indo-Pakistaanse geschiedenis van de passage Brady en de vestiging van winkels beheerd door Pakistaanse families in de rue du Faubourg Saint-Denis. De Passage Brady was oorspronkelijk een initiatief van de koopman Brady gevestigd op nummer 46 in de rue Faubourg Saint-Denis precies aan de ingang van de passage. De bouw begon in 1825 en werd uiteindelijk in april 1828 ingehuldigd. Het werd een prachtige overdekte doorgang met een elegante rotonde om de lichte scheefheid in het ontwerp te compenseren. Het bood plaats aan 113 winkeltjes met een accommodatie op de tweede verdieping. Echter in 1854 werd de doorgang bruut in tweeën gesplitst door de aanleg van een van de drukste straten van Parijs; de boulevard de Strassbourg. De twee delen van de passage werden onafhankelijk en bieden aan de ene kant (het deel tussen de rue du Faubourg Saint-Denis en de boulevard Strassbourg) en aan de andere kant (het deel tussen de boulevard Strassbourg en de rue du Faubourg Saint-Martin) heel verschillende attracties aan. Het art nouveau opschrift met de naam van de passage bij de ingang is de enige herinnering aan deze vervlogen tijd. In maart 2002 werd het nog overdekte deel van de passage geclassificeerd als historisch monument.

 

Antoine en Rani Ponnoussamy

Antoine Ponnoussamy

We schrijven 1962, de Indiër Antoine Ponnoussamy is een kok bij de Franse ambassade in Pondicherry (een voormalige Franse kolonie in het zuiden van India). De Franse ambassadeur, die naar Parijs moest terugkeren, biedt Antoine aan hem te vergezellen. De jaren gaan voorbij wanneer ook zijn vrouw Rani zich bij hem voegt, gevolgd door zijn 8-jarige dochter Delia. Bij een verjaardagslunch met een vriend in de buurt van de boulevard Saint-Denis, komt Antoine een vervallen passage tegen. De plaats, de passage Brady, was verlaten en verpauperd, er waren geen winkels, alleen huurcontracten om te verkopen. Als Indiase kok realiseert hij zich als geen ander hoe moeilijk het is om in Parijs Indiase producten te vinden. Vanaf dat moment besluit hij in 1976, om samen met zijn vrouw, de eerste winkel in de passage te openen;  L'Épicerie Murugan. In India is het een traditie om je handel naar een god te vernoemen en Murugan is de god van oorlog en overwinning en daarom een van zijn favoriete goden. Het kleine winkeltje had aanvankelijk zo'n vijftig soorten kruiden en baadde in een mengsel van kardemom, kaneel, kamfer en wierook. Hun bedrijf bleek een succes omdat de aangeboden producten zeldzaam en gewild waren bij de Indische en Pakistaanse bevolking van Parijs.

 

Passage Brady

Vier jaar later opent hij in de passage het eerste Indiase restaurant in Frankrijk; ‘Le Pondichéry’. Een klein restaurant, met slechts drie tafels. In 1996 werd L'Épicerie Murugan te klein. Antoine nam het pand van de naastliggende stomerij op nr. 80 over om een grotere kruidenierswinkel te openen en zo hun productassortiment uit te breiden. Zo werd L'Épicerie Velan geboren. Kort daarna volgden vele andere Indiase winkels en restaurants. Bazar Velan is echter meer dan een kruidenier, het is een instelling! Een plek waar je niet alleen verse groenten, fruit, alle soorten specerijen, Massala’s en rijst, wierook, juwelen, hindoestaanse beelden de mooiste sierraden maar ook keukengerei zoals vijzels, tandoori ovens en nog veel meer kunt kopen. Veel Indiërs komen hier om de elementaire ingrediënten te kopen die onmisbaar zijn voor het bereiden van Indiase gerechten. Snel daarna opende meerdere Indiase restaurants in de passage. En er volgden snel meer kleine winkeltjes en kapperszaken, die als paddenstoelen uit de grond schoten en kleur en levendigheid gaven aan een plek die Parijs echt nodig had. Een zenuwcentrum van de Indiase, Pakistaanse en Sri Lankaanse cultuur alles voor een visuele, zintuiglijke en aromatische reis naar de Oriënt. Mensen komen hier voor een pauze om lekker en gekruid te eten, exotische producten te kopen en kleurrijke outfits te huren.  Je neus zal verloren gaan in de geur van kruiden die er te koop zijn en probeer de verleiding maar eens te weerstaan van alle restaurants die je de kans geven om de Indiase gastronomie te ontdekken; een madras curry met rose lassi (yoghurt met rozensmaak) of gulab-jamun (een Indiaas dessert van gefrituurde deegballetjes – een soort dumplings – die in een zoete, plakkerige suikersiroop zijn ondergedompeld). Verwen jezelf met wat chees naans (traditionele platte Indiase broden gevuld met kaas) of kip biryani (een gearomatiseerd rijstgerecht met kruidige kip). Wat te denken van dodas (hartige pannenkoekjes met rijst en zwarte linzen en idlis (gestoomde rijstwafels in plaats van naanbrood). Verschillende bronnen prijzen restaurant ‘Tresor du Kashmir’ aan als een van de betere restaurants in de passage.

 

Pagage Brady, de 'place to be' om de de Indiase gastronomie te ontdekken

L'Épicerie Velan

De passage Brady behoort samen met de passage du Prado tot een van de slechts twee overdekte passages in het 10^e arrondissement. Ze worden bediend door de metrostations Château d’Eau (lijn 4) en Strassbourg Saint-Denis (lijn 4, 8 en 9). Het overdekte deel van de Brady passage is 216 meter lang en 3,5 meter breed. Aan het begin van de 21^e eeuw raakt de passage in verval. Het wordt stilaan onguur en als de avond valt lopen mensen er vanwege de criminaliteit met een grote boog omheen. In 2007 wordt de passage nog eens geteisterd door een vreselijke brand die het leven kost van twee vrouwen en een klein meisje. Gelukkig heeft de passage zich in 2011 gerehabiliteerd en is, mede dankzij de genomen maatregelen, het er niet meer onveilig. Wel is het nog steeds een ruige buurt met veel allochtonen en mensen uit de arbeidersklasse. Het gebied is meer avontuurlijk dan gevaarlijk. De rue Faubourg Saint-Denis is vooral ’s avonds een bruisende straat vol met jongeren die de terrassen bezetten en lokale bewoners die nog snel hun inkopen doen. Je vindt er een keur aan speciaalzaken van halalslagers, traiteurs, affinateurs en uitstekende wijnwinkels.

 

De rue Faubourg Saint-Denis is een bruisende straat

In het 18^e arrondissement dat aan de zuidkant grenst aan het 10^e arrondissement ligt de rue de Pajol. Op nummer 17 bevindt zich in een voormalig winkelpand een heel bijzondere Hindoetempel gewijd aan de god Ganesha. Ganesha of Ganesh is de god met het olifantenhoofd. Hij neemt hindernissen weg en is de beschermheilige van reizigers. Hindoes bidden tot Ganesha voor ze aan iets nieuws beginnen, zoals een nieuwe baan of wanneer ze verhuizen. Deze tempel is in 1985 gesticht door de uit Sri Lanka afkomstige Vaithilingan Sanderasekaram. U mag de tempel zelf ook bezoeken onder voorwaarde dat u uw schoenen achterlaat bij de ingang. In de tempel bevindt zich onder diverse heiligenbeelden ook de vijfkoppige Ganesha (Ganesh Panchamukha) De vijf hoofden herinneren aan de vijf Maha bhūta): water, aarde, vuur, lucht en ruimte. Drie keer per dag wordt in de tempel een dienst gehouden. De priesters, gehuld in lendendoeken, ontbloot bovenlichaam en hun lange geoliede haren in een knot, zingen luid en overgieten de Ganesha met water, melk en honing, met op de achtergrond het zachtjes luiden van een zilverkleurige klok. Er wordt fruit geofferd en de gelovigen laten zich zegenen met de vlam van een olielamp.

 

De tempel in de rue Pajol gewijd aan Ganesh Panchamukha

Ben je tussen 28 en 31 augustus 2022 in de buurt dan raad ik u aan om het Ganesh Chaturthi festival mee te maken; het feest van de geboortedag van Ganesha. Duizenden Hindoes trekken dan door de wijk in een prachtig kleurrijke processie. Mannen getooid met bloemenkransen dansen op traditionele muziek en vrouwen gekleed in hun mooiste sari's dragen aarden potten met brandende kaarsen op hun hoofd met als middelpunt het enorme olifantenbeeld dat gedragen wordt door de straten. Onderweg worden talloze kokosnoten op de grond gegooid. Dit is een spectaculair feest dat u absoluut niet mag missen. Religieuze ceremonies zouden om 9.00 uur in de tempel beginnen. Om 10.30 uur vertrekt de stoet vanuit de tempel. Het loopschema ziet er als volgt uit:

 

Ganesha-tempel: rue Pajol

Rue Philippe de Girard

Rue Perdonnet

Rue du Faubourg du Temple (U-bocht in de rue Demarquay)

Rue du Faubourg du Temple

Rue Marx Dormoy

Place Paul Eluard

Rue Philippe de Girard

Terug naar de rue Pajol

Paris Bombay collectie 2012 herfstcolectie - foto Chanel

 

In de jaren 2011 t/m 2012 stond Parijs geheel in teken van India. In december 2011 liet Karl Lagerfeld zich voor zijn collectie inspireren door India voor zijn Paris-Bombay-collectie pre- herfst 2012 voor Chanel, met onder meer Nehru-jassen, gedrapeerde truien als sari's en weelderige kralen en borduursels.

 

Het Centre Pompidou organiseerde een van zijn meest ambitieuze tentoonstelling: 'Paris-Delhi-Bombay', dat India door het prisma van 50 Indiase en Franse kunstenaars bekeek.

Even daarna toonde het Petit Palais - Musée des Beaux-Arts de la ville de Paris bijna 100 schilderijen en ontwerpen van Rabindranath Tagore, de Bengaalse dichter die in 1913 de Nobelprijs voor de Literatuur won. Nadat hij op late leeftijd begon te schilderen, creëerde hij een groot aantal werken op papier - gedurfde, heldere visioenen van fantasie en mysterie.

Nog steeds is de Indiase cultuur te vinden in het Musée Guimet. Dit museum herbergt weliswaar  een kleine maar prestigieuze collectie Indiase kunst, waaronder sculpturen van hout, klei, basalt, brons, zandsteen en leisteen uit het derde millennium voor Christus. 

De Fransen hadden ook een flinterdunne koloniale band met het subcontinent. In 1674 onderhandelden ze namens Lodewijk XIV over de oprichting van een handelspost in Pondicherry aan de zuidoostkust van de Golf van Bengalen. Het veranderde in de loop van de tijd van eigenaar voordat het zich in 1956 weer bij India voegde, maar het heeft een vleugje Fransheid behouden.

 

Adresboek:

Passage Brady, 43 rue du Faubourg Saint-Martin – 46 rue du Faubourg Saint-Denis

Le Cachemirien, 13 rue de Tournon

Sree Canabady – boulangerie, 21 Rue Perdonnet

Centre de Beauté Indien, 27/33 Rue Philippe de Girard

Chennai Silks, 57 rue Louis Blanc

India Designs, 207 rue du Faubourg Saint-Denis

Krishna Bhavan, 21/24 rue Cail

Mandala's, 12 rue du Champ de Mars

Saravana Bhavan, 170 Rue du Faubourg Saint-Denis

Tempel Ganesha, 17 Rue Pajol

Bazar Velan, 83/87 Passage Brady

Trésor du Kashmir, 6 Pass. Brady

Kortom ; dit exotische deel van Parijs is een must-see voor de gevorderde Parijsganger.